Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad do samoczynnej korekcji symetrii holowanego narzedzia polowowego, umozliwiajacy prowadzenie polowów przemyslowych w sposób zautomaty¬ zowany.Stan techniki. Znany jest z polskiego opisu patentowego nr 100513 sposób automatycznej stabilizacji odleglosci pionowej wloka pelagicznego do dna morskiego, lub od powierzchni wody, umozliwiajacy prowadze¬ nie polowów w bezposredniej bliskosci dna, lub na stabilizowanej glebokosci. Sposób ten polega na prowadzeniu stalych pomiarów odleglosci rzeczywistej od dna lub do powierzchni metoda hydroakustyczna i porównywaniu jej z odlegloscia zadana. Róznica, po wzmocnieniu steruje naporem sruby okretowej, zmieniajac uciag w linach tralowych, to jest zwiekszajac go, gdy wlok sie obniza, co powoduje podniesienie sie wloka do zadanego poziomu, a zmniejszajac uciag, gdy polozenie wloka przewyzsza zadana wielkosc, co powoduje obnizenie sie wloka do zadanego poziomu. Sterowanie naporem sruby odbywa sie przez zmiane jej predkosci obrotowej i/lub kata jej skoku. Ten znany sposób realizuje zadanie samoczynnej regulacji odleglosci pionowej wloka pelagicznego od dna lub od powierzchni, lecz nie nadaje sie do samoczynnej regulacji lub korekcji symetrii wloka, polaczonej z samoczynna regulacja jego odleglosci pionowej.' Z opisów patentowych nr nr 73505, 75474, 70869 i 75601 znane sa sposoby samoczynnego wyrównywa¬ nia dlugosci lin tralowych dla przemyslowych polowów morskich. W tych znanych sposobach stosuje sie dodatkowy odcinek liny, przewiniety przez dodatkowy beben, majacy pionowa lub pozioma os obrotu. Ten odcinek laczy sie za pomoca zaciagów linowych z prawa i lewa lina tralowa, wydanego na wlasciwa glebokosc tralowania zestawu tralowego. Nastepnie wyluzowujc sie te liny tialowe na odcinku od bebna do lacznika linowego w taki sposób, ze powstaly luz zapewnia przejecie obciazenia, wystepujacego w linach tralowych, przez dodatkowy odcinek liny, przewinietej przez beben. Z kolei zahamowuje sie bebny windy tralowej. Ten znany sposób postepowania i sluzacy mu uklad realizuja równiez postawione zadanie samoczynnego wyrównywani;) dlugosci lin tralowych, obciazonych silami oporu holowanego ukladu polowowego, lecz nie oznacza to wcale109 772 zrealizowania zadania korekcji symetrii tego narzedzia polowowego. Przeciwnie narzedzie to pozostaje w jakims okreslonym stanie, z reguly niekorzystnym#bowiem z reguly w stanie róznym od stanu symetrii.Znane sa inne jeszcze urzadzenia, realizujace oba wspomniane cele, lecz nie realizuja ona zadania samoczynnej korekcji symetrii holowanego narzed . a polowowego. Wynika to z innej jakosci stawianycli zadan, niz wspomniany cel.Z teorii kinematyki ukladu statek — holowane narzedzie polowowe i z teorii polowów wynika istnienie zaleznosci miedzy zmianami skladowej poprzecznej wzglednego ruchu narzedzia polowowego w stosunku do strug wody go oplywajacych, asymetria geometryczna ukladu statek—wlok, wystepujaca w plaszczyznie poziomej. Dokonane ostatnio obserwacje i odkrycia naukowe, a takze zrealizowane nastepnie pomiary kontrolne, wykazywaly, iz wektor predkosci wzglednej holowanego narzedzia polowowego musi pokrywac sie z osia symetrii narzedzia, by narzedzie to wykazywalo w wodzie postac w pelni symetryczna. Ta postac jest najkorzystniejsza dla efektywnosci prowadzonych polowów.Odpowiednio nalezy wiec utrzymywac waaosc skladowej poprzecznej tego wektora w poblizu zera.Konkretnie nalezy stale dazyc, by wartosc wektora skladowej poprzecznej predkosci, w plaszczyznie poziomej ruchu holowanego narzedzia polowowego, wzgledem strug wody oplywajacych to narzedzie polowowe, utrzymywala sie w poblizu zera. Trzeba tu wyraznie zaznaczyc, iz wektor ruchu wloka jest rózny (i co do kierunku i co do wartosci) w stosunku do wektora ruchu statku. Takze tory ruchów wloka i statku nie pokrywaja sie.Istota wynalazku. Wedlug wynalazku mierzy sie wartosci skladowej poziomej poprzecznej predkosci ruchu narzedzia polowowego wzgledem strug wody oplywajacych je. Wytwarza sie sygnaly elektryczne proporcjonalne do tych wartosci, a nastepnie elektryczne sygnaly sterujace, proporcjonalne do zmierzonych wartosci skladowej poprzecznej. Tymi sygnalami steruje sie uklady regulacji wyciagarek tralowych, powodujac ruch siliników napedowych, utrzymywany do momentu wyzerowania wartosci skladowej poziomej poprzecznej.Istota ukladu wedlug wynalazku jest polaczenie wyjsciowych zacisków miernika predkosci wartosci skladowej poprzecznej predkosci wzglednego ruchu narzedzia polowowego wzgledem strug wody go oplywaja¬ cych, to jest drugiej pary zacisków tego miernika, transmisyjnym laczem z wejsciem czlonu pomiarowego pokladowego zespolu. Wyjscie tego czlonu jest polaczone z kolei z ukladem decyzyjnym, którego dwa wyjscia polaczone sa kazde poprzez czlon sprzezenia zwrotnego, z czlonem wykonawczym ukladu regulacji silników napedowych odpowiedniej (prawej i lewej) wyciagarki tralowej.Przedmiot wynalazku, realizujac stawiane zadania i cele, wykazuje korzystne skutki techniczne i techniczno uzytkowe. Zasada i sposób realizacji sa proste, prowadza wiec bezposrednio do celu. Wymuszenie wartosci zerowej skladowej poprzecznej predkosci wzglednej ruchu holowanego narzedzia polowowego, wzgledem strug wody go oplywajacych, powoduje utrzymywanie sie symetrycznej postaci tego narzedzia w wodzie. Tym samym zapewniony jest podstawowy warunek pracy holowanego narzedzia w toni wodnej. Takze uklad wedlug wynalazku sklada sie z typowych, sprawdzonych czlonów i jest prosty, a wiec latwy do zestawienia, eksploatacji i napraw.Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony schematycznie w przykladzie wykona¬ nia na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad wraz z podwodnym miernikiem zamocowanym na wloku, w widoku aksonometrycznym, a fig. 2 — uklad wektora szybkosci i jego skladowych, w rzucie poziomym.Przyklad wykonania wynalazku. Podwodny miernik 1 do pomiaru szybkosci wzglednej V ma dwie pary zacisków z których pierwsza sluzy do pomiaru wartosci skladowej poosiowej Vx, a druga — do pomiaru wartosci skladowej poprzecznej Vy. Miernik 1 jest zamocowany na wloku, w srodku nadbory i jest ukierunkowany scisle wspólosiowo z osia symetrii wloka. Druga para zacisków miernika 1 jest polaczona podwodnym laczem 2 z pokladowym zestawem 3, usytuowanym na pokladzie statku holujacego wlok.Lacze 2 jest dolaczone do wejscia pomiarowego czlonu 4 zestawu 3, zawierajacego równolegle polaczone: decyzyjny uklad 5 i uklad ufnosci 6. Wyjscie pomiarowego czlonu 4 jest polaczone z wejsciami obu ukladów 5 i 6, a wyjscie ukladu ufnosci jest dodatkowo polaczone z wejsciem decyzyjnego ukladu 5. Ten decyzyjny uklad 5 swymi dwoma wyjsciami jest polaczony przez dwa czlony 7 i 9 sprzezenia zwrotnego z obydwoma ukladami regulacji prawej i lewej wyciagarek tralowych 8 i 10.Sposób dzialania ukladu jest nastepujacy. Miernik 1 predkosci przemieszczania sie narzedzia polowowego, to jest wloka, w wodzie, umozliwia pomiar takze skladowej poprzecznej Vy wektora predkosci V ruchu wloka, to jest rzutu tej predkosci na os Y prostopadla do osi symetrii wloka. Sygnaly elektryczne z drugiej pary zacisków miernika 1, a wiec sygnaly informujace o wartosci i zwrocie skladowej Vy, sa przesylane sekwencyjnie transmisyjnym laczem 2 do pokladowego zespolu 3. Te sygnaly sa doprowadzane do wejscia pomiarowego czlonu 4, po przejsciu z którego docieraja do decyzyjnego ukladu 5. Ten uklad 5 wspólpracuje-w znany sposób — z ukladem ufnosci 6, eliminujacym wplyw przypadkowych zaklócen, jak zaklócen od szarpniec lin, czy skutków falowania.109 772 3 Uklad 5 wytwarza impulsy sterujace, proporcjonalne do wartosci i znaku wektora Vy skladowej poprzecznej predkosci V ruchu wloka wzgledem wody. Teimpulsy sterujace sa przekazywane za posrednictwem czlonów 7 i 9 sprzezenia zwrotnego do ukladów regulacji prawej i lewej wyciagarek tralowych 8 i 10. Sygnaly wymuszaja ruch wyciagarek 8 i 10, powodujacy zerowanie skladowej Vy, czyli utrzymywanie sie kierunku osi miernika 1, a wiec i wloka, pokrywajacego sie z kierunku ruchu, to jest z wektora V predkosci ruchu wzglednego narzedzia polowowego wzgledem wody. W wyniku takiego ruchu wystepuje symetria holowanego narzedzia polowowego.Wynalazek znajduje zastosowanie w gospodarce uspolecznionej, w rybolówstwie morskim, prowadzonym metodami uprzemyslowionymi.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób samoczynnej korekcji symetrii holowanego narzedzia polowowego, w którym mierzy sie predkosc przemieszczania sie tego narzedzia wzgledem wody, wykrywa róznice predkosci i wysyla sygnaly sterujace czlonami wykonawczymi w celu likwidowania tychze róznic, znamienny tym, ze mierzy sie wartosci skladowej poziomej poprzecznej (Vy) predkosci (V) ruchu narzedzia polowowego wzgledem strug wody go oplywajacych, wytwarza sie sygnaly elektryczne proporcjonalne do zamierzonych wartosci skladowej poprzecznej (Vy), którymi to sygnalami steruje sie uklady regulacji wyciagarek tralowych (8, 10), powodujac ruch silników napedowych utrzymywany do momentu wyzerowania wartosci skladowej poziomej poprzecznej (Vy). 2. Uklad samoczynnej korekcji symetrii holowanego narzedzia polowowego, zawierajacy jako czujnik miernik predkosci skladowych przemieszczania sie narzedzia w wodzie, zamocowany w osi symetrii tego narzedzia polowowego, polaczony podwodnym laczem transmisyjnym z pokladowym ukladem pomiarowym, utworzonym z zestawu, zawierajacego czlon pomiarowy, uklady decydujacy i ufnosci oraz uklad sprzegajace i czlony wykonawcze w ukladach regulacji silników napedowych wyciagarek tralowych statku, znamienny tym, ze wyjsciowe zaciski miernika (1) predkosci (V), to jest zaciski do pomiaru wartosci skladowej poprzecznej (Vy) predkosci (V) ruchu narzedzia polowowego wzgledem strug wody go oplywajacych polaczone sa transmisyjnym laczem (2) z wejsciem pomiarowego czlonu (4) pokladowego zespolu (3), a wyjscie tego czlonu (4) polaczone jest z kolei z decyzyjnym ukladem (5), którego dwa wyjscia polaczone sa, kazde poprzez czlony (7 lub 9) sprzezenia zwrotnego, z wykonawczym czlonem ukladu regulacji silników napedowych odpowiedniej wyciagarki (8 lub 10).Fig. 1109 772 Fig. 2 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120 + 8 Cena 45 zl PL