Przedmiotem wynalazku jest srodek wybuchowy typu wodnej zawiesiny, skladajacy sie z wodnej mieszaniny soli bedacych dostarczycielami tlenu i róznego rodzaju substancji palnych, zwlaszcza srodek wybuchowy, w którym substancje palne stanowia lub zawieraja ciekla substancje calkowicie nierozpuszczalna w wodzie.W literaturze patentowej opisano róznego rodzaju sub¬ stancje, stanowiace skladniki bedace dostarczycielami tlenu i skladniki palne tak zwanych zawiesinowych srod¬ ków wybuchowych. Do substancji palnych stalych, które same nie sa materialami wybuchowymi, stosowanych w takich srodkach naleza miedzy innymi substanqe bitu¬ miczne, rózne substancje organiczne oraz metale. Wspólna cecha tych substanqi jest to, ze wazny wplyw na wlasci¬ wosci srodka, sporzadzonego z tych substancji palnych, ma stopien ich zdyspergowania.Szczególna grupe stanowia te srodki typu zawiesin, które zawieraja substancje ciekla, nierozpuszczalna w wodzie. Najczesciej opisywane srodki tej grupy zawiera¬ ja, jako skladnik palny róznego rodzaju weglowodory zwykle frakcje ropy naftowej zwane olejami napedowymi lub olejami dieslowymi.I tak, sposób wytwarzania srodków wybuchowych tego typu znany jest z opisu patentowego St. Zjedn. nr 3 161 551.W opisie tym sugeruje sie równiez jakojj^pche znamien¬ na ujawnionego srodka stosowania hydrofobowego emul¬ gatora, zdolnego do tworzenia emulsji typu woda w oleju.Podobny srodek wybuchowy oraz zastosowanie w nim anionowych substancji i powierzchniowo-czynnych opi¬ sano w australijskim opisie patentowym nr 281 537. Sród- 10 15 30 ki wybuchowe, zawierajace ciekly material palny nieroz¬ puszczalny w wodzie zawieraja zwykle znane srodki za¬ geszczajace, korzystnie zywice guarowa i oczywiscie moga zawierac inne skladniki. Srodki takie, zawierajace oprócz oleju napedowego takze pyl aluminiowy, opisano w opi¬ sie patnetowym St. Zjedn. Am. nr 3 094 069.Oczywiscie, dla wlasciwosci srodka wybuchowego, wytwarzanego przy uzyciu cieklych paliw wazne jest, w jakim stopniu sa one zdyspergowane, tzn. jak otrzym- mana jest emulsja paliwa w wodnym roztworze soli i czy jest ona stabilna. Stwierdzono, ze stosowane emulga¬ tory powinny byc hydrofobowe i stabilizowac emulsje ty¬ pu woda w oleju. Sugerowano takze, aby pozwolic na absorbcje paliwa przez azotan amonowy, obecny w pos¬ taci porowatych brylek, zanim zostanie on uzyty do os¬ tatecznego sporzadzenia srodka.Znane srodki, ujawnione w opisie St. Zjedn. Am. nr 3 094 069, zawieraja kombinacje proszków metalicznych i olejów napedowych, jednakze nie zawieraja stosowa¬ nych w srodku wedlug wynalazku lignosulfonianów.Wymieniony ponizej opis patentowy kanadyjski nr 784 636 opisuje zastosowanie lignosulfonianów w polaczeniu tylko ze stalymi paliwami.Srodek wedlug wynalazku eliminuje wady znanych srodków dzieki temu, ze zawiera zupelnie nowa kombi¬ nacje skladników, która wykazuje nieoczekiwanie ko¬ rzystne wlasciwosci.Wynalazek polega na zastosowaniu w srodku wybucho¬ wym takich skladników, które powoduja bardzo latwe dyspergowanie cieklego paliwa w wodnym roztworze 109 334109 334 soli oraz daja bardzo stabilne eriiulsje. 'Nieoczekiwanie stwierdzono, ze szczególnie odpowiednimi skladnikami srodków wybuchowych typu zawiesin zawierajacych cie- pL1' pQn«rr| ^ [j^riociiifnTiigny wystepujace w tak zwa- I Ai^fcfl Jhjgacti J$dJ(iczynowych, powstajacych przy pro- f dukcji pulpy drzewnej w procesie wytwarzania celulozy i ^ metoda siarczynowa. Lignosulfoniany sa rozpuszczalne I *wSTk^®¦3 ^* ^Hlciwienstwie do zalecanych poprzednio ^ .^ Cmulg^tcwu^JL-JlSlwanych w srodkach wybuchowych, zawierajacych ciekle paliwa i przypuszcza sie, ze ligno¬ sulfoniany stabilizuja emulsje typu woda w oleju. Emul¬ gowanie i efekt stabilizowania emulsji przez lignosulfo¬ niany jako taki byl znany poprzednio, nie bylo jednak wiadomo, ze efekt ten jest tak oczywisty w ukladzie w którym faza wodna stanowi nasycony roztwór soli beda¬ cych dostarczycielem tlenu, korzystnie azotanów.Zastosowanie lignosulfonianów w srodkach wybucho¬ wych typu zawiesin znane jest z kanadyjskiego opisu pa¬ tentowego 784636, ujawniono w nim jednak tylko takie srodki typu zawiesin, w których paliwo stanowia sub¬ stancje stale lub substancje rozpuszczalne w wodzie, i tym samym opis ten nie ujawnia zastosowania szczegól¬ nych korzysci, wynikajacych ze stosowania lignosulfo¬ nianów w odniesieniu do paliw nierozpuszczalnych w wodzie, wchodzacych w sklad srodka wedlug wynalazku.We wspomnianym kanadyjskim opisie patentowym wymienia sie sensybilizator, to jest srodek zwiekszajacy czulosc srodka wybuchowego na dzialanie inicjatorów, jednak bez zadnego wyjasnienia ani teorii takiego dzia¬ lania uczulajacego. Istotna cecha srodków wedlug wy¬ nalazku jest to, ze wzrost dzialania sensybilizujacego nastepuje samorzutnie, gdy zawieraja one jako paliwo substancje ciekla. Dlatego wynalazek polega glównie na tym, ze ta sama substancja spelnia w srodku wedlug wy¬ nalazku zarówno role skutecznego emulgatora cieklego paliwa jak i czynnika zwiekszajacego czulosc srodka. Po¬ nadto, lignosulfoniany maja dodatkowe korzystne dzia¬ lanie w porównaniu z wczesniej znanymi emulgatora¬ mi srodków wybuchowych, zawierajacych ciekle paliwa.W wielu przypadkach zaleca sie przeprowadzanie za¬ geszczonego wodnego roztworu soli srodka wybuchowego w zel przy uzyciu tak zwanego srodka sieciujacego cza¬ steczki polimeru zageszczacza, zapewniajac tym samym miedzy innymi znacznie podwyzszona odpornosc srod¬ ka wybuchowego na dzialanie wody.Jako srodki sieciujace stosuje sie zwlaszcza zwiazki ciezkich metali, nalezacych do IV, V lub VI grupy ukla¬ du okresowego pierwiastków w stanie najwyzszej wartos¬ ciowosci, takie jak chromiany, antymoniany lub tyta¬ niany.Wiadomo, ze reakcje powodujace to usieciowanie lub tworzenie zelu przebiegaja szybciej lub bardziej do konca w Obecnosci czynników redukujacych. Tak wiec, ligno¬ sulfoniany w srodkach wedlug wynalazku spelniaja rów¬ niez, w przeciwienstwie do wczesniej znanych emulga¬ torów, role odpowiednich srodków ulatwiajacych two¬ rzenie sie zelu, ob stanowi istotna ceche wynalazku. Tak wiec, uogólniajac, stwierdzono nieoczekiwanie, ze ligno¬ sulfoniany wywieraja trzy niezalezne korzystne wplywy na omawiana klase srodków wybuchowych, co czyni zbed¬ nym stosowanie róznych skladników, spelniajacych kaz¬ da z wymienionych funkcji.Wreszcie, zastosowanie w srodkach wedlug wynalazku lignosulfonianów w polaczeniu z cieklymi paliwami daje znaczne korzysci ekonomiczne. Lignosulfoniany sa znacz¬ nie tansze od wiekszosci znanych lub zalecanych emul¬ gatorów stosowanych w srodkach wybuchowych typu zawiesin, zawierajacych ciekle paliwa. Sa one równiez tansze niz czynniki redukujace, zalecane do przeprowa- 5 dzania reakcji sieciowania z chromianami i antymonia- nem.Równiez, w porównaniu ze srodkami wybuchowymi zawierajacymi stale paliwa, srodki wedlug wynalazku po¬ zwalaja uniknac kosztów zwiazanych z rozdrabnianiem 10 i mieleniem stalych paliw, poniewaz dyspergowanie cie¬ klych paliw ma miejsce podczas operacji mieszania, do¬ prowadzajac do ostatecznego sporzadzenia srodka. Dalsza korzysc ekonomiczna stanowi fakt, ze zwykle paliwo ole¬ jowe jest tansze niz wiekszosc substancji stalych, zale- 15 canych dotychczas jako paliwo w srodkach wybucho¬ wych typu zawiesin.Srodek wybuchowy wedlug wynalazku posiada postac wodnej zawiesiny, skladajacej sie z wody, z co najmniej jednej soli nieorganicznej, bedacej dostarczycielem tlenu, 20 jak azotany amonu i/lub metali alkalicznych i/lub me¬ tali ziem alkalicznych, z co najmniej jednej substancji palnej, takiej, jak ciekle frakcje ropy naftowej, z co naj¬ mniej jednego zageszczacza, takiego jak guma guar, z co najmniej jednego srodka sieciujacego do wymienionego 25 zageszczacza oraz ewentualnie z innych dodatkowych substancji takich, jak stale substancje palne, korzystnie aluminium i/lub inne metale w postaci proszku.Istotna nowoscia srodka jest to, ze zawiera on jako cie¬ kla substancje palna frakcje ropy naftowej typu oleju na- 30 pedowego o temperaturze wrzenia 107—380°C, w ilosci 3—8% wagowych, jako emulgator zawiera lignosulfo- nian amonu, sodu lub magnezu w ilosci do 5% korzyst¬ nie 2—5% wagowych oraz jako srodek sieciujacy zawie¬ ra zwiazek tlenowy ciezkiego metalu z IV, V lub VI gru- 35 py ukladu okresowego, korzystnie chromianu, tytanian lub antymonian, w ilosci równowaznej 0,05—0,20% wagowych dwuchromianu sodu. Wszystkie wartosci pro¬ centowe podana sa w odniesieniu do ciezaru calego srod¬ ka. 40 Przy sporzadzaniu srodków wedlug wynalazku zaden ze sposobów nie jest krytyczny i mieszanie skladników srodka mozna prowadzic w rózny sposób. Korzystny sposób polega na sporzadzeniu wodnego roztworu jednej lub wiecej soli bedacych dostarczycielami tlenu, jednego 45 lub wiecej zageszczaczy i lignosulfonianów i nastepnie dodaniu cieklego paliwa podczas prostej operacji mie¬ szania, podczas której mozna równiez dodawac pewna ilosc nierozpuszczalnych soli i innych substancji palnych, takich jak pyl metaliczny itp. Podczas samej operacji mie- 50 szania mozna dodawac niewielkie ilosci srodków do re¬ gulowania gestosci i konsystencji srodka wybuchowego, takich jak reagenty wydzielajace gaz, np. azotyn sodowy i srodki sieciujace, takie jak chromiany, tytaniany lub antymoniany. 55 Nie ma zadnych ograniczen co do sposobu prowadze¬ nia operacji mieszania ani stosowanych urzadzen, nie¬ kiedy jednak mozna stwierdzic wplyw intensywnosci mieszania na takie wlasciwosci jakosciowe srodka jak srednica krytyczna. 60 Tak wiec, sporzadzony roztwór soli bedacych dostar¬ czycielami tlenu, zageszczacze i lignosulfoniany mozna umiescic razem z cieklym paliwem i ewentualnie innymi skladnikami srodka w plastikowej butli i wytrzasac recz¬ nie, otrzymujac w ciagu jednej minuty wystarczajaco 65 jednorodna mieszanine, która mozna wyciskac z plasti-109 334 5 kowej butli do odpowiednich tub i tp., a nastepnie de¬ tonowac przy uzyciu znanych srodków inicjujacych. Oczy¬ wiscie, taka sama operacje mieszania mozna przeprowa¬ dzic w urzadzeniach do mieszania o dowolnych rozmia¬ rach, przy czym zwykle wystarczajacy jest okres czasu rzedu jednej minuty.Szczególnie korzystnie operacje mieszania prowadzi sie, pozwalajac na doprowadzanie w sposób ciagly do komo¬ ry mieszania, wyposazonej w mechaniczne mieszadlo, wodnego roztworu jednej lub wiecej soli bedacych dos¬ tarczycielami tlenu, zageszczaczy i lignosulfonianów wraz z cieklym paliwem i ewentualnie niewielkimi ilosciami nierozpuszczaonej soli, palnych substancji stalych oraz innych skladników srodka. Z komory mieszania gotowy srodek wybuchowy wyplywa w sposób ciagly i jest pom¬ powany albo bezposrednio do otworu strzalowego albo do odpowiedniej nabójarki.Przy zastosowaniu opisanego sposobu mieszania, pod¬ czas którego unika sie nagromadzenia duzej ilosci materia¬ lów wybuchowych latwo ulegajacych detonacji, mozna stosowac komore mieszania o objetosci 1—2 litrów, przy przeplywie przez nia srodka wybuchowego w ilosci 20 litrów/minute. Dzieki temu operacje mieszania prowadzi sie przecietnie w ciagu 3—6 sekund, przy czym nastepuje, tak skuteczne zemulgowanie cieklego paliwa w roztworze soli, ze otrzymany srodek jest w pelni zadawalajacy do stosowania w otworach strzalowych o srednicy ponad 50,8 mm.W srodkach wedlug wynalazku nie ma ograniczenia co do rodzaju uzywanego lignosulfonianu ani postaci, w jakiej sie on znajduje. Mozna stosowac tak zwane lugi posiarczynowe odparowane do suchej zawartosci, sta¬ nowiacej okolo 50% (reszte ich natomiast stanowi woda) lub substancje odparowane do sucha i wystepujace w pos¬ taci proszku. Stosuje sie lignosulfoniany sodu, wapnia, magnezu i amonu, w zaleznosci od rodzaju zasady, uzy¬ wanej w siarczynowej metodzie wytwarzania celulozy.Nie ma tez zadnych ograniczen co do zawartosci w ligno- sulfonianach innych skladników rozpuszczalnych w wo¬ dzie, takich jak rózne cukry wyekstrahowane z surowca do wytwarzania celulozy, ani co do usuwania tych cu¬ krów przez fermentacje przed odparowaniem do 50% lub nawet prawie 100% zawartosci suchej substancji.Lignosulfoniany wchodzace w sklad srodka wybucho¬ wego wedlug wynalazku stanowia do 5% calego jego cie¬ zaru, korzystnie 0,5—2%.Wynalazek jest blizej przedstawiony w przykladzie w którym operacje mieszania prowadzi sie róznymi spo¬ sobami a niektóre próbki, dla porównania, nie zawiera¬ ja lignosulfonianów.Przyklad W tablicy I podano sklad pieciu próbek srodka wybuchowego przy czym próbki 4 i 5 sa próbkami porównawczymi i nie zawieraja lignosulfonianu i cie¬ klego paliwa.Sposób sporzadzania próbek równiez jest rózny, wszyst¬ kie sporzadza sie jednak sposobem majacym te wspólna ceche, ze najpierw sporzadza sie roztwór, skladajacy sie w zasadzie z azotanu i z wody, utrzymujac go w tempe¬ raturze okolo 45 °C az do czasu operacji mieszania z innymi skladnikami srodka. Do roztworu tego wprowadza sie równiez zageszczacz — zywice guarowa, która najpierw dysperguje sie w glikolu aby zapobiec powstawaniu gru¬ dek, ponadto tiomocznik jako partner reakcji dla srodka napowietrzajacego — azotynu tak, ze w gotowej miesza¬ ninie stanowiacej srodek wybuchowy znajduje sie pew- 6 na ilosc wydzielonego i rozprowadzonego równomiernie azotu w postaci drobnych mikropecherzyków. O ile roz¬ twór wykazuje sklonnosc do pienienia sie, przeciwdzia¬ la sie temu dodaniem malych ilosci srodka przeciwpien- 5 nego np. srodka powierzchniowo czynnego, rozpusz¬ czonego w oleju mineralnym. W przeciwnym przypadku piana spowoduje powstawanie w srodku wybuchowym róznych okluzji powietrza. Wreszcie roztwór we wszyst¬ kich próbkach za wyjatkiem próbki 4 zawiera lignosul- 10 fonian, mianowicie suchy proszek lignosulfonianiu mag¬ nezu, stanowiacy produkt o nazwie handlowej „Tota- nin MG", pochodzacy z norweskiej firmy A/S Toten Cellulosefabrik.Azotan amonowy stosuje sie w postaci dostepnej w 15 handlu, to znaczy w postaci brylek. Saletre wapniowa równiez stosuje sie w postaci dostepnej w handlu jako brylki, zawierajace oprócz azotanu wapniowego okolo 15% wody i okolo 6% azotanu amonowego.Jako paliwo stosuje sie dostepny w handlu olej dieslowy. 20 Substancje pomocnicze, takie jak dwuchromian sodowy do usieciowania zywicy guarowej i azotyn sodowy do wydzielania azotu dodaje sie podczas ostatecznej operacji mieszania w postaci oddzielnych roztworów, odpowied¬ nio o stezeniu 50% i 25%. Wszystkie wartosci odnoszace sie 25 w tablicy I do skladu próbek podano w procentach wa¬ gowych.Tablica I Próbka nr Roztwór Azotan amonowy Saletra wapniowa (handlowa) Woda Tiomocznik Zywica guarowa Lignosulfonian Glikol etylenowy Srodek tlumiacy piane Paliwa Olej dieslowy (olej napedowy) Gilsonit Nierozpuszczony azotan amonowy Substancje po¬ mocnicze Dwuchromian so¬ dowy | Azotyn sodowy 1 29,00 28,18 6,29 0,13 0,36 0,53 0,78 0,03 6,50 — 28,00 0,10 0,10 2 29,00 28,18 6,29 0,13 0,36 0,53 0,78 0,03 6,50 — 28,00 0,10 0,10 3 29,00 28,18 6,29 0,13 0,36 0,53 0,78 0,03 6,50 — 28,00 0,10 0,10 4 29,33 28,18 6,29 0,13 0,36 — 0,98 0,03 6,50 — 28,00 0,10 0,10 5 29,00 28,18 6,29 0,13 0,36 0,53 0,78 0,03 — 6,50 28,00 0,10 0,10 | Do sporzadzania róznych próbek stosuje sie rózne sposoby mieszania.Przy sporzadzaniu próbki nr 1 do butli plastikowej o pojemnosci okolo 2 1 wprowadza sie kolejno roztwór, 60 paliwo, suchy azotan amonowy i substancje pomocnicze i calosc wytrzasa sie w ciagu 15 sekund. Tak otrzymana mieszanine, zanim nastapi calkowite usieciowanie zy¬ wicy guarowej, przenosi sie do tubek kartonowych o róz¬ nych srednicach do badania parametrów jakosciowych 65 srodka wybuchowego.109 334 8 III, nie uzyskuje sie nawet w przyblizeniu takiej jedno¬ rodnosci jak z lignosulfonianem, i obserwuje sie niezemul- gowany olej, plywajacy swobodnie po powierzchni mie¬ szaniny. Dla tak otrzymanych mieszanin nie stwierdzono 5 w zadnym przypadku wartosci srednicy krytycznej po¬ nizej 101,6 mm Wreszcie nalezy stwierdzic, ze srodki wybuchowe o skladzie odpowiadajacym próbkom nr 1, 2 i 3 wytwa¬ rza sie w operacji ciaglego mieszania, omówionej przy 10 opisywaniu sporzadzania próbki nr 3, lecz w wiekszym urzadzeniu, posiadajacym komore o objetosci okolo 8 li¬ trów i stosujac szybkosc zasilania komory wynoszaca 150 kg/minute. Mieszanine wyladowywana z komory mie¬ szania przepompowuje sie wezem o srednicy 38,10 mm 15 i dlugosci 25 z bezposrednio do otworu strzalowego w odkrywkowej kopalni rudy zelaza. Srednica roztworu strzalowego wynosi 203,3—304,6 mm. Po zainiqowaniu dwoma splonkami z pentrolitu po 360 g kazda w kazdym otworze ladunek detonuje calkowicie i wykazuje calkiem 20 zadawalajace wyniki wybuchu.Ogólnie, w dalszych pracach laboratoryjnych i opera¬ cjach polowych na pelna skale uzyskiwano dobre wyniki w wytwarzaniu i detonowaniu kompozycji wybuchowej o skladzie w nastepujacym zakresie jakosciowym i ilos- 25 ciowym. azotan amonu jakiejkolwiek jakosci handlowej 35—60% wagowych azotan wapnia jakiejkolwiek jakosci handlowej, 30 zawierajacy pewna ilosc wody krystalicznej 28—45% wagowych woda, w tym woda krystalizacyjna, obecna w azotanie wapnia 10—17% wagowych olej opalowy lub dieslowy, jakikol- 35 wiek produkt handlowy o zakre¬ sie wrzenia 170— do 380°C 3—8% wagowych lignosulfonian amonu, 0,5—5% wagowych zywica guarowa 0,25—1,5% wagowych zwiazki tlenowe metali ciezkich, 40 równowazne dwuchromianowi sodu 0,05—0,25% wago¬ wych azotyn sodu 0,05—0,25% wago¬ wych 45 proszekglinu 0—10% wagowych 7 Próbke nr 2 sporzadza sie w urzadzeniu do mieszania, stosowanym zwykle w piekarnictwie, posiadajacym na¬ czynie do mieszania o objetosci okolo 25 litrów. Po zala¬ dowaniu roztworu dodaje sie olej napedowy i miesza az do uzyskania mieszaniny o jednorodnym wygladzie, co uzyskuje sfe w ciagu okolo jednej minuty. Nastepnie w ciagu minuty, podczas nieco intensywniejszego miesza¬ nia, dodaje sie suchy azotan amonowy i substancje po¬ mocnicze, po czym sporzadzona mieszanine umieszcza sie w tubkach kartonowych jak próbke nr 1.Próbki 3, 4 i 5 sporzadza sie w operacji ciaglego miesza¬ nia, podczas której skladniki wprowadza sie do komory mieszania o objetosci okolo 1 1 w ilosci 10 kg/minute, i próbke umieszcza sie w kartonowych tubkach o róz¬ nych srednicach, sluzacych do okreslania srednicy kry¬ tycznej. We wszystkich przypadkach gestosc otrzymanej mieszaniny wynosi okolo 1,15 g/cm3. Otrzymane wy¬ niki podano w tablicy II. Podana srednica krytyczna srod¬ ka wybuchowego oznacza najmniejsza srednice, w której tubka o dlugosci szesciokrotnie wiekszej niz srednica detonuje calkowicie nieograniczenie po ochlodzeniu do temperatury 5°C i zainiqowaniu splonka.Jako splonke dla tubek o srednicy ponizej 84 mm sto¬ suje sie 32 g trójnitrotoluenu (oznaczona w tablicy II jako „A") podczas gdy dla tubek o wiekszej srednicy jako splonke (oznaczona w tablicy II jako „B") stosuje sie 360 g pentolitu (55% pentrytu, 45% trójnitrotoluenu^ Tablica II Próbka nr Splonka, typ Srednica kry¬ tyczna, mm 1 A 50,8 2 A 69,85 3 A 69,85 4 B 101,6 5 B 146,05 | Z przedstawionych wyników widac, ze lignosulfonia- ny z olejem dieslowym jako paliwem zapewniaja sred¬ nice krytyczna wynoszaca ponizej 76,2 mm, podczas gdy w przypadku braku lignosulfonianu przy niezmienionych wszystkich innych warunkach srodek wybuchowy za¬ pewnia srednice krytyczna 101,6 mm nawet ze znacznie mocniejsza splonka.Inne srodki wybuchowe zawierajace lignosulfonian daja wyniki prawie identyczne do otrzymanych przy uzy¬ ciu „Totanin MG". W przypadku paliwa stalego, gil- sonitu, nawet z lignosulfonianem uzyskuje sie srednice krytyczna ponad 146,05 mm, która stanowi najwyzsza z badanych srednic. Widac tez, ze stosujac szybkie mie¬ szanie przez wytrzasanie w butli plastikowej uzyskuje sie nieco nizsza srednice krytyczna niz stosujac mieszanie mechaniczne, podczas gdy w przypadku mieszania w spo¬ sób ciagly i mieszania mechanicznego wartosc srednicy krytycznej pozostaje bez zmiany.Przeprowadzono szereg prób, stosujac emulgatory in¬ ne niz Hgnosulfoniany. Badane srodki, uwazane byly jako skutecznie emulgujace olej w wodzie nawet zawierajacej sole nieorganiczne. Jeden z emulgatorów stanowil nor¬ malny nonylofenol, inne mialy uklad nieznany, ale wy¬ wieraly podobny lub lepszy efekt dyspergowania oleju w czystej wodzie.Stosujac te same warunki jak do sporzadzania próbek nr 1 i 5 i mieszajac skladniki próbki nr 4, z zadnym z emul¬ gatorów dostepnych w handlu, wymienionych w tablicy Z astrzezen i a patento w e 1. Srodek wybuchowy typu wodnej zawiesiny, sklada¬ jacy sie z wody, z co najmniej jednej soli nieorganicznej bedacej dostarczycielem tlenu takiej jak azotany amonu i/lub metali alkalicznych i/lub ziem alkalicznych z co naj¬ mniej jednej substancji palnej takiej jak ciekle frakcje ropy naftowej z co najmniej jednego zageszczacza takie¬ go jak guma guar, z co najmniej jednego srodka sieciuja¬ cego dla wymienionego zageszczacza oraz ewentualnie z innych dodatkowych substancji takich jak stale sub¬ stancje palne, korzystnie aluminium i/lub inne metale w postaci proszku, znamienny tym, ze jako ciekla sub¬ stancje palna zawiera frakcje ropy naftowej typu oleju napedowego o temperaturze wrzenia pomiedzy 170 i 380°C, w ilosci 3—8% wagowych jako emulgator za¬ wiera lignosulfonian amonu, sodu lub magnezu w ilosci do 5% wagowych oraz, jako srodek sieciujacy zawiera zwiazek tlenowy ciezkiego metalu z IV, V lub VI Grupy Ukladu Okresowego, korzystnie chromian, tytanian lub 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60109 334 9 10 antymonian w ilosci równowaznej 0,05—0,20% wago- 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze za- wych dwuchromianu sodu, przy czym ilosci procentowe wiera lignosulfonian w ilosci 0,5—2,0% wagowych w wyrazone sa w odniesieniu do ciezaru srodka wybuchowego. odniesieniu do ciezaru srodka wybuchowego. PL