Przedmiotem wynalazku jest mechanizm ste¬ rowniczy kola samolotu diuib pojazdu.Sterowanie pomocniczego kola samolotu (tylnego lub przedniego) realizowanie jest w lekkich samo¬ lotach za [pomoca linek 'uruchamianych z kabiny przez pilota, przymocowanych z drugiej strony do dzwdjgmi sterujacej widelcem kola. Ulklaid taki posiada powazna wade, utrudniajaca manewro¬ wanie samolotu na bierni, polegajaca ma tym, ze przy ruchu .samolotu w ityi nastepuje odwracanie kola wokól osi widelca, prowadzace do krzyzowa¬ nia sie Minek sterujacych. Wielokrotna zmiana kie¬ runku iruichjU podczas manewrowania moze pro¬ wadzic do isplatania, a maweit uszkodzenia linek.W takim .stanie uklad sterujacy nie jest zidolny do spelniania swej tunikaji.Dla zapobiezenia opisanym efektom stosowane sa w niektórych luikladacih specjalne sprzegla roz¬ laczajace dziwtiigmJie isteriujaca i widelec kola przy przekroczeniu okreslonejgo ikola obrotu wiideUca.Przykladowo, rozwiazanie takiego ukladu sitoso- wane jest iw samolocie CESSNA model 185, przed¬ stawione w CESSNA SERVICE MANUAL, model 185, Section 5, Plig. 5—20.Znany i stosowany jest równiez (w samolocie PZL^104. „Wilga") korbowy mechanizm sterujacy, opisany w polskim opisie patentowym Nr 89332 eliminujacy niebezpieczenstwo krzyzowania sie li¬ nek sterujacych pomimo ibraku sprzegla, w pelno skuteczny dla samolotów lekkich, jednak nad- 10 15 25 30 1 miernie elastyczny w przypadku samolotów ciez¬ szych.Nadmierna elastycznosc jest równiez wada ist¬ niejacych m.echanizmów sprzeglowych. MechaniLz- my te, wykorzystujace dzialanie krzywek, wyma¬ gaja podczas wysprzeglanda znacznego ruchu ja¬ lowego widelca kola w czasie, igjdy dzwliigniia stero¬ wana przez pilota jest luaiieiuicihorndona w poloze- miu skrajnym. Wymaga to wprowadzenia do wkla- du elementów elastycznych, których wydluzenie umozliwia ruch jalowy wtijdelca przy wyspnzegiLa- oiiu.Celem ndniejiszego wynailazlkiu jest opracowanie takiego isprze.glowego mechaniizmu sterujacego, któ¬ ry posiadalby znacznie skrócony ruch jalowy przy wysprzeglaniu, a przez to dopuszczal rriimiimalna elastycznosc ukladu i duza wdernosc isterotwamia.Cel ten uzyskano przez opracowanie ukladu zbu¬ dowanego z korpusu, stanowiacego stala czesc go¬ leni podwozia, widelca kola i dziwiigmi stemyaceij, w którym wedlug wynalazku dzwignia sterujaca polaczona jest z itarcza, do której za pomoca sworzni przymocowane sa obrotowo zapadki spie¬ te sprezyna i docisniete do kolniierza piasty wi¬ delca, w (którym na sworzniu osadzona jeslt obro¬ towa rolka, zas do korpusu przymocowane sa ele¬ menty oporowe. Konstrukcja ta, dzieki odpowied- niemu wydluzeniu zapadek i oparciu ich na obro¬ towej rolce zapewnia pewne isprzegmiecie dzwigni sterujacej z widelcem, a przy tym bardzo krótki 109 221109 s ruch jalowy niezbedny do wysprzeglenia. Dodat¬ kowa zaleta tej konstrukcji jest duza odpornosc na zuzycie, wynikajaca z braku ciernych mecha¬ nizmów krzywkowych, a takze duza niezawodnosc i prostota konstrukcji. Cechy te sa szczególnie wazne w zastosowaniach lotniczych, jednak opi¬ sana konstrukcja moze znalezc zastosowanie rów¬ niez w innych zespolach sterowanych np. w po¬ jazdach, maszynach roboczych itp.Istota wynalazku jest przedstawiona w przykla¬ dzie zastosowania na rysunku przedstawiajacym mechanizm sterujacy w widoku z góry.W korpusie X stanowiacym zakonczenie goleni podwozia -samolotu, (umieszczony jest obrotowo wi- dcildc \ 2, do którego, za pomoca sworznia 3 przy- mkcow'an& jest obrotowo rolka 4. Niezaleznie od w|delca 2, w korpusie 1 .umieszczona jest obro¬ towo .tarcza 5 'z dzwigniami sterujacymi 6, do której za pomoca sworzni 7 przymocowane sa obrotowo zapadki 8 spiete sprezyna 9. Zapadki te docisniete sa do [kolnierza widelca 2 po prze¬ ciwleglych stronach rolki 4. Do korpusu 1 trwale przymocowane sa elementy oporowe 10.W konfiguracji odpowiadajacej sterowaniu, kie¬ dy to wychylenia katowe dzwiingi sterujacych 6 sa niewielkie, zapadki 8 docisniete sa do kolnie¬ rza widelca 2 po obu stronach rolki 4, tak jak to przedstawiono na rysunku. Przy talkim uistawie- niiu zapadek 8, ruch dzwigni sterujacych 6 prze- Z2i 4 kazywane sa za ich posrednictwem poprzez rolke 4 i swiorzen 3 widelcowi 2, realizujac zadane ste¬ rowanie. Zapadki 8 pozostaja w tym polozeniu w calym wymaganym zakresie ikatów sterowania. 5 O ile pled dzialaniem sil zewnetrznych, np. pod¬ czas manewrowania na ziemi, widelec 2 zostanie cibróciony o kat przekraczajacy zakres sterowania, zapadka 8 opiera sie o element oporowy 10 i zo¬ staje odepchnieta od kolnierza Widelca 2, lumozli- 10 wiajac w tein sposób swobodny dalszy ruch wi¬ delca, bez nadmiernego napinania, ani (krzyzowa¬ nia linek sterujacych. Ponowne samoczynne sprzegniecie widelca 2 z dzwigniami sterujacymi 6 poprzez zapadki 8 nastepuje w momencie, gdy 15 znajdzie sie on w zalkresie katów sterowania.Zastrzezenie patentowe Mechanizm sterowniczy kola jezdnego samolo- 20 tu lub pojazdu zbudowany z korpusu stanowia¬ cego stala czesc gcileni podwozia, widelca, dzwigni sterujacych, znamienny tym, ze dzwignie steru¬ jace (6) polaczone sa z tarcza (5) zamocowana oibrotowo w koirpusie (1), zals do tarczy (5) przy- 25 mocowane sa obrotowo zajpaJdlki (8)., spiete sprezy¬ na (9) i docisniete do kolnierza wi|delca (2) w któ¬ rym ina sworzniu (3) osadzona jest obrotowo rolka <4), natomiast do korpusu (1) przymocowane sa elementy oporowe <10).109 221 PL