Przedmiotem wynalazku jest wieniec komutatora maszyny elektrycznej zaprasowy¬ wanego tworzywami sztucznymi, wyposazonego w stalowe pierscienie mocujace.Stan techniki. Sily odsrodkowe i cieplne dazace do rozerwania komutatora w czasie jego eksploatacji przejmowane sa w komutatorach zaprasowywanych glównie przez pierscienie mocujace umieszczone w wypel¬ nionych tworzywem obwodowych kanalach powstalych pomiedzy wystepami, w jakie wyposazone sa dzialki od wewnetrznej strony wienca. Sily te przenosza sie na pierscienie mocujace poprzez otaczajace je tworzywo, wywolujac w nim naprezenia sciskajace i znacznie bardziej niebezpieczne, scinajace. Przekroczenie pewnej grani¬ cy tych naprezen moze doprowadzic do pekniecia tworzywa w plaszczyznach scinania i do zniszczenia komuta¬ tora przy nieuszkodzonym pierscieniu mocujacym. Dlatego tez obecnie wience komutatorów zaprasowywanych wykonuje sie z dzialek uksztaltowanych tak, by sily rozrywajace powodowaly w tworzywie izolacyjnym w mia¬ re moznosci tylko naprezenia sciskajace. Wspólna cecha szeregu znanych odmian tego rodzaju dzialek jest swoisty ksztalt ich wystepów, mianowicie wysuniecie wystepu przy wewnetrznej stronie wienca w bok, to jest w kierunku osiowym komutatora. Wtedy czesc luki miedzy wystepami uzyskuje postac wneki odgraniczonej od strony osi podluznej komutatora tym wysunieciem wystepu, od strony przeciwnej zas aktywna czescia dzialki.W calosci zlozonego wienca wneki te tworza obwodowe "przeloty., które wykorzystuje sie do umieszczania w nich pierscieni mocujacych. Przy takim rozwiazaniu sila wypadkowa z odsrodkowej i cieplnej dzialajaca na dzialke przenoszona jest w kierunku zewnetrznym od bocznego wysuniecia wystepu poprzez sciskana warstwe tworzywa zawarta miedzy tym wysunieciem, a pierscieniem, na sam pierscien.Wyeliminowanie naprezen scinajacych w tworzywie nie zapewnia jednak jeszcze optymalnych warunków pracy komutatora. W przypadku bowiem wiekszych sil wypadkowych przy jego eksploatacji, nastepuje ugiecie bocznych wysuniec wystepów ku osi podluznej komutatora i równoczesnie skrecenie pierscieni mocujacych wokól prostopadlych do ich przekrojów poprzecznych, co z uwagi na znacznie mniejsza sprezystosc miedzi (wysuniecia wystepu dzialki) niz stali (pierscienia mocujacego) prowadzi do naruszenia monolitycznej struktury komutatora, a w konsekwencji do obsuniecia sie pierscienia mocujacego po wygietym wysunieciu wystepu dzialki i jego wypadniecia z wienca, a zatem do zniszczenia komutatora.Istota wynalazku. Wieniec komutatora sklada sie ze znanych w istocie dzialek z wystepami od strony2 109200 wnetrza komutatora posiadajacymi po wewnetrznej stronie wienca jednostronne wysuniecia boczne, to jest w kierunku równoleglym do osi podluznej komutatora. Jednakze dzialki tego ksztaltu ukladane sa w wiencu wedlug wynalazku tak/ze kazde dwie bezposrednio ze soba sasiadujace obrócone sa wzgledem siebie wokól promienia komutatora o kat 180°. W ten sposób w wiencu, pomiedzy wystepami dzialek tworza sie obwodowe przeloty zamykane od strony wnetrza komutatora naprzemian jednostronnymi wysunieciami wystepów kolej¬ nych dzialek. W przelotach tych mieszcza sie pierscienie mocujace. Ich poszczególne odcinki pracuja przy tym rozwiazaniu jako belki podparte symetrycznie z obu stron przez wysuniecia jednostronne wystepów dzialek, skrecanie pierscieni zostaje zatem calkowicie wyeliminowane, a równoczesnie uniemozliwione zostaje ich wyrwa¬ nie sie z wienca. Tworzywo izolacyjne pracuje tylko na sciskanie (a nie na scinanie i rozciaganie). Dobre wykorzy¬ stanie miejsca i materialów konstrukcyjnych zapewnia zwiekszona wytrzymalosc mechaniczna komutatorów oraz monolitycznosc ich struktury.Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w dwóch przykladowych odmianach wykonania na rysunku, na którym fig. fig. 1,2 i 3 dotycza jednej, a fig. fig. 4,5 i 6 drugiej z tych odmian. Fig. 1 i fig. 2, a odpowiednio fig. 4 i fig. 5 przedstawiaja ulozenie dwóch dzialek takie, w jakim sa one nastepnie skla¬ dane w wieniec bezposrednio obok siebie. Fig. 3, a odpowiednio fig. 6 przedstawiaja pare sasiadujacych ze soba dzialek po ich zlozeniu w wiencu, wraz z pierscieniami mocujacymi w przekroju poprzecznym.Przyklad wykonania wynalazku. Dzialki 1,1' komutatora wyposazone sa w wystepy 2,2' z wysunieciami bocznymi 3,3'. Kazde dwie^ezposrednio ze soba sasiadujace dzialKi 1-1, 1'-1'wienca komutatora sa wzgledem siebie obrócone o kat 180 . W tworzacych sie w wiencu, przy takim skladaniu dzialek 1,1' opisanego wyzej ksztaltu, obwodowych przelotach 4,4', umieszcza sie stalowe pierscienie mocujace 5,5'. Obwodowe przelo¬ ty 4,4', a w nich pierscienie mocujace 5,5' odgraniczone sa od strony wewnetrznej komutatora naprzemian wysu¬ nieciami 3,3' wystepów 2,2' kolejnych dzialek 1,1'.Zastrzezenie patentowe ^ Wieniec komutatora zaprasowywanego maszyny elektrycznej, wyposazonego w pierscienie mocujace, zlo¬ zony z dzialek posiadajacych od strony wnetrza komutatora wystepy z jednostronnym wysunieciem przy wewnetrznej powierzchni wienca, w kierunku równoleglym do csi podluznej komutatora, znamien¬ ny ty m. ze kazde dwie bezposrednio sasiadujace ze soba dzialki (1-1, 1'-1') obrócone sa wzgledem siebie ?¦ f?M°Tria k0mutat0ra ° kat 18° • PrzY czYm luki Pomiedzy wystepami (2,2') tak zestawionego kompletu !iU XTZa W Wi6nCU obwodowe 0rzelotY <4<4' Przewidziane do umieszczania w nich pierscieni mocu- •"?!?,, '' fa?'CZ,?"e ^ Przestrzeni wewnetrznej komutatora naprzemian jednostronnymi wysuniecia¬ mi (3,3 ) wystepów (2,2') kolejnych dzialek (1,1').*^ Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120 + 8 Cena 45 zl PL