Przedmiotem wynalazku jest opracowanie spo¬ sobu osuszania osadników szlamów o duzej powie¬ rzchni, przygotowanych do tego celu w procesie ich formowania przy uwzglednieniu sterowanej dekantacji.Stan techniki. Znanych jest wiele sposobów for¬ mowania osadników odpadów plynnych, posiadaja¬ cych charakter pulpy. Najprostszy sposób polega na zrzucie pulpy rura zlokalizowana na stale w jednej czesci osadnika oraz odprowadzaniu wykla¬ rowanej wody wieza przelewowa zlokalizowana mozliwie w najodleglejszym punkcie osadnika.Rozwinieciem tego sposobu jest sterowanie zrzu¬ tem pulpy wzdluz czesci obrzeza lub obwalowa¬ nia osadnika, a niekiedy wzdluz calej linii brze¬ gowej. Wyklarowana wode odbiera sie jedna lub kilkoma wiezami przelewowymi, usytuowanymi centrycznie w stosunku do miejsc zrzutu pulpy.Znacznie korzystniejszym sposobem jest takie sterowanie dekantacja, ze z grubszych frakcji osa¬ du formuje sie obwalowanie osadnika, a osad drob¬ niejszy sedymentuje w centralnej jego czesci.W tym celu wzdluz obwalowan wykonuje sie ma¬ le, wydluzone osadniki przez formowanie niskich obwalowan podsuszonego osadu, a nastepnie wy¬ korzystuje sie je do wstepnej dekantacji grub¬ szych zawiesin z ipulpy. Wstepnie oczyszczona pul¬ pa splywa do centralnej czesci osadnika, w której 10 15 25 30 wytraceniu ulegaja drobne zawiesiny, a wyklaro¬ wana woda odplywa wieza przelewowa do cieków lub zbiorników naturalnych.Podane sposoby uniemozliwiaja przez wiele lat osuszanie zdeponowanego osadu w osadniku, co wyklucza zajety areal gruntów z uzytkowania, a czesto stwarza zagrozenie dla otoczenia i srodo¬ wiska naturalnego.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu osu¬ szania szlamów popluczkowych i poflotacyjnych zdeponowanych w osadnikach, w przypadku ste¬ rowanego ich skladowania, (polegajacego na odpo¬ wiednim wykonaniu warstw drenujacych, z któ¬ rych woda moze grawitacyjnie odplywac do wiezy przelewowej i stamtad jest odprowadzana grawi¬ tacyjnie lub za pomoca pomp na zewnatrz osadni¬ ka.Istota wynalazku. Istota rozwiazania wedlug wy¬ nalazku polega na tym, ze w osadnikach zapelnia¬ nych szlamami wykonuje sie przypowierzchniowa warstwe drenujaca z utworów przepuszczalnych, korzystanie uzbrojona siatka z tworzywa niekoro- dujacego, zawierajaca saczki drenujace oraz budu¬ je sie studnie przelewowe spelniajace w czasie od¬ wodnienia role ujec wody odplywowej: wglebnej i powierzchniowej, a w czasie ewentualnego na¬ wadniania role urzadzenia doprowadzajacego wode do powierzchniowej warstwy drenujacej. W przy¬ padku duzej miazszosci szlamów w zbiorniku wy- 109 155109 155 3 konuje sie jedna lub kilka posrednich warstw dre¬ nujacych, a w przypadku nieprzepuszczalnego pod¬ loza osadnika wykonuje sie denna warstwe drenu¬ jaca.Rozwiazanie wedlug wynalazku pozwala na znacznie szybsze oddanie okresowo wylaczonych terenów do wtórnego uzytkowania. Po zakonczeniu procesu osuszania saczki drenujace moga nadal spelniac role drenów lub jezeli zajdzie potrzeba mozna w pózniejszym okresie nawadniac nimi warstwy przypowierzchniowe osadu. W tym celu w czasie dlugotrwalej suszy studnie przelewowe lub rzapia mozna wykorzystac jako zródla zasila¬ jace w wode przypowierzchniowa warstawe dre- .iuijaca, zas w czasie dlugotrwalych opadów do od¬ prowadzenia nadmiaru wody.Objasnienia figur rysunku. Rozwiazanie wedlug wynalazku zostalo uwidocznione w przykladzie wy¬ konania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rzut poziomy osadnika, fig. 2 przekrój przez osad¬ nik, fig. 3 schemat przypowierzchniowej warstwy drenujacej, fig. 4 schemat posredniej warstwy dre¬ nujacej, a fig. 5 schemat dennej warstwy drenu¬ jacej.Przyklad realizacji wynalazku. Osuszanie szla¬ mów popluczkowych i profiotacyjnych przy uwzglednieniu sterowanej dekantacji prowadzi sie w ten sposób, ze wykonuje sie jedna lub kilka wiez 1 przelewowych, które umozliwiaja w czasie de¬ kantacji osadu odprowadzanie wyklarowanej wo¬ dy nadosadowej, zas w czasie odwodnienia osadu odprowadzenie wody z piaszczystych utworów 2 warstw drenujacych oraz saczków 3 drenujacych tych warstw.Konieczne jest, aby wieze 1 .przelewowe posia¬ daly konstrukcje podatna na osiadanie w takim zakresie w jakim przewiduje sie osiadanie otacza¬ jacego je osadu. Jest to warunkiem grawitacyjne¬ go splywu wody do wiez przelewowych z warstw drenujacych. Wieze przelewowe konstruuje sie w ten sposób, ze w razie potrzeby mozna przy ich po¬ mocy nawadniac poprzednio osuszany obszar cza¬ szy osadnika.W przypadku równego i nieprzepuszczalnego podloza osadnika wykonuje sie denna warstwe 8 drenujaca, polegajaca na ulozeniu saczków 3 dre¬ nujacych ze spadkiem ku wiezom 1 przelewowym, a nastepnie namula sie sposobem hydraulicznym warstwe piasku lub innego utworu 2 wodoprze- puszczalnego. W przypadku bardzo nierównego podloza denna warstwe 8 drenujaca, wykonuje sie po wypelnieniu nierównosci podloza tak, aby moz¬ na bylo ulozyc saczki 3 drenujace ze spadkiem ku wiezom 1 przelewowym, przy czym przed ich ulo¬ zeniem wykonuje sie warstwe 4 z piasku, uklada sie na niej saczki 3 drenujace, a nastepnie przy¬ krywa sie je warstwa utworów 2 nieprzepuszczal¬ nych. Bardzo korzystnym jest grawitacyjne odpro¬ wadzenie wody rurami 5 ulozonymi w podlozu 6 osadnika do odstojnika lub cieku 7 naturalnego.Posrednia warstwe 10 drenujaca wykonuje sie wtedy gdy chcemy przyspieszyc osuszanie w ca¬ lej masie osadu i zalezy nam na niedlugim okre- 4 sie jego komprymacji. Na pierwszej warstwie 9 szlamów tworzy sie sposobem hydraulicznym kilku- dziesieciocentymetrowa warstwe 4 z piasku tak, aby ulozone na nim saczki 3 drenujace posiadaly 5 spadek w kierunku wiez 1 przelewowych. Nastep¬ nie formuje sie systemem hydraulicznym warstwe 2 piasku o miazszosci ok. 0,7 m na która wpro¬ wadza sie kolejna warstwe 11 szamów o miazszosci rzedu 5 m. io Bo wykonania przypowierzchniowej warstwy 12 drenujacej przystepuje sie po zakonczeniu zrzutu szlamów popluczkowych i poflotacyjnych w osad¬ niku. W przypadku przeznaczenia terenu powsta¬ lego z rekultywacji czaszy osadnika dla celów is rolniczych lub parterowej zabudowy uklada sie na powierzchni osadzonej warstwy 11 szlamów jedna lub dwie warstwy siatki 13, korzystnie z tworzywa niekorodujacego, przeciwdzialajacej lokalnemu wy¬ pieraniu podloza przez obciazenia na powierzchni, 20 a równoczesnie umozliwiajacej swobodny przeplyw wody z warstwy 11 szlamów do warstwy 12 drenu¬ jacej, z której saczkami 3 drenujacymi odprowadza sie wode do wiez przelewowych.Wykonanie warstwy 12 drenujacej jest analo- 25 giczne jak warstwy 10. Na powierzchni osadnika korzystnie jest wykonac warstwe 14 o grubosci okolo 0,5 m z mieszanin szlamów o granulacji pylasto-ilastej z piaskami, celem polepszenia wa¬ runków przyszlej wegetacji roslinnej. 30 Waznym elementem procesu osuszania jest szyb¬ kie odprowadzenie wody powierzchniowej. W tym celu uksztaltowuje sie powierzchnie warstwy 14 ze spadkiem do wiezy przelewowej i tak, aby woda mogla grawitacyjnie do niej splywac. Po odwod- 35 nieniu szlamów w osadniku, powierzchniowa war¬ stwe drenujaca wykorzystac mozna dla ewentual¬ nego nawadniania gruntu przez wprowadzenie wo¬ dy z wiezy 1 przelewowej poprzez saczki 3 drenu¬ jace do przypowierzchniowej warstwy 12 drenu- 40 «<** Zastrzezenia patentowe 1. Sposób osuszania szlamów popluczkowych i 45 poflotacyjnych przy uwzglednieniu sterowanej dekantacji, znamienny tym, ze w osadnikach za¬ pelnianych szlamami wykonuje sie przypowierzch¬ niowa warstwe drenujaca z utworów przepusz¬ czalnych, korzystnie uzbrojona siatka z tworzywa 50 niekorodujacego zawierajaca saczki drenujace oraz buduje sie studnie przelewowe spelniajace w cza¬ sie odwodnienia role ujec wody odplywowej wglebnej i powierzchniowej, a w czasie ewentual¬ nego nawadniania role urzadzenia doprowadzaja- 55 cego wode do powierzchniowej warstwy drenuja¬ cej. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przypadku duzej miazszosci szlamów w zbiorni¬ ku wykonuje sie jedna lub kilka posrednich warstw 00 drenujacych. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przypadku nieprzepuszczalnego podloza osadni¬ ka wykonuje sie denna warstwe drenujaca.109 155 77^7/ Fig.2109 155 2 -i Fig.3 -12 Jl t- j_ riy.o t| ¦ H- 3 lvfi; v v V 9 'ify i i* -JJ ' •'l | V « V* » * yfo/** *77^f 10 Fig.4 A X 1 3 | xyyv$yyyy + ' —' [Vvy^y/^jfvyvy.Druk WZKart. G-5348 Cena 45 zl,— PL