Przedmiotem wynalazku niniejszego jest sposób otrzymywania z cieczy gazów o preznosci, dajacej sie regulowac. Gazy znaj - duja sie w zbiorniku w stanie cieklym, przy- czem ta ciecz paruje tylko w pewnych okre¬ sach. Zbiorniki na te gazy róznia sie od znanych zbiorników (wykonanych np, we¬ dlug niemieckiego patentu Nr 374 978), a ze wzgledu na bezpieczenstwo musza byc stale chronione przed zbyt silnem oziebieniem i skladaja sie ze zbiornika o grubych scian¬ kach, wytrzymujacego preznosc, przyczem wewnatrz znajduje sie inny zbiornik o cien¬ kich sciankach, tak ze gaz wytwarza sie z cieczy na miejscu jego zapotrzebowania po zamknieciu doplywu cieczy do zbiornika, przyczem przebieg powstawania gazu regu¬ luje sie samoczynnie pod dzialaniem scia¬ nek zbiornika, ogrzewajacych plyn, i otula¬ jacego materjalu, umieszczonego pomiedzy oslone zbiornika i sam zbiornik.Budowa urzadzenia polega na tern, ze zbiornik jest otoczony rura wezowa, pola¬ czona z jego wnetrzem i prowadzona w ten sposób, ze tworzy spirale, dostosowana do stref, malejacej wzglednie wzrastajacej temperatury, otaczajacych zbiornik tak, ze w czasie pracy zawartosc wezownicy do¬ znaje coraz silniejszego ogrzewania w kie¬ runku od zbiornika nazewnatrz. Wobec te- *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wynalazca jest CHRISTIAN WILHELM PAUL HEYLANDT W BERLINIE.cp zbiornik do gazowania jest otoczony u- kladem wezownic, w których mozna wy¬ twarzac g§iz o *dóyroln&) preznosci, bo pa¬ rowanie cieczyr spowodowane dzialaniem grzejnem scianek zbiornika i materjalu otu¬ lajacego, podlega wplywowi ciagle wzma¬ gajacego sie parowania w wezownicy tak dlugo, az preznosc robocza osiagnie naj¬ mniejsza wartosc okreslona. Pary, powsta¬ jace w zbiorniku gazowania w okresach przerw w ruchu, mozna zbierac w osobnych zbiornikach, aby uniknac strat gazu.Zbiornik wewnetrzny, jak równiez i zbiornik zewnetrzny, sa wykonane z meta¬ lu, którego rozszerzalnosc nie ulega znacz¬ niejszej zmianie nawet przy najwyzszych temperaturach, podczas gdy jego wytrzy¬ malosc znacznie wzrasta. Do tego celu na¬ daje sie bardzo dobrze zelazo o malej za¬ wartosci wegla (pudlarskie), malo rdze¬ wiejace, albo glin.Do osobnych celów zastosowano jeszcze jedno urzadzenie, polegajace na tern, ze zimno, wytworzone podczas parowania ga¬ zów, uzywa sie posrednio lub bezposrednio do oziebiania lub nawet skraplania jakie¬ gos innego osrodka lub dowolnego gazu, a- by, zapomoca wynikajacego stad zapasu zimna, zabezpieczyc w pewnych okresach przed parowaniem gaz uzytkowy.Przy zaopatrywaniu w gaz (najczesciej tlen) statków okazalo sie, ze najlepiej na¬ daja sie skroplone gazy, z których mozna potem otrzymac gaz o dowolnej preznosci.Przy zwalczaniu choroby morskiej stwier¬ dzono, ze ciagle zaopatrywanie okretu w tlen stalo sie wprost konieczne. W tym kie¬ runku projektowano spozytkowanie nie¬ mieckiego patentu Nr 342 415, bo opisany tam sposób wytwarzania gazów o dowolnej preznosci nadaje sie dobrze do tego celu.W praktyce jednak okazala sie koniecz¬ nosc pewnych ulepszen, które sa przedmio¬ tem wynalazku niniejszego i które uwidocz¬ niono w zarysie na rysunku.Zbiornik 1 (fig. 1) posiada grube scian¬ ki, wytrzymale na wielkie preznosci, przy- czem skroplony gaz wpuszczany jest rura 2, okrazajaca szyjke 3, i w której tempera¬ tura jest bardzo niska.W zbiorniku znajduje sie inny zbiornik, u góry otwarty, z bardzo cienkiej blachy, przyczem wnetrze ostatniego zbiornika la¬ czy sie z przestrzenia zawarta pomiedzy sciankami obu zbiorników, a poniewaz ten odstep jest niewielki, to pomiedzy obie scianki dostaja sie zawsze tylko gazy, w czasie zas napelniania nalezy uwazac, aby ciecz nie przelala sie. W ten sposób zbior¬ nik wewnetrzny jest odciazony od wyste¬ pujacych preznosci gazów.Wokolo zbiornika 1 wija sie wezownice 5, 6, które odgaleziaja sie od rury 7, sie¬ gajacej prawie do dna zbiornika, i koncza sie w miejscu 9 na przewodzie 10 wpoblizu zaworu 11. Przestrzen pomiedzy zbiorni¬ kiem 1 i oslona 8 wypelnia sie niepalnym materjalem otulajacym [zuzel wlóknisty, ziemia, okrzemkowa). Od szyjki 3 odgale¬ zia sie jeszcze rura 12, konczaca sie w ru¬ rze 2. Ta rura chlodzi rure doplywowa 2 zimnem czerpanem z szyjki 3. Zapomoca zaworu 13 zamyka sie doplyw cieczy. Oslo¬ na 8 jest zamknieta pokrywa 14, która rów¬ niez napelnia sie materjalem otulajacym, przyczem wpuszcza sie tam czesc gazu u- zytkowego o malej preznosci, aby nie do¬ puscic wilgoci, dostajacej sie tam wraz z powietrzem. W tym celu górny koniec szyj¬ ki 3 jest uszczelniony zapomoca dlawnicy 15. Uszczelnienia sa równiez potrzebne w miejscach 15, 16, 17 i 18. Do odpowietrza¬ nia sluzy zawór 20. Oslona zaopatrzona jest u spodu w cokól 19.Na fig. 2 uwidoczniono urzadzenie, w którem wydzielajace sie zimno gazów spo- zytkowtije sie do oziebiania lub skraplania innego czynnika.Cienki zbiornik 4 laczy sie ze scianka 1 zbiornika w ten sposób, ze odstep pomiedzy — 2 —obu sciankami jest szczelnie zamkniety.Dalsze szczególy, dotyczace wykonania o- slony 8 i pokrywy 14, sa takie same jak na fig. 1. Rura 31 laczy szyjke 3 z przestrzenia zawarta pomiedzy obu zbiornikami. Na ru¬ rze 21 znajduje sie zawór 22 z wrzecionem 23, na koncu którego umieszczone jest • kólko 24.W zbiorniku 4 znajduje sie kolumna rektyfikacyjna 25 z przegrodami 26, 26 i z wyparnikiem 27, zasilana np. powietrzem* Od szyjki 3 w miejscu 28 odgalezia sie ru¬ ra 29, która mozna zamykac zapomoca za¬ woru 30. Zapomoca kólka 31 zaworu 33 ob¬ raca sie wrzeciono 32, które stanowi pocza¬ tek wezownicy 34, konczacej sie przy zawo¬ rze 36 z wrzecionem 37, zaopatrzonem w kólko 38. Poza. zaworem 33 rura 34 laczy sie z wytryskiem 41, przyczem poza zawo¬ rem 33 rura 34 jest prowadzona wspólsrod- kowo wewnatrz rury 29. Obok zaworu 30 znajduje sie zawór 39, tam gdzie rura 34 opuszcza rure 29. Przez rure 40 wydziela sie z kolumny np. azot.Fig. 3 i 4 uwidoczniaja wykres rozkladu temperatury w przestrzeni zawartej po¬ miedzy scianka zbiornika i oslona.Zimno, wydzielajace sie przy parowa¬ niu gazu uzytkowego, mozna uzyc poza tern do oziebiania lub skraplania innego gazu (np. tlenu powietrza), aby wynikajacy stad zasób zimna mógl sluzyc do ochrony gazu uzytkowego przed parowaniem i takze do czesciowego uzupelniania gazu uzytkowe¬ go. Nalezy nadmienic, ze kolumne rekty¬ fikacyjna mozna ustawic oddzielnie, a wtedy laczy sie ja z wnetrzem zbiornika zapomoca rury. Zwlaszcza przy wytwarza¬ niu gazów przeznaczonych na okrety nie zawsze mozna uzyc zbiorników przewozo¬ wych, jednoczesnie jako zbiorników do pa¬ rowania, przyczem plyn nalezaloby przele¬ wac. Zwykle zaklad wytwarzajacy tlen cie¬ kly nie znajdujef sie w poblizu portu, wiec gaz ciekly odbywa dluzsza droge i dlatego zbiornik do przewozu winien byc mozliwie lekki, to znaczy o cienkich sciankach, Z te¬ go zbiornika ciecz przelewa sie dopiero na miejscu do zbiornika o grubych sciankach, w którym wewnatrz znajduje sie inny zbior¬ nik o cienkich sciankach.Wprawdzie zastosowanie zbiorników o cienkich sciankach proponowano juz w nie- otulanych stalowych zbiornikach na duze preznosci, wykonanych w mysl niemiec¬ kich patentów 350839 i 374978, lecz te zbiorniki mialy ochraniac stal przed szko- dliwem dzialaniem szybko rozprzestrzenia¬ jacego sie zimna.W mysl wynalazku ten zbiornik winien spelniac zupelnie inne zadanie. Mianowicie parowanie cieczy na miejscu uzywania ga¬ zu ma zastapic, po zamknieciu doplyw cie¬ czy wskutek dzialania grzejnego scianek zbiornika i materjalu otulajacego (które z poczatku nie sa jeszcze silnie oziebione), wskutek czego gaz otrzymuje sie bardzo szybko.W pierwszym przypadku zbiornik wi¬ nien byc stale chroniony przed wplywem bardzo niskiej temperatury, natomiast w mysl wynalazku niniejszego cieplo zbiorni¬ ka wyzyskuje sie naprzód do parowania cieczy, a dopiero ptftem utrzymuje sie w nim temperature bardzo niska, przyczem metal, z którego zbiornik jest wykonany, musi byc tak dobrany, zeby nie stawal sie kruchy nawet przy najnizszych temperatu¬ rach.W ten sposób do przewozu mozna uzy¬ wac zbiorniki lekkie, a do wytwarzania ga¬ zu zbiorniki ciezkie, przyczem nie ponosi sie znaczniejszych strat.Mozliwym stratom mozna zapobiec, w mysl niemieckiego patentu Nr 350 838, w ten sposób, ze przy uzyciu gazów sprezo¬ nych nalezy zamieniac gaz niskiej prezno¬ sci na igaz o sredniej preznosci.Zastosowanie tego sposobu jest jednak mozliwe tylko wtedy, jezeli zwieksza siecisnienie niewielkiej ilosci gazu o niskiej preznosci, np. tego gazu, który powstaje przy bezposredniem oziebianiu zbiorników o bardzo grubych sciankach.Wykresy pokazane na fig. 3 i 4 uwi¬ doczniaja, podlug jakich zasad jest ulozona wezownica dokola zbiornika, aby osiagnac pozadany wynik tak w okresach zuzywania gazu jak i w okresach przerw w pracy. Na fig. 3 widac, ze temperatura wzrasta w kie¬ runku nazewnatrz az do 15°, podczas gdy przy sciankach zbiornika temperatura opa¬ da, mianowicie do temperatury wrzenia tle¬ nu. Wykres ten podaje stan w okresie prze¬ rwy w pracy od chwili napelniania do na¬ stania równowagi. Fig. 4 odpowiada okre¬ sowi pracy (zuzywanie gazu), gdzie przez ciagle parowanie w wezownicy warunki sa znacznie zmienione. PL