Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do odwadniania preparatu materialu biologicznego, takiego jak tkanka zwierzeca albo roslinna, metoda pochlaniania, przeznaczone do prac przygotowawczych materialu bio¬ logicznego w technice mikroskopowo-elektronowej scanningowej.W dotychczasowych metodach odwadnianie materialu biologicznego jest przeprowadzane przez kapiele w kaskadzie alkoholi od najnizszego stezenia do najwyzszego i nastepnie suszenie w wolnym powietrzu.W wyniku parowania odwadniacza w powietrzu na powierzchni preparatu materialu biologicznego powstaja naprezenia rzedu 46000 kG/cm2. Odwodnienie tym sposobem powoduje, ze na powierzchni, jak i wewnatrz powstaja artefakty mechaniczne, utrudniajace interpretacje ultrastruktury materialu.W celu unikniecia parowania odwadniacza w wolnym powietrzu, wprowadzono preparat materialu w oto¬ czenie, które obniza sile parowania do wartosci równej zero i jednoczesnie pozwala na usuniecie odwadniacza z preparatu materialu. Uzyskano to, dzieki wykorzystaniu zjawiska punktu krytycznego gazów o niskim cisnie¬ niu np. dwutlenku wegla czy freonu. Metoda jest realizowana za pomoca urzadzenia, wyposazonego w komore cisnieniowa, w której umieszcza sie preparat materialu biologicznego.W znanych dotychczas opracowaniach konstrukcyjnych urzadzenie jest wyposazone w przelotowa komore cisnieniowa, bezposrednio zamykana na drodze gazu przeplywajacego. Przewody doprowadzajacy i odprowa¬ dzajacy gaz pochlaniajacy, z zaworami przelotowymi lacza komore cisnieniowa odpowiednio ze zbiornikiem cieklego gazu i manometrem. Przewód doprowadzajacy jest umieszczony w pojemniku z ciecza ogrzewajaca w celu. stabilizacji temperatury gazu, doprowadzanego do komory cisnieniowej. W urzadzeniu cisnienie komory jest równe panujacemu cisnieniu w zbiorniku, wartosc cisnienia odczytuje sie za pomoca manometru.Wada urzadzenia jest trudnosc stabilizacji temperatury, spowodowana przede wszystkim malo zwarta budowa. Stosowanie przelotowej komory wymaga kazdorazowo, przy zmianie próbki, odlaczania i dolaczania przewodów, które ulegaja szybkiemu zuzyciu.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji urzadzenia odwadniajacego material biologiczny z mozliwie stabilna temperatura, panujaca w komorze cisnieniowej, z jednoznacznym skutecznym ukladem doprowadzaja¬ cym i odprowadzajacym gaz.2 108 604 Zostalo to rozwiazane, wedlug wynalazku, w ten sposób, ze w korpusie jest utworzona i cisnieniowa komora zwrotna, zamknieta od góry glowica. W dolnej czesci korpusu znajduja sie kanaly, laczace gniazda kapilary, do których dolaczone sa odpowiednio przewody: doprowadzajacy i odprowadzajacy gaz. Na zewnatrz korpusu komory cisnieniowej jest utworzony plaszcz wodny.Przelotowe zawory przewodów doprowadzajacego i odprowadzajacego umieszczone sa w jednej osi pozio¬ mej i osadzone w oddzielnym korpusie, w którym znajduja sie gniazda kapilar, polaczone kanalami z dyszami zaworów.W osi komory i w jej górnej czesci znajduje sie wziernik optyczny, osadzony w glowicy zamykajacej ko¬ more.Urzadzenie wedlug wynalazku charakteryzuje sie duza trwaloscia. Zachowuje ono duza szczelnosc ukladu doprowadzania i odprowadzania gazu, gdyz stale polaczenia przewodów przez gniazda kapilar znajduja sie w nie¬ zmienionej pozycji. Utworzenie natomiast plaszcza wodnego zapewnia stabilizacje temperatury, panujacej w ko¬ morze. Komora zwrotna znacznie ulatwia operacje wymiany próbek.Ponadto urzadzenie stanowi forme zespolonego ukladu cisnieniowego, którego funkcjonalnosc i precyzja maja decydujacy wplyw na powtarzalnosc parametrów procesu odwadniania preparatu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku w przekroju osiowym.W korpusie 14 jest utworzona cisnieniowa komora zwrotna 10, zamknieta od góry glowica 6 i obudowa optycznego wziernika 8. W osi glowicy znajduje sie otwór 14 wziernika 8.W dolnej czesci korpusu 7 znajduja sie gniazda 15, polaczone kanalami z dnem komory 10. Na obwodzie korpusu 7 jest utworzony plaszcz wodny 11, osloniety tuleja 13, w której sa umieszczone koncówki 9, doprowa¬ dzajace i odprowadzajace wode.Do gniazd 15 sa dolaczone cisnieniowe kapilary 5, laczace komore 10 z gniazdami 17, znajdujacymi sie w korpusie 16, w którym sa osadzone przelotowe zawory, wlotowy 2 i wylotowy 3 z pokretlami 12. Przelotowe zawory 2 i 3 znajduja sie w jednej osi poziomej, a ich dysze sa polaczone kanalami z gniazdami 17 kapilar 5.Z wylotowym zaborem 3 jest polaczony manometr 1, sluzacy do odczytu wartosci cisnienia w ukladzie, nato¬ miast do wlotowego zaworu 2 jest dolaczony przewód, doprowadzajacy gaz ze zbiornika. Do zaworu 3 jest polaczona dysza wylotowa 4, sluzaca do odpowietrzania ukladu.Preparat materialu biologicznego jest umieszczany w komorze 10 po zdjeciu glowicy 6 z obudowa wzier¬ nika 8. Po zamknieciu komory 10 zostaje ona wypelniona dwutlenkiem wegla lub freonem, doprowadzonym pod cisnieniem, regulowanym wlotowym zaworem 2.Zaladowana i wypelniona komore 10 ogrzewa sie ciecza, doprowadzona do plaszcza 11, do temperatury równej temperaturze punktu krytycznego dwutlenku wegla, równej 31,2°C. Za pomoca wziernika 8 dokonuje sie obserwacji wnetrza komory 10. Po uzgodnieniu punktu krytycznego dwutlenku wegla, w wyniku otwarcia wylotowego zaworu 3 przy zamknietym wlotowym zaworze 2, nastepuje rozprezenie w komorze 10.Od wielkosci preparatu materialu biologicznego zalezy czas wymywania odwadniacza przez dzialanie ga¬ zem. Po zakonczeniu procesu odwadniania i odlaczenia doplywu gazu zostaje zdjeta glowica 6 i dokonuje sie wymiany próbki.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do odwadniania preparatu materialu biologicznego, wyposazone w cisnieniowa komore, po¬ laczona poprzez zespól zaworów zaopatrzony w manometr ze zbiornikiem gazu pochlaniajacego, znamien¬ ne t y m, ze posiada utworzona w korpusie (7) zwrotna komore (10), zamknieta od góry wziernikowa glowica (6), która to komora (10) jest polaczona za pomoca kapilar (5) z zespolem przelotowym zaworów, wlotowego (2) i wylotowego (3), umieszczonych w jednej osi poziomej i osadzonych w odzdzielnym korpusie (16). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze w dolnej czesci korpusu (7) znajduja sie jedne gniazda (15) kapilar (5), polaczone kanalami z komora (10), zas drugie gniazda (17) kapilar (5) znajduja sie w korpusie (16) i sa polaczone kanalami z dyszami zaworów (2) i (3).108 604 PL