Opis patentowy opublikowano: 29.11.1980 108473 Int.CZYTELNIA | Cl2. H04M 1/60 Twórcywynalazku: Mieczyslaw Grobelny, Marian Pierzchala Uprawniony z patentu tymczasowego:Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) Uklad elektronicznego rozgaleznika sygnalów Wynalazek dotyczy Ukladu elektronicznego rozgaleznika sygnalów, znajdujacego zastosowanie zwlaszcza w aparatach telefonicznych i urzadzeniach teletransmisyjnych.Z polskiego opisu patentowego nr 100860 znany jest uklad elektronicznego rozgaleznika sygnalów, który sklada sie ze wzmacniaczy nadawczego, odbiorczego'i kompensujacego efekty lokalne. Wejscia wzmacniaczy nadawczego i kompensujacego efekty lokalne sa polaczone ze soba i z zaciskami wejsciowymi rozgaleznika, wyjscie wzmacniacza nadawczego jest polaczone z wejsciem wzmacniacza odbiorczego i z zaciskami wejsciowo-wyjsciowymi rozgaleznika, natomiast wyjscia wzmacniaczy odbiorczego i kompensujacego efekty lokalne sa polaczone ze soba i z zaciskami wyjsciowymi ukladu rozgaleznika. Poszczególne polaczenia miedzy wzmacniaczami i zaciskami wejsciowymi, wyjsciowymi i wejsciowo-wyjsciowymi sa polaczeniami szeregowymi, albo równoleglymi.Uklad powyzszy wymaga stosowania wzmacniacza kompensujacego efekty lokalne o duzym wzmocnieniu i duzym zakresie liniowosci pracy, co utrudnia zrównowazenie ukladu rozgaleznika dla duzych amplitud sygnalów.Istota wynalazku polega na wyposazeniu znanego ukladu rozgaleznika w inwerter fazy, albo we wzmacniacz wstepny i inwerter fazy, które sa wlaczone miedzy wejsciowe zaciski rozgaleznika a wejscia wzmacniaczy nadawczego i kompensujacego efekty lokalne. W ukladzie rozgaleznika wyposazonego w inwerter fazy wejsciowe zaciski ukladu sa polaczone z wejsciem inwertera fazy, jedno z wyjsc inwertera fazy jest polaczone z wejsciem wzmacniacza nadawczego, a drugie wyjscie inwertera fazy jest polaczone z wejsciem wzmacniacza kompensujacego efekty lokalne. W drugim rozwiazaniu rozgaleznika wedlug wynalazku zaciski wejsciowe ukladu sa polaczone z wejsciem wzmacniacza wstepnego, wyjscie wzmacniacza wstepnego jest polaczone z wejsciem inwertera fazy, natomiast wyjscia inwertera fazy sa polaczone: jedno z wejsciem wzmacniacza nadawczego, drugie — z wejsciem wzmacniacza kompensujacego efekty lokalne.Wprowadzenie inwertera fazy pozwala na rozdzielenie sygnalów dla torów nadawania i kompensowania efektów lokalnych, dzieki czemu uzyskuje sie mozliwosc latwiejszego zrównowazenia ukladu, co pozwala na2 108 473 zmniejszenie efektu lokalnego. Zastosowanie wzmacniacza wstepnego, wspólnego dla sygnalów toru nadawczego i toru kompensujacego efekty lokalne, eliminuje koniecznosc stosowania duzego wzmocnienia wzmacniacza kompensujacego efekty lokalne, a tym samym zmniejsza wymagania co do zakresu liniowosci pracy tego' wzmacniacza.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowo-blokowy ukladu elektronicznego rozgaleznika sygnalów, wyposazonego w inwerter fazy i zastosowanego w aparacie telefonicznym typu CB, a fig. 2 — schemat ideowo-blokowy ukladu rozgaleznika, wyposazonego w inwerter fazy i we wzmacniacz wstepny.Przyklad I. Uklad rozgaleznika wedlug wynalazku sklada sie z nadawczego wzmacniacza I wykonanego w postaci jednostopniowego, niesymetrycznego ukladu nieodwracajacego faze, zbudowanego z bipolarnego tranzystora 1 typu npn, miedzy którego kolektor a bazSe jest wlaczony rezystor, stanowiacy czesc diodowo-rezystancyjnego dzielnika napiecia 2. Wejscie nadawczego wzmacniacza I stanowia emiter tranzystora 1 i ieden z zacisków wejsciowych rozgaleznika, który jest zaciskiem wspólnym, polaczonym z jednym z zacisków wejsciowo-wyjsciowych rozgaleznika i z jednym z zacisków wjyjjsck^wych rozgaleznika. Wyjscie nadawczego wzmacniacza I stanowia kolektor tranzystora 1 i wspólny zacisk wejsciowy rozgaleznika, przy czym wyjscie to jest polaczone równolegle z zaciskami wejsciowo-wyjsciowymi rozgaleznika oraz z wejsciem odbiorczego wzmacniacza II.Odbiorczy wzmacniacz II jest wykonany jako jednostopniowy, niesymetryczny uklad nieodwracajacy faze, zbudowany na bipolarnym tranzystorze 3, typu npn, którego baza jest polaczona z polaryzacyjnym rezystorem 4. Wejscie odbiorczego wzmacniacza II stanowia emiter tranzystora 3 i wejsciowy zacisk wspólny rozgaleznika, a wyjscie-kolektor tranzystora 3 i wejsciowy zacisk wspólny rozgaleznika Wyjscie odbiorczego wzmacniacza II jest polaczone szeregowo ze sluchawka S aparatu telefonicznego, dolaczona do zacisków wyjsciowych rozgaleznika i z wyjsciem wzmacniacza III, kompensujacego efekty lokalne.Wzmacniacz* III kompensujacy efekty lokalne jest zbudowany z dwóch tranzystorów 5, 6 o przeciwnym typie przewodnictwa, przy czym jeden tranzystor 5 jest typu npn, a drugi tranzystor 6 — typu pnp. Emiter i kolektor drugiego tranzystora 6 sa wyjsciem wzmacniacza III. Kolektor pierwszego tranzystora 5 jest polaczona z baza drugiego tranzystora 6, którego emiter jest polaczony poprzez rezystor 7 z baza pierwszego tranzystora 5.Miedzy baze a emiter pierwszego tranzystora 5 sa wlaczone dwa polaryzujace rezystory 8,9. Wspólny punkt polaczen polaryzujacych rezystorów 8, 9 oraz wspólny zacisk wejsciowy rozgaleznika stanowia wejscie kompensujacego wzmacniacza III.Rozgaleznik jest ponadto wyposazony w inwerter fazy IV, którym jest tranzystor 10. Wejsciem inwertera fazy IV jest baza tranzystora 10 i wejsciowy zacisk wspólny rozgaleznika, jednym wyjsciem inwertera fazy IV jest emiter tranzystora 10 i wejsciowy zacisk wspólny rozgaleznika a drugie wyjscie inwertera fazy IV stanowia kolektor tranzystora 10 i wejsciowy zacisk wspólny rozgaleznika. Wejscie inwertera fazy IV jest polaczone z zaciskami wejsciowymi rozgaleznika, miedzy które jest zalaczony mikrofon M aparatu telefonicznego. Jedno wyjscie inwertera fazy IV jest polaczone z wejsciem nadawczego wzmacniacza II, a drugie wyjscie z wejsciem kompensujacego wzmacniacza III. Zaciski wejsciowo-wyjscioWe rozgaleznika sa polaczone ze stalopradowymi zaciskami diodowego mostka 11, natomiast zmiennopradowe zaciski tego mostka 11 sa zasilane z centralnej baterii za posrednictwem linii telekomunikacyjnej.W czasie dzialania mikrofonu M na wejsciu inwertera fazy IV pojawia sie napiecie Ux, pod którego wplywem w obwodzie wejsciowym plynie prad sterujacy inwerter fazy IV. Na wyjsciach inwertera fazy IV pojawiaja sie napiecia U2, U3 przesuniete wzgledem siebie vlf fizie o kat 180 stopni. Napiecia te sa wzmacniane nastepnie w dwóch niezaleznych torach. Jedno z tych napiec U2 po wzmocnieniu w nadawczym wzmacniaczu I jest podawane na odbiorczy wzmacniacz 11, a drugie napiecie U3 jest wzmacniane we wzmacniaczu III. Wyjsciowe napiecia U4, U5 odbiorczego wzmacniacza II i kompensujacego wzmacniacza III maja wiec przeciwne fazy w wyniku czego kompensuja sie wzajemnie, natomiast wyjsciowe napiecie U6, doprowadzane do sluchawki S, jest wówczas równe zeru. Roboczy sygnal U7, bedacy napieciem wyjsciowym nadawczego wzmacniacza I jest podawany poprzez diodowy mostek 11 na linie telekomunikacyjne* W przypadku nadawania sygnalu z linii telekomunikacyjnej, napiecie U7 steruje odbiorczy wzmacniacz II i wyjsciowe napiecie U6 jest doprowadzane do sluchawki S.Przyklad II. Uklad rozgaleznika wedlug wynalazku jest zbudowany analogicznie jak opisano w przykladzie pierwszym, z ta róznica, ze miedzy wejsciem inwertera fazy IV a zaciskami wejsciowymi rozgaleznika jest wlaczony wstepny wzmacniacz V. Wzmacniacz V jest wykonany jako jednostopniowy czlon wzmacniajacy w ukladzie wspólnego emitera, zbudowany na tranzystorze 12 typu npn z dolaczonym do jego bazy polaryzujacym rezystorem 13. Uklad dziala identycznie jak opisano w przykladzie pierwszym, a napiecie Ui podawane na wejscie inwertera fazy IV jest wzmocnionym przez wzmacniacz V sygnalem podawanym na uklad z mikrofonu M.108 473 PL