Przedmiotem wynalazku jest silnik elektrycz¬ ny na prad staly skladajacy sie z rotora i stato- ra.Znane silniki elektryczne na prad staly sa zao¬ patrzone w uzwojone rotory, do których prad jest dostarczany za pomoca komutatora i szczotek.Przy* ciaglej pracy i przy duzym obciazeniu pra¬ dowym ulegaly stosunkowo szybko uszkodzeniom plytki komutatora i szczotki. Ponadto taka kon¬ strukcja silnika komutatorowego nie pozwalala na osiaganie duzych obrotów.Znane sa równiez propozycje stosowania silni¬ ka elektrycznego na prad staly z bezuizwojenio- wym rotorem o dwóch biegunach. W przykladzie przedstawionym w opisie patentowym nr 46 429, ruch obrotowy takiego rotora realizuje sie przez kolejne zasilanie impulsami trzech uzwojen roz¬ lozonych na obwodzie stojana w odstepach odpo¬ wiadajacych 120 stopni.Komutator jest wykonany w postaci, jednej plytki w ksztalcie rombu, która przekazuje ener¬ gie elektryczna do szeregowego uzwojenia par biegunów polaczonych w gwiazde. Tego rodzaju konstrukcja silnika na prad staly nie- przyjela sie w praktyce ze wzgledu na mala sprawnosc wy¬ nikajaca z duzych strat energii, spowodowanych rozplywem danego pola magnetycznego w calej masie statora wykonanego z blach krzemowych i stanowiacego jednoczesnie rdzen ferromagnetycz¬ ny. Inna jeszcze wada takiej konstrukcji jest o- 2 graniczona mozliwosc zbudowania silnika duzej mocy i o duzych obrotach, a nadto koniecznosc wykonania calego stojana z blachy krzemowej znacznie podraza koszt wykonania i znacznie 8 zwieksza ciezar silnika.Celem wynalazku jest usuniecie dotychczaso¬ wych trudnosci i wad oraz zbudowanie takiej konstrukcji silnika pradu stalego, który by osia¬ gal lepsze wskazniki tak pod wzgledem mocy, o- 11 brotów, oraz ciezaru, przy mniejszym zuzyciu pradu. Cel ten udalo sie osiagnac dzieki zastoso¬ waniu silnika elektrycznego, który jest przed¬ miotem niniejszego wynalazku. Istota wynalazku polega na tym, ze stator jest zaopatrzony w co 15 najmniej dwa rzedy obwodowo rozmieszczonych indywidualnych par elektromagnesów usytuowa¬ nych wzgledem siebie jednoimiennymi biegunami tworzacymi obwodowa szczeline, w której obwo¬ dowo przesuwa sie rotor, zwlaszcza jego magne- *• tyczne zwory. Rotor ma postac cylindrycznego lub tarczowego elementu.Zamiast znanego komutatora, wal rotoru jest zaopatrzony w przerywacz elektryczny, który do¬ prowadza naprzemian prad do poszczególnych par 25 elektromagnesów statora. Tak wykonany bezko- mutatorowy silnik na prad staly nie posiadajacy uzwojenia rotora, przy bardzo duzej prostocie wy¬ konania i' mniejszym ciezarze, wykazuje znacznie lepsze wskazniki pracy tak pod wzgledem mocy, *• zuzycia pradu jak i ilosci obrotów. 108 4083 108 408 4 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w dwóch przykladach wykonania na rysunku, na którym -fig. 1 przedstawia silnik z rotorem cylin¬ drycznym w widoku z boku po zdjeciu zewnetrz¬ nej obudowy, fig. 2 — silnik w przekroju wzdluz linii A—A zaznaczonej na fig. 1 z ideowym schematem polaczen elektrycznych przerywacza z cewkami elektromagnesów, fig. 3 — przerywacz elektryczny w widoku z przodu, fig. 4 — przery- • wacz z boku, fig. 5 — przerywacz w przekroju wzdluz linii B—B zaznaczonej na fig. 4, fig. 6 — drugi przyklad wykonania to jest silnik z roto¬ rem tarczowym w widoku z boku, a fig. 7 — silnik w przekroju wzdluz linii C—C zaznaczonej na fig. 6. j.W pierwszym przykladzie wykonania przedsta¬ wionym na fig. 1 i 2 rysunku, silnik ' sklada sie z obudowy 1 stanowiacej zarazem sttaftor, oraz z rotora osadzonego na wale 2, stanowiacego bez- uzwojeniowy ferromagnetyczny element. W tym przykladzie wykonania rotor sklada sie z cylin¬ drycznego elementu 3, osadzonego na wale 2 za pomoca tarczy 4. Cylindryczny element 3 rotoru, rna wyciete symetryczne potwory S. Nie wyciete czesci, pomiedzy otworami 5 stanowia magnetycz¬ ne zwory 6.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2 rysunku, stator jest zaopatrzony w dwa rzedy obrotowo usytuo¬ wanych par elektromagnesów 7 i 8, przy czym kazdy z tych obwodowych rzedów ma przykla¬ dowo po osiem par tych elektromagnesów. Nato¬ miast kazdy elektromagnes 7 danej pary jest za¬ mocowany do obudowy 1 a drugi elektromagnes 8 do pólki 9 obudowy 1 naprzeciwfko siebie jedno- imiennymi biegunami tak, ze pomiedzy rdzenia¬ mi wszystkich par elektromagnes-ów, 7 i 8 jest utworzona szczelina 10 stanowiaca pole magne¬ tyczne w której obraca sie cylindryczny element 3 rotoru, zwlaszcza nie wyciete czesci bedace ma¬ gnetycznymi zwarami 6 wzgledem par elektro¬ magnesów. Oczywiscie, w zalezmoisci od potrzeby, zalozonej mocy lub ilosci obrotów, silnik moze miec jeden lub wiecej rzedów oibwodowo zamoco¬ wanych par elektromagnesów 7 i 8, jak równiez inna niz osiem jak w niniejszym przykladzie ilosc par tych elektromagnesów w jednym rzedzie.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig: 1 i 2, silnilk pradu stalego ma dwa rzedy par elektromagnesów, a mianowicie po lewej i prawej stronie tarczy 4. Mozna równiez w ramach tej samej zasady konstrukcyjnej zastosowac rotor diwucylindryczny z dodatkowym, cylindrem II i elektromagnesami 12 i 13 zaznaczonymi przykla¬ dowo liniami przerywanymi na fig. 1 rysunku.Na wale 2 silnika jest umieszczony elektrycz¬ ny przerywacz 14 zaopatrzony w perferowany me¬ talowy pierscien 15. Pierscien ten ma obwodowa, slizgowa czesc 15a i miedzyotwórowe kontaktowe zebra 15b. Slizgowa czesc 15a pierscienia 15 jeist polaczona stale poprzez szczotke 16 i przyklado¬ wo przez zródlo pradu stalego 17 i z wszystkimi parami a i b elektromagnesów 7 i 8. Kontakto¬ we zebra 15b tego pierscienia sa polaczone na przemian szczotka 18 z parami a elektromagne¬ sów 7 i 8 a szczotka 19 z parami b tych elektro¬ magnesów. Dla lepszego wyjasnienia, na. fig. 2 rysunku przedstawiono schematycznie polaczenia elektryczne przerywacza 14 z jednym rzadem e- . lektoromagnesów 7 i 8. Oczywiscie w silniku moz¬ na zastosowac kazdy inny znany przerywacz e- lektryczny na przyklad z silników spalinowych, który napedzany walem 2 zapewni rozdzial i do¬ plyw energii elektrycznej na przemian do poszcze¬ gólnych par .a i b elektromagnesów 7 i 8 stato¬ ra.Silnik elektryczny na prad staly wedlug opisa¬ nej przykladowej konstrukcji dziala w sposób na¬ stepujacy.W ukladzie elektrycznym przedstawionym przy¬ kladowo dla jednego rzedu elektromagnesów na fig. 2, po wlaczeniu zródla pradlu 17 nalstapi za¬ dzialanie czterech par elektromagnesów 7 i 8 o- znaczonych litera a i wciagniecie do szczeliny 10. w kierunku strzalki 20 magnetycznych zwór 6 cylindrycznego' elementu rotora. Zaraz po tym, szczotka 18 traci kontakt z zebrem 15b przerywa¬ cza, lecz uzyskuje kontaJkt nastepna szczotka 19 powodujac zadzialanie drugich czterech par b e- lektromagnesów 7 i 8 i dalsze przesuinijecie kato¬ we w kierunku strzalki 20 elementu 3 rotora.Cykl polaczenia z zebrem 15b kolejnej szczotki powtarza sie tak, ze nastepuje wciaganie zwór 6 rotora przez pola magnetyczne naprzemian par a i b elektromagnesów 7 i 8, powodujac ciagly, coraz szybszy Obrót rotora.Na fig. 6 i 7 rysunku jest przedstawiony drugi przyklad konstrukcji silnika wedlug wynalazku, oparty na identycznej zaisadzie budowy i dzialania jak silnilk wyzej opisany i uwidoczniony na fig. 1 i 2. Róznica polega na wykonaniu bezuiziwoje- niowego rotora w postaci tarczy 21 osadzonej na wale 2, w której sa wyikonaine objwodowe otwarte wyciecia 22 lub otwory 23. Nie wyciete czesci stanowia magnetyczne zwory 6.Bo bocznych scianek 24 obudowy 1 statora sa zamocowane naprzeciw siebie pary elektromagne¬ sów 7 i 8. W przylkladzie przedstawionym na fig. 7 podobnie jak w poprzednio opisanym przykla¬ dzie wykonania, srtator ma osiem par elektro¬ magnesów. Pomiedzy parami elektromagnesów 7 i 8 jest utworzona szczelina 10 stanowiaca pole magnetyczne, w której obraca sie rotor w postaci tarczy 21 zwlaszcza jej nie wyciete czesci bedace magnetycznymi ziworami 6.Polaczenia elektryczne elektromagnesów 7 i 8 statora z przerywaczem 14, oraz dzialanie silni¬ ka sa identyczne jak opisane wyzej dla silnika wedlug fig. 1 i 2. Oczywiscie w zaleznosci od po¬ trzeby i mocy silnika, na jednym wale 2 moze byc umieszczonych kilka tarcz 21 stanowiacych jeden wielotarczowy beziuzwojeniowy rotor. Kazda z tarcz 21 bedzie obracala sie w identyczny :spo¬ sób jak uwidoczniono na fig. 6 i 7, to jelst w szczelinie 10 pomiedzy elektromagmesaoni 7 i % statora. li 19 20 20 30 95 45v 54 55 60108 408 Zastrzezenia patentowe 1. Silniik elektryczny na prad staly zawierajacy bezoizwoijeniowy rotor oraz statoir z elektromagne¬ sami zasilanymi elektrycznie poprzez komutator, znamienny tym, ze stator (1) jest zaopatrzony w co najmniej dwa rzady obwodowo zamocowanych 6 indywidualnych elektromagnesów (7 i 8) skiero¬ wanych do siebie jednoimiennymi biegunami w bezposredniej bliskosci, tworzacej obwodowa szczeline (10), w której przesuwaja sie magnetycz¬ ne zwory (6) rotoriu. 2. Silnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rotor ma poistac cylindrycznego lub tarczowego elementu (3, 21).\A ' 7 10 8 2 4 7 8 1 A^A Fig.I Fig. 2.108 408 15a 2 % Fig.3.Fig. 6.Fig 7 DN-3, zam. 488/80 Cena 45 zl PL