Przedmiotem wynalazku jest amortyzator cier¬ ny, do zawieszen szybkobieznych pojazdów gasie¬ nicowych, kolowych i innych samobieznych urza¬ dzen.Znany amortyzator cierny, do zawieszenia szyb¬ kobieznego pojazdu gasienicowego ma postac wie- loplytkowego mokrego sprzegla, którego czynne cierne tarcze, oporowa tarcza i dociskowa tarcza, sa osadzone na wielowypuscie wydrazonego czopa podluznego wahacza, ulozyslkowanego w korpusie amortyzatora przytwierdzonego do boku korpusu pojazdu, zas cierne tarcze, sa osadzone w wielo¬ wypuscie korpusu amortyzatora.Dociskowa tarcza jest centralnie podparta zesta¬ wem sprezyn talerzowych, opierajacym sie o czolo nakretki, osadzonej wspólosiowo na gwincie wy¬ drazonego czopa podluznego wahacza. Nakretka jest unieriuchomiona wzigledem wydrazonego czo¬ pa, podkladka ustalajaca.W wydrazonym czopie podluznego wahacza, jest wspólosiowo utwierdzony koniec skretnego drazka, którego drugi koniec jest utwierdzony do przeciw¬ leglego boku korpusu pojazdu. Podluzny wahacz wystajacy poza korpus pojazdu, zakonczony jest czopem, na którym lUlozyskowane jest kolo nosne pojazdu, toczace sie po gasienicy pojazdu, uklada¬ jacej sie po nierównosciach terenu. Wada tego znanego amortyzatora, jest stala wielkosc nacisku nakretki na zestaw sprezyn talerzowych, który nie 10 18 zalezy od katowego przemieszczenia podluznego wahacza.Amortyzator wedlug wynalazku, ma postac wie- loplytkowego mokrego sprzegla, majacego czynne cierne tarcze, oporowa tarcze i dociskowa tarcze, osadzone na wielowypuscie wydrazonego czopa po¬ dluznego wahacza, ulozyskowanego w korpusie amortyzatora przytwierdzonego do boku korpusu pojazdu, zas bierne cierne tarcze ma osadzone w wielowypuscie korpusu amortyzatora.Dociskowa tarcza jest centralnie podparta zesta¬ wem sprezyn talerzowych, opierajacym sie o czolo nakretki o postaci grobosciennego pierscienia, osa¬ dzonej wspólosiowo na gwincie kulkowym, na wy¬ drazonym czopie podluznego wahacza. Nakretka w otworze posiada srubowy rowek, który jest jedna bieznia dla wspólpracujacych z nia kulek, a dru¬ ga bieznia jest srubowy rowek na wydrazonym czopie podluznego wahacza, przy czym kulki osa¬ dzone sa w otworach separatora. Nakretka na ze¬ wnetrznym obwodzie posiada wielowypust, którym jest suwliwie osadzona w wielowypuscie korpusu amortyzatora.Kierunek pochylenia srubowych rowków, jest tak dobrany, ze podczas przemieszczania sie podluz¬ nego wahacza do góry, naikretka przemieszcza sie osiowo w kierunku zestawu sprezyn talerzowych, zwiekszajac nacisk na zestaw sprezyn talerzowych, zas podczas przemieszczania sie podluznego waha¬ cza w dól, nakretka przemieszcza sie osiowo w 108180108180 3 10 15 20 kierunku od zestawu sprezyn talerzowych, zmniej¬ szajac nacisk na zestaw sprezyn talerzowych. W wydrazonym czopie podluznego wahacza, jest wspólosiowo utwierdzony koniec skretnego drazka, którego drugi koniec jest utwierdzony do przeciw¬ leglego boku konpusu pojazdu.Zaleta amortyzatora wedlug wynalazku, jest zmienna wielkosc nacisku nakretki na zestaw spre¬ zyn talerzowych, który jest zalezny od katowego przemieszczenia podluznego wahacza.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok szybkobieznego pojazdu gasie¬ nicowego, z czesciowym wyrwaniem dla pokaza¬ nia zawieszenia jednego kola nosnego pojazdu, to jest wahacza, skretnego drazlka i amortyzatora, a fig. 2 — amortyzator w przekroju osiowym.. Po¬ dluzny wahacz 1 o postaci korby, posiada wydra¬ zony czop 2, nasadzony wspólosiowo na koniec drazlka skretnego 3. Wydrazony czop 2, jest pola¬ czony wLelowypustem 4 z koncem skretnego draz¬ ka 3, który jest zabezpieczony srulba 5 i pokrywa 6 przed osiowym/przesunieciem. Wydrazony czop 2, Jest uiozysfcowany na walcowych lozyskach 7 i 8 osadzonych w korpusie 9 amortyzatora, utwier¬ dzonym do boku 10 korpusu pojazdu. Drogi ko¬ niec skretnego drazlka 3, jest utwierdzony do prze¬ ciwleglego boku 10 korpusu pojazdu.(Srodkowa czesc, wydrazonego czopa 2 posiada ewolwentowy wielowypust 11, na którym sa prze¬ suwnie osadzone; oporowa tarcza 12, czynne cier¬ ne tarcze 13 i dociskowa tarcza 14. Czynne cierne tarcze 13, sa poprzedzielane biernymi ciernymi tar¬ czami 15, osadzonymi przesuwnie w ewoflwento- wym wielowypuscie 16 korpusu 9 amortyzatora.Dociskowa tarcza 14 jest centralnie podparta ze¬ stawem sprezyn 17 talerzowych, opierajacym sie o czolo nakretki 18, majacej postac grubosciennego pierscienia, osadzonej suwliwie w ewoUwentowym wielowypuscie 16 korpusu 9 amortyzaitora. Nakret- * ka 18 posiada w otworze srubowy rowek 19, który jest jedna bieznia dla kulek 20, a druga bieznia jest srubowy rowek 21 na wydrazonym czopie 2.Kuflki 20 sa osadzone w separatorze 22 o postaci cienkosciennej tulei, posiadajacej otwory na kulki 45 20, rozmieszczone wzdluz linid srubowej, odpowia¬ dajacej srubowym rowkom 19 i 21. Kierunek po¬ chylenia srubowych rowków 19 i 21, jest tak do¬ brany, ze podczas przemieszczania sie podluznego wahacza 1 do góry, nakretka 18 przemieszcza sie osiowo w kierunku zestawu sprezyn 17 talerzowych, zas podczas przemieszczania sie podluznego waha¬ cza 1 w dól, nakretka 18 przemieszcza sie osiowo w kierunku od zestawu sprezyn 17 talerzowych.Do czól korpusu 9 amortyzatora, sa przytwierdzo¬ ne pokrywy 23 i 24 ustalajace osiowo walcowe lo¬ zyska 7 i 8. W pokrywach 23 i 24 sa osadzone usz¬ czelniajace pierscienie 25 i 26.Dzialanie amortyzatora jest nastepujace: naje¬ chanie gasienicy pojazdu na wypukla nierównosc terenowa, powoduje pionowe odchylenie gasienicy, która z kolei odchyda kolo nosne znajdujace sie nad nierównoscia, przemieszczajac katowo podluz¬ ny wahacz 1 do góry. Przemieszczenie katowe wa¬ hacza 1 do góry, powoduje skrecenie sprezyste skretnego drazka 3, co odpowiada zgromadzeniu sie w nim energii sprezystosci, powoduje osiowe przemieszczenie sie nakretki 18 w kierunku zesta¬ wu sprezyn 17 talerzowych, oraz powoduje katowe przemieszczenie sie czynnych ciernych tarcz 13 wzgledem biernych ciernych tarcz 15.Osiowe przemieszczenie sie nakretki 18 w kie¬ runku zestawu sprezyn talerzowych 17, powoduje wzrost nacisku nakretki 18 na zestaw sprezyn 17 talerzowych, a tym samym wzrost docisku czyn¬ nych i biernych ciernych tarcz 13 i 15 do siebie, co odpowiada wzrostowi momentu tarcia, przeno¬ szonego przez amortyzator. W czasie katowego przemieszczania sie czynnych ciernych tarcz 13 wzgledem biernych ciernych tarcz 15, nastepuje pochloniecie czesci energii podluznego wahacza 1, jaka otrzymal w momencie najechania gasienicy pojazdu na wypulkla nierównosc terenowa. W mo¬ mencie zjezdzania gasienicy pojazdu z wypuklej nierównosci terenowej, zgromadzona w skretnym drazku 3 energia sprezystosci, powoduje przemiesz¬ czenie sie w dól podluznego wahacza 1 wraz z ko¬ lem nosnym, osiowe przemieszczenie sie nakretki 18 w kierunku zestawu sprezyn 17 talerzowych, oraz powoduje katowe przemieszczenie sie czyn¬ nych ciernych tarcz 13 wzgledem biernych cier¬ nych tarcz 15.Osiowe przemieszczenie sie nakretki 18 w kie¬ runku od zestawu sprezyn 17 talerzowych, powo¬ duje zmniejszenie nacisku nakretki 18 na zestaw sprezyn 17 talerzowych, a tym samym zmniejsze¬ nie docisku czynnych i biernych ciernych tarcz 13 i 15 do siebie, co odpowiada zmniejszeniu sie momentu tarcia przenoszonego przez amortyzator.W czasie katowego p i biernych ciernych tarcz 13 i 15, nastepuje po¬ chloniecie czesci energii skretnego drazka 3.Zastrzezenie patentowe Amortyzator cierny, zwlaszcza do zawieszen szybkobieznych pojazdów, majacy postac wielo- plytikowego mokrego sprzegla, którego czynne cier¬ ne tarcze, oporowa tarcza i dociskowa tarcza, sa osadzone na wielowypuscie wydrazonego czopa po¬ dluznego wahacza, ulozyskowanego w korpusie amortyzatora, przytwierdzonego do boku korpusu 50 pojazdu, zas bierne cierne tarcze sa osadzone w wielowypuscie korpusu amortyzatora, znamienny tym, ze zestaw sprezyn (17) talerzowych, central¬ nie podpierajacy dociskowa tarcze (14), opiera sie o czolo nakretki (18), majacej postac gruboscien- 55 nego pierscienia, osadzonej na gwincie (19, 20, 21 i 22) kullkowym, na wydrazonym czopie (2) po¬ dluznego wahacza (1), i dodatkowo osadzonej suw¬ liwie w wielowypuscie (16) korpusu (9) amortyza¬ tora, przy czym gwint (19, 20, 21 i 22) kulkowy, posiada: srubowy rowek (19) w otworze nakretki, bedacy jedna bieznia dla kulek (20), kulM (20), srubowy rowek (21) na wydrazonym czopie (2) po¬ dluznego wahacza (1), bedacy druga bieznia dla kulek (20), i separator (22) majacy otwory na kul¬ ki (20). 30 35 60108180 Fig. 2 PL