Przedmiotem wynalazku jest pionownik laserowy, wyposazony w rure lasera usytuowana naprzeciw dokladnie poziomej powierzchni odbijajacej plywakowego elementu umieszczonego w zbiorniku cieczy, najko¬ rzystniej rteci, przeznaczony do pionowania szybów górniczych, a takze innych obiektów budowlanych.Znany jest, na przyklad z opisu patentowego nr 86022, uklad do tego celu skladajacy sie z run lasera umieszczonego powyzej zrebu i poza obrysem szybu oraz z elementu kierujacego wiazke promieniowania lasero¬ wego na zbiornik cieczy, najkorzystniej rteci, który jest umieszczony na dnie szybu. Uklad ten umozliwia dokladne wytyczenie pionu poprzez kontrole stopnia pokrycia sie wiazki padajacej wysylanej przez rure lasera i wiazki odbitej od powierzchni odbijajacej, która moze stanowic plywakowy element umieszczony w zbiorniku z rtecia, znany na przyklad z opisu zgloszenia wynalazku nr P.197 343. Takie wytyczanie pionu wymaga jednak klopotliwego instalowania zbiornika cieczy na dnie szybu i mocowania kierujacego wiazke elementu powyzej poziomu jego zrebu oraz przeprowadzania szeregu dodatkowych operacji i odczytów, których zgodnosc daje gwarancje pionowosci.Znane jest równiez urzadzenie laserowe do wskazywania kierunku pioriowego w postaci niry lasera umiesz¬ czonej w uchwycie sluzacym do poziomowania jej obudowy, a tym samym poziomowania wiazki promienio¬ wania laserowego przy zalozeniu, ze os obudowy lasera pokrywa sie z osia wiazki. Z obudowa zwiazany jest uklad optyczny zjustowany wzgledem wiazki, tak aby kierowal ja pionowo w góre lub w dól. Takipionownik laserowy jest malo dokladny, ze wzgledu na fakt, ze poziomy kierunek obudowy lasera nie jest równoznaczny kierunkowi emitowanej wiazki, a ponadto duzy staly blad wprowadzany jest poprzez optyczny uklad zmiany kierunku wiazki.Istota wynalazku polega na zastosowaniu jako pionownika rury lasera, której jedno ze zwierciadel rezona¬ tora stanowi dokladnie pozioma odbijajaca powierzchnia plywakowego elementu umieszczonego w zbiorniku z ciecza, najkorzystniej rtecia, znajdujacym sie na podstawie statywu. Statyw jest zaopatrzony w regulowany uchwyt mocujacy obrotowo rure lasera, tak aby zjustowanie odbijajacej powierzchni plywakowego elementu i drugiego zwierciadla rezonatora powodowalo wysylanie pionowej wiazki promieniowania laserowego.108172 W alternatywnym rozwiazaniu pionownika wedlug wynalazkujedno ze zwierciadel ruiy lasera znajdujecie bezposrednio ponad powierzchnia odbijajaca plywakowego elementu, tak aby pokrycie sie wiazki padajacej na te powierzchnie z wiazka odbita powodowalo wysylanie pionowej wiazki promieniowania laserowego.Ponadto w obu przypadkach odbijajaca powierzchnia plywakowego elementu moze znajdowac sie na tarczy wystajacej poza obreb zbiornika z ciecza, a statyw rury lasera moze byc ulozyskowany w podstawie stanowiacej jego os obrotu.Zastosowanie jakojednego ze zwierciadel rezonatora elementu plywakowego o zawsze dokladnie poziomej powierzchni odbijajacej powoduje po zjustowaniu takiego lasera jego akcje i emisje dokladnie pionowej wiazki promieniowania laserowego wysylanej przez obydwa konce rezonatora, a tym samym wskazywanie kierunku pionowego w góre. Takisam efekt osiaga sie w alternatywnym rozwiazaniu pionownika po pokryciu sie wiazki padajacej na odbijajaca powierzchnie z wiazka odbita.Ponadto wykonanie powierzchni odbijajacej na tarczy wystajacej poza odreb zbiornika z ciecza oraz zabu¬ dowanie statywu na podstawie stanowiacej jegp os obrotu umozliwia w obu alternatywach pionownika wskazy¬ wanie kierunku pionowego w góre i/lub w dól.Tak skonstruowany pionownik laserowy wedlug wynalazku, który ze wzgledu na zasade dzialania charak¬ teryzuje sie prosta i zwarta konstrukcja, ulatwia proces pionowania szybów i innych obiektów budowlanych, zmniejszajac przy tym znacznie pracochlonnosc i czasochlonnosc tej operacji.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia pionownik do wytyczania kierunku w góre, fig. 2 — alternatywna wersje wykonania tego pionownika, a fig. 3 — obie wersje pionownika przystosowane do wytyczania kierunku w góre i/lub w dól.Pionownik laserowy zawiera rure lasera 1 w obudowie 2, zaopatrzona z jednej strony w czesciowo przepu¬ szczalne zwierciadlo 3, a drugostronnie w okienko 4. Zgodnie z fig. 1 rysunku obudowa 2 wraz z rura lasera 1 jest osadzona w regulowanym uchwycie 5 zabudowanym na statywie 6, tak abyjej okienko 4 znajdowalo sie ponad powierzchnia odbijajaca 7 plywakowego elementu 8. Element 8 plywa w zbiorniku 9 z rtecia 10 umieszczonym na podstawie 11 statywu 6. Wytyczanie kierunku pionowego w góre tak skonstruowanym pionowmkiem lasero¬ wym prowadzi sie w sposób nastepujacy. Rure lasera 1 obraca sie w uchwycie 5, az do momentu uzyskania akcji laserowej, czyli gustowania zawsze poziomej powierzchni odbijajacej 7 elementu 8 z drugim zwierciadlem 3 rezonatora. Po uzyskaniu akcji laserowej, emitowana wiazka 12 promieniowania laserowego wyznacza dokladnie pionowy kierunek w góre.Jak uwidoczniono na fig. 2 rysunku, bezposrednio nad powierzchnia odbijajaca 7 plywakowego elementu 8 znajduje sie jedno z czesciowo przepuszczalnych zwierciadel 13 rury lasera 1 osadzonej w regulowanym uchwy¬ cie 5. wytyczanie kierunku pionowego w góre polega w tym przypadku na takim manipulowaniu rura lasera 1, aby uzyskac pokrycie wysylanej przez niego wiazki 14 z wiazka 15 odbita przez powierzchnie 7. Po uzyskaniu pokrycia sie wiazek 14, 15 okreslonego wizualnie na matowce 16 lub za pomoca elektronicznych czujników umieszczonych koncentrycznie wokól rury lasera 1 w miejscu matówki 16, emitowana wiazka ^promieniowa¬ nia laserowego wyznacza dokladnie pionowy kierunek w góre.Zgodnie z fjg. 3 rysunku odbijajaca powierzchnia 18 plywakowego elementu 8 znajduje sie na tarczy 19 wystajacej poza obreb zbiornika 9 z rtecia 10, natomiast statyw 20 rury laserajest ulozyskowany na podstawie 21 stanowiacej jego os obrotu. W tym przypadku obudowa 2 wraz z rura lasera 1 jest korzystnie zabudowana bezposrednio na statywie 20, a regulowany uchwyt 5 jest polaczony z jego podstawa 21. Zastosowanie takiej powierzchni odbijajacej umozliwia wyznaczanie kierunku pionowego w góre, badz tez w dól po obróceniu rury lasera 1 wraz ze statywem 6 o 180°. Ponadto wykonanie tej powierzchni odbijajacej w postaci zwierciadla czesciowo przepuszczalnego pozwala na emitowanie pionowej wiazki 12jednoczesnie w dól i w góre w ustalonej pozycji rury lasera 1 nad lub pod pozioma osia obrotu statywu 6.Zastrzezenia patentowe 1. Pionownik laserowy, wyposazony w rure lasera usytuowanego naprzeciw dokladnie poziomej powierz¬ chni odbijajacej plywakowego elementu umieszczonego w zbiorniku cieczy, najkorzystniej rteci, znamienny tym, ze jedno ze zwierciadel rezonatora rury lasera (1) stanowi odbijajaca powierzchnia (7) plywakowego elementu (8) umieszczonego w zbiorniku (9) z ciecza (10) znajdujacym sie na podstawie (U lub 21) statywu (6 lub 20), zaopatrzonego w regulowany uchwyt (5) mocujacy obrotowo rura lasera (1), tak aby zjustowanie odbijajacej powierzchni (7) plywakowego elementu (8) i drugiego zwierciadla (3) rezonatora powo¬ dowalo wyslanie pionowej wiazki (12) promieniowania laserowego.Z Pionownik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze odbijajaca powierzchnia (18) plywakowego elementu (8) znajduje sie na tarczy (19) wystajacej poza obreb zbiornika (9) z ciecza (10).108172 3 3. Pionownik wedlug zastiz. 1. znamienny tym, ze statyw (20) rwy lasera (1)jest u lozyskowany w podstawie (21 stanowiacejjego-os obrotu. - 4. Pionownik laserowy, wyposazony w rure lasera usytuowana naprzeciw dokladnie poziomej powierzchni odbijajacej plywakowego elementu umieszczonego w zbiorniku cieczy, najkorzystniej rteci, znamienny t y m, ze jedno ze zwierciadel (13) rezonatora rury lasera (1) znajduje sie bezposrednio ponad powierzchnia odbijajaca (7) plywakowego elementu (8) umieszczonego w zbiorniku (9) z ciecza (10) osadzonym na podstawie (11 lub 21) statywu (6 lub 20), zaopatrzonego w regulacyjny uchwyt (5) mocujacy obrotowo rure lasera (1). tak aby pokrycie sie wiazki (14) padajacej na odbijajaca powierzchnie (7) z wiazka odbita (15) powodowalo wysyla¬ nie pionowej wiazki (12) promieniowania laserowego. 5. Pionownik wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze odbijajaca powierzchnia (18) plywakowego elementu (8) znajduje sie na tarczy (19) wystajacej poza obreb zbiornika (9) z ciecza (10). 6. Pionownik wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze statyw (20) rury lasera (1)jest ulozyskowany w podstawie (21) stanowiacej jego os obrotu. #^^£2^^^ %/.108172 Figi FiQ$ Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl PL