Przedmiotem wynalazku jest pierscien uszczelnia¬ jacy sluzacy do utworzenia promieniowej szczeliny, dlawiacej przeplyw cieczy pomiedzy elementem nie¬ ruchomym i wirujacym, zwlaszc-za % do ruchowego miedzystopniowego uszczelnienia w wielostopnio¬ wych pompach wirowych.W znanych rozwiazaniach stosowane sa pierscie¬ nie stale oraz pierscienie samonastawne. Piers- ciBnie samonastawne posiadaja trzy stopnie swobody, dzieki którym pierscien samoczyn¬ nie sie centruje, ustalajac równomierna szcze¬ line promieniowa miedzy soba a wirujacym ele¬ mentem, zas róznica cisnien przed i za ta szcze¬ lina powToduje docisk czolowy pierscienia do nieru¬ chomego elementu. Wystepujace podczas eksploa¬ tacji chwilowe promieniowe przesuniecia wirujacego elementu, np. wskutek ugiecia wTalu, przemieszczaja równiez pierscien pokonujac sily tarcia na czolowej powierzchni docisku do nieruchomego elementu.W tym przypadku mozliwosc swobodnego promie¬ niowego przesuwu zabezpiecza przed zniszczeniem zarówno pierscien jak i powierzchnie styków ele¬ mentów wirujacego z nieruchomym. Pierscienie sa¬ monastawne sa umiejscawiane z luzami w odpo¬ wiednich wytoczeniach w elementach nieruchomych.Stosowane sa takze rozwiazania zabezpieczajace pierscien przed wypadnieciem. Np. w rozwiazaniu pokazanym w ksiazce S. Lazarkiewicza i A.T. Tro- skolanskiego pt. „Pompy wirowe" wyd. WNT War¬ szawa na rys. 13 str. 252, zastosowano wkladki za¬ bezpieczajace.W rozwiazaniu wedlug polskiego patentu 90422 zastosowano wytoczenia w kierownicach pompy wie¬ lostopniowej. Stosowane sa równiez wkr-ety z lbami, przechodzace luzno przez pierscien i wkrecone w element nieruchomy.Wada stosowanych rozwiazan jest istnienie swo¬ body ruchu osiowego samonastawnego pierscienia uszczelniajacego. Podczas postoju, a takze podczas eksploatacji, wskutek chwilowych zaburzen w pra¬ cy pomp, moze nastapic wtracenie cial obcych, np. zanieczyszczen, osadu, pomiedzy czolowe powierzch¬ nie pierscienia i nieruchomego elementu, powodu¬ jac powstanie dodatkowej szczeliny osiowej i wzrost strat* nieszczelnosci. Wada wiekszosci znanych roz¬ wiazan zabezpieczajacych . pierscien przed wypad¬ nieciem jest stosowanie srub lub wkretów, które moga sie odkrecic w wyniku drgan.Istota wynalazku polega na likwidacji luzu osio¬ wego pierscienia przy zachowaniu ograniczonej mo¬ zliwosci jego przesuwu promieniowego i obrotu pod¬ czas pracy pompy. W rozwiazaniu wedlug wyna¬ lazku zastosowano wkrety, wkrecane do nierucho¬ mego elementu, posiadajace kolnierze wchodzace z luzem w rowek na obwodzie pierscienia uszczel¬ niajacego. Podczas montazu, po wyosiowaniu piers¬ cienia wzgledem wirujacego elementu, przez wykre¬ canie wkretów nastepuje osiowy przesuw pierscie¬ nia kolnierzami wkretów, ulega zlikwidowaniu luz 107 5803 osiowy pierscienia i uzyskuje sie staly, lekki jego docisk na czolowej powierzchni przylegania do nie¬ ruchomego elementu tak, ze wystepujace sily tarcia ograniczaja swobode obrotu i przesuwu promienio¬ wego.W przypadku promieniowego przemieszczenia ze¬ spolu wirnikowego na odleglosc wieksza od luzu promieniowego wystapi znaczna sila, która pokona v opory tarcia i spowoduje przesuniecie pierscienia.Moment obrotowy przeniesiony z elementu wiruja¬ cego na pierscien w chwili zetkniecia powierzchni, przeniesie sie poprzez kolnierze na wkrety, powo¬ dujac ich odkrecenie sie a tym samym wzrost sily docisku ustalajacej pierscien w zmienionym poloze¬ niu.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest utrzy¬ manie stalego przylegania czolowej powierzchni pierscienia do elementu nieruchomego, zapobiegaja¬ ce zanikowi szczelnosci wskutek osadów i zanieczysz¬ czen, z jednoczesnym zachowaniem ograniczonej swobody przesuwu promieniowego i obrotu, zapo¬ biegajacych zniszczeniu pierscieni w przypadkach przesuniecia osi zespolu wirujacego, rozwiazanie za¬ pewnia równiez w tych przypadkach samoczynne wyrównanie szczeliny promieniowej, co pozwala na stosowanie barcizo malych szczelin promieniowych i utrzymanie stalych niskich strat nieszczelnosci.Zastosowane wkrety uniemozliwiaja wypadniecie pierscienia a tendencje odkrecania sie ich, np. w wy¬ niku drgan maszyny dzialaja na rzecz wzrostu wy¬ maganego docisku.Przyklad zastosowania wynalazku przedstawiono na rysunku, na którym fig. 1 jjest osiowym przekro¬ jem fragmentu pompy wielostopniowej, fig. 2 po¬ wiekszeniem osiowego przekroju uszczelnienia mie- dzystopniowego, fig. 3 widokiem czolowym czesci pierscienia uszczelniajacego.W wielostopniowej pompie elementy ruchome stanowia wirniki 2 osadzone na wale 1 zas elementy nieruchome stanowia kierownice 3 i czlony korpusu 4. Uszczelnienie miedzystopniowe pomiedzy kie¬ rownica 3 i*walem 1 stanowi staly pierscien 5, na¬ tomiast pomiedzy nieruchomym czlonem korpusu 4 i wirnikiem 2 uszczelniajacy pierscien 6 z wkreta¬ mi 7, tworzacy promieniowe szczeliny a z nierucho¬ mym czlonem korpusu 4 i b z wirnikiem 2.Uszczelniajacy pierscien 6 posiada obwodowy ro¬ wek 8 z wycieciem 9. Wkrety 7 wkrecane w nieru¬ chomy czlon korpusu 4 posiadaja kolnierze li), wchodzace z luzem w rowek 8 i sa wprowadzane do niego przez wyciecie 9 podczas wkrecania. Podczas montazu, po wyosiowaniu uszczelniajacego pierscie¬ nia 6 i uzyskaniu równomiernej na obwodzie szcze¬ liny b, przy wykrecaniu wkretów 7 ich kolnierzyki 10 przesuwaja osiowo uszczelniajacy pierscien 6 az do zetkniecia sie jego czolowej*powierzchni 11 z po¬ wierzchnia 12 nieruchomego czlonu korpusu 4.Przyleganie tych powierzchni powinno nastapic z dociskiem zapewniajacym podczas eksploatacji f 580 4 utrzymanie uszczelniajacego pierscienia 6 w pozycji wyosiowanej podczas montazu.Przyleganie z dociskiem powierzchni 11 i 12 usz¬ czelniajacego pierscienia 6 i nieruchomego czlonu 5 korpusu 4 nie dopuszcza do przedostawania sie mie¬ dzy nie zanieczyszczen oraz tworzenia sie na tych powierzchniach osadów podczas postoju pompy, co spowodowaloby powstanie szczeliny osiowej i do¬ datkowych powaznych strat nieszczelnosci.Nieprzewidziane wieksze ugiecie walu 1 lub jego przesuniecie promieniowe w wyniku zmiany pozio¬ mu podparcia lozyskami powoduje wybranie szcze¬ liny b i promieniowe przesuniecie uszczelniajacego pierscienia 6, bsz jego uszkodzenia wskutek niedu- 15 zych oporów tarcia na powierzchniach przylegania 11 i 12. Przy takim przesunieciu, jezeli wystapi ono podczas ruchu pompy, chwilowy styk wirujacego wirnika 2 z pierscieniem 6 spowoduje jego obrót, co z kolei wywrze moment obrotowy na wkretach 7, 20 stykajacych sie kolnierzami- 10, zflekkim dociskiem, z obrzezem rowka 8 w uszczelniajacym pierscie¬ niu 6 i nieduze wykrecanie sie wkretów 7 z nieru¬ chomego czlonu korpusu 4, a w nastepstwie zwie¬ kszenie osiowego docisku uszczelniajacego pierscie- 25 nia ^ do nieruchomego czlonu korpusu 4. To rów¬ noczesne dzialanie sily promieniowej i sily stycznej od obrotowego momentu tarcia spowoduje prze¬ mieszczenie promieniowe uszczelniajacego pierscie¬ nia 6 do polozenia blizszego wspólosiowemu wzgle- 30 dem wirnika 2 oraz zwiekszy sile osiowego docisku ustalajaca uszczelniajacy pierscien 6 w tym poloze¬ niu.Sily hydrodynamiczne w szczelinie b, dzialajace promieniowo na uszczelniajacy pierscien 6 podczas pracy pompy, przeciwdzialaja utracie osiowej sy¬ metrii szczeliny b. Konstrukcja uszczelniajacego pierscienia wedlug wynalazku zapewnia stale utrzy¬ manie niskich strat nieszczelnosci, zwlaszcza przy cieczach zanieczyszczonych. Uszczelniajace pierscie- 40 nie wedlug wynalazku moga byc stosowane wsze¬ dzie tam, gdzie wystepuje koniecznosc dlawienia przeplywu cieczy przez promieniowa szczeline po¬ miedzy elementem nieruchomym i przechodzacym przez niego elementem wirujacym. 45 Zastrzezenie patentowe Pierscien uszczelniajacy, o trzech stopniach swto- 50 body, ograniczajacy przeplyw cieczy w szczelinie promieniowej, pomiedzy elementem nieruchomym i przez niego przechodzacym elementem ruchomym, na przyklad nieruchomym czlonem korpusu pompy i wirnikiem, dociskany róznica cisnien do czolowej 55 powierzchni nieruchomego elementu, znamienny ^tym, ze uszczelniajacy pierscien (6) posiada obwodo¬ wy rowek (8) z ^miejscowym znanym wycieciem (9) w obrzezu rowka (8) i jest ustalony osiowo, wcho¬ dzacymi w rowek (8) kolnierzami (10) wkretów (7) 60 wkreconych w nieruchomy czlon korpusu (4).107 580 mi fig-2 fig. 3 PL