Przedmiotem wynalazku jest barwiarka do tka¬ nin delikatnych, przeznaczona do obróbki far- biarskiej na drodze przemieszczania tkaniny przez kapiel farbiarska, stosowana w przemysle wlókienniczym.Znana barwiarka do tkanin zawiera dwa waly nawojowe, napedzane silnikami elektrycznymi po¬ przez elektromagnetyczne sprzegla poslizgowe i przekladnie zabate, oraz waly posredniczace i kadz z kapiela farbiarska. Barwiarka jest wypo¬ sazona ponadto w uklad sterowania, który skla¬ da sie z obwodu regulacji predkosci przewijania tkaniny oraz z obwodu regulacji naprezenia tka¬ niny. Kazdy z walów nawojowych ma oddzielny zespól napedowy, przy czym w zaleznosci od kierunku przewijania tkaniny, jeden z zespolów spelnia role ukladu napedzajacego; a drugi — ha¬ mujacego, powodujacego naprezenie tkaniny.- Niedogodnoscia techniczna znanej barwiarki jest duzy opór mechaniczny stawiany przez przeklad¬ nie polaczona z walem odwijanym, napedzanym przez tkanine i napedzajacym z kolei te prze¬ kladnie od strony niskich obrotów. Nawet przy niewzbudzonym sprzegle hamujacym wystepuje w zwiazku z tym takie naprezenie tkaniny, które w odniesieniu do tkanin i dzianin szczególnie delikatnych i podatnych moze spowodowac de¬ formacje ich struktury i nieprawidlowe wybar- wienie, a nawet zerwanie obrabianego pasma materialu. 10 20 25 30 2 Z polskiego opisu patentowego nr 59110, znane jest urzadzenie do przewijania tkanin, stosowane zwlaszcza w barwiarkach zwrotnych, zawierajace wal nawijajacy i wal odwijajacy, które sa sprze¬ zone poprzez przekladnie mechaniczne z dwoma oddzielnymi silnikami pradu stalego. Silniki te sa zasilane poprzez prostowniki tyrystorowe i sa wsaczone w uiklady regulacji, przy czym jeden z tych ukladów zapewnia stala sile naciagu, a drugi — stala predkosc przewijania tkaniny.Niedogodnoscia takiego rozwiazania jest duzy opór mechaniczny, stawiany przez przekladnie po¬ laczona z walem odwijajacym oraz duza zawod¬ nosc urzadzenia. Komutatory silników pradu sta¬ lego ulegaja korozji, powodowanej agresywna atmosfera wydzielana z kadzi farbiarskiej.Ponadto z polskiego opisu patentowego nr 92246 znany jest 'Uiklad napedowy barwiarki zwrotnej, który sklada sie z liniowych silników elektrycznych, umieszczonych naprzeciw biez¬ ników przymocowanych osiowo do nawojowych walów barwiarki. Regulacje predkosci przewija¬ nia tkaniny i wartosci naprezenia tkaniny uzys¬ kuje sie przez sterowanie napieciami zasilania silników albo przez zmiane polozenia silników wzgledem biezników.Wynalazek dotyczy barwiarki do tkanin deli¬ katnych, w której waly nawojowe napedzane sa za posrednictwem przekladni zespolami nape¬ dowymi, zawierajacymi co najmniej jeden linio- 107 4853 107 485 4 wy silnik elektryczny. W zaleznosci od kierunku przewijania tkaniny jeden zespól napedowy spel¬ nia role ukladu napedzajacego, a drugi — hamu¬ jacego. Tkanina przechodzi przez kadz zawiera¬ jaca kapdel farbiarska przy czym predkosc prze- 5 wijania tkaniny jest zapewniona przez uklad re¬ gulacji predkosci polaczony z jednym zespolem napedowym a naprezenie tkaniny — przez uklad regulacji naprezenia polaczony z drugim zespolem napedowym. Istota wynalazku polega na obroto¬ wym zamocowaniu silników liniowych zespolów napedowych i ich polaczeniu z serwomotorami elektrycznymi za pomoca przekladni redukcyjnych.Serwomotory sa sterowane sygnalami z ukladów regulacji predkosci przewijania i naprezenia tka¬ niny. Serwomotory powoduja obrót silników linio¬ wych wzgledem osi prostopadlej do ich powierzch¬ ni czynnej, co -umozliwia regulacje momentu na¬ pedowego wywieranego przez silnik na waly na¬ pedowe.Barwiarka wedlug wynalazku umozliwia prze¬ mieszczanie tkaniny przez kapiel farbiarska przy dowolnie malych naprezeniach, ze stala, zadana wartoscia predkosci, co pozwala na prawidlowa realizacje procesu barwienia tkanin delikatnych, bez ryzyka deformacji ich struktury i calkowitego zerwania.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat barwiarki zwrotnej do tkanin delikatnych.Przykladowa barwiarka wedlug wynalazku za¬ wiera dwa nawojowe waly 1, 2, dwa prowadzace walki 3, 4, które umieszczone sa w farbiarskiej kadzi 5 oraz pomiarowy walek 6 sprzezony z ta- chopradnica 7. Barwiarka jest wyposazona w dwa jednakowe napedowe zespoly 8, 9, które spelniaja role ukladów napedzajacego lub hamujacego, w zaleznosci od kierunku przewijania barwionej tkaniny. Kazdy z napedowych zespolów 8, 9 skla¬ da sie z tarczowego bieznika 10 oraz z dwóch liniowych silników 11, które sa zamocowane obro¬ towo d polaczone ze soba lancuchowa przeklad¬ nia 12. Jeden z silników 11 kazdego zespolu 8 i 9 jest polaczony za posrednictwem redukcyjnej, slimakowej przekladni 13 z oddzielnym, elektry¬ cznym serwomotorem 14. Napedowy zespól 8 jest polaczony z nawojowym walem 1 pasowa prze¬ kladnia 15, a drugi napedowy zespól 9 jest pola¬ czony z drugim nawojowym walem 2 za pomoca drugiej pasowej przekladni 16. Serwomotor 14 pierwszego napedowego zespolu 8 jest polaczony z edelkitrycznym lacznikiem 17, sterowanym przez czlon 18 regulacji predkosci przewijania tkaniny, do którego jest przylaczona tachopradndca 7.Serwomotor 14 drugiego napedowego zespolu 9 jest polaczony z elektrycznym lacznikiem 19, sterowanym przez czlon 20 regulacji naprezenia barwionej tkaniny, do którego jest dolaczony ten- sometryczny czujnik 21. Tachopradndca 7, regula¬ cyjny czlon 18 i lacznik 17 stanowia uklad 22 re¬ gulacji predkosci przewijania tkaniny, a tenso- metryczny czujnik 21, regulacyjny czlon 20 i la¬ cznik 19 stanowia uklad 23 regulacji naprezenia tkandny.Podczas nawijania tkaniny na nawojowy wal 1 predkosc przewijania jest mierzona przez ta- chopradnice 7, której sygnal wyjsciowy jest po¬ równywany w czlonie 18 z wartoscia zadana tej predkosci. Róznica porównywanych wartosci jest sygnalem sterujacym elektryczny lacznik 17, któ¬ ry w zaleznosci od znaku i wartosci tej róznicy powoduje za posrednictwem serwomotoru 14 i redukcyjnej przekladni 13 obrót liniowych sil¬ ników 11 zespolu 8 wzgledem osi prostopadlej do ich powierzchni czynnej do polozenia zapewnia¬ jacego ruch tkaniny z predkoscia zadana. Analo¬ gicznie, tensometryczny czujnik 21 mierzy napre¬ zenie tkaniny d przekazuje sygnal do czlonu 20, w wyniku czego nastepuje obrót liniowych sil¬ ników 11 drugiego zespolu 9 do polozenia zapew¬ niajacego utrzymanie zadanego naprezenia tkaniny.W powyzszym wypadku drugi napedowy zespól 9 spelnia role ukladu hamujacego, który przy od¬ powiednim ustawieniu silników 11 moze w razie potrzeby wspomagac dzialanie pierwszego napedo¬ wego zespolu 8, neutralizujac opory mechaniczne ruchu tkaniny, a tym samym umozliwiajac uzys¬ kanie dowolnie malej wartosci naprezenia tkani¬ ny. Po nawinieciu calej tkaniny na nawojowy wal 1 nastepuje przelaczenie ukladu 22 regulacji predkosci przewijania na sterowanie serwomoto¬ rem 14 drugiego napedowego zespolu 9, a ukladu 23 regulacji naprezenia tkaniny na sterowanie serwomotorem 14 pierwszego napedowego zespolu 8. Napedowe zespoly 8, 9 zamieniaja sie rolami, w wyniku czego tkanina jest nawijana na drugi nawojowy wal 2. Opisany cykl pracy barwiarki trwa do momentu okreslonego wymagana techno¬ logia procesu barwienia.Zastrzezenie patentowe Barwiarka do tkanin delikatnych, zawierajaca waly nawojowe, które sa sprzezone z zespolami napedowymi zawierajacymi co najmniej jeden liniowy silnik elektyryczny, oraz wyposazona w uklad regulacji predkosci przewijania tkaniny, polaczony z jednym zespolem napedowym, w uklad regulacji naprezenia tkaniny, polaczony z dru¬ gim zespolem napedowym, w walki pomocnicze i w ikadz, znamienna tym, ze liniowe silniki (11 sa zamocowane obrotowo i polaczone za posred¬ nictwem redukcyjnej przekladni (13) z elektryczny¬ mi serwomotorami (14), przy czym serwomotor jednego zespolu napedowego jest polaczony z ukla¬ dem (23) regulacji naprezenia tkaniny, a serwo¬ motor drugiego zespolu napedowego jest polaczo¬ nym z ^Ukladem (22) regiulacji predkosci przewija¬ nia rtlkaniny. 15 20 25 30 35 40 45 50 55107 485 PL