Przedmiotem wynalazku jest nasadka laserowa na przy¬ rzad geodezyjny taki jak teodolit lub niwelator.Klasyczne przyrzady geodezyjne stanowia uklady optycz¬ ne, za pomoca których dokonuje sie odpowiednich pomia¬ rów w miejscach widocznych i latwo dostepnych. Tak np. 5 dalmierze sluza do pomiarów odleglosci przedmiotów znajdujacych sie w zasiegu wzroku od punktu, z którego wykonuje sie pomiar. W przypadku niwelatorów sluzacych do pomiaru róznic wysokosci os optyczna lunety ustawia sie w poziomie i przez lunete dokonuje sie odczytów na 10 ustawianych w pewnej odleglosci picftiowych latach niwela¬ cyjnych.Znane sa równiez laserowe przyrzady geodezyjne w któ¬ rych os celowa przyrzadu uzupelnia sie lub zastepuje wiazka laserowa. Takwiec zaany jest np. teodolit laserowy 15 stanowiacy zestawklasycznego teodolitu z laserem gazowym.Laser gazowy zamontowany jest w poblizu teodolitu np. na nodze statywu, na którym spoczywa przyrzad pomiarowy i polaczony jest z teodolitem za pomoca gietkiego swiatlo¬ wodu. Wiazka równoleglych promieni emitowanych przez 20 laser kierowana jest przez uklad optyczny ogniskujacy wiazke laserowa w cienka nitke swietlna i nastepnie przez swiatlowód do lunety teodolitu. W lunecie miedzy obiekty¬ wem i okularem umieszczona jest dwudzielna plytka zawierajaca krzyz nitek w plaszczyznie ogniskowej lunety 25 teodolitu, swiatlo laserowe sluzy tu tylko do oswietlania i projekcji krzyza nitek, a nie do wyznaczania osi celowej instrumentu. W zwiazku z tym tylko czesc wiazki laserowej wykorzystuje sie do celów pomiarowych, natomiast po¬ zostala czesc wiazki zostaje odbita na plytce dwudzielnej 30 w kierunku okulara lunety, przed którym bezposrednio umieszczony jest filt adsorbujacy swiatlo laserowe.Znany jest równiez teodolit z nasadka laserowa, sklada¬ jaca sie z glowicy laserowej i lunety nadawczej, sluzacej do formowania wiazki laserowej. Nasadka laserowa polaczona jest rozlacznie za pomoca laczników z luneta teodolitu i zaopatrzona jest w sruby justujace, za pomoca których wiazke laserowa nastawia sie równolegle do ósi celowej teodolitu. W celu prowadzenia obserwacji punktu lub linii swietlnej emitowanej przez laser,, za pomoca lunety teo¬ dolitu stosuje sie w tej lunecie okular zenitalny.Nasadka laserowa wedlug wynalazku charakteryzuje sie znacznie prostsza konstrukcja od dotychczas znanych, gdyz nie zawiera ukladu do formowania wiazki laserowej. Kon¬ strukcja nasadki pozwala bowiem na wykorzystanie jako ukladu formujacego wiazke laserowa, ukladu ogniskujacego lunety przyrzadu geodezyjnego.Nasadka laserowa wedlug wynalazku sklada sie z glowicy laserowej,korzystniehelowo-neonowej, umieszczonej w obu¬ dowie, usytuowanej równolegle do lunety przyrzadu geo¬ dezyjnego i polaczonej z ta luneta rozlacznie. Oprócz tego nasadka zaopatrzona jest w uklad optyczny odwracajacy bieg emitowanej wiazki laserowej o 180° i naprowadzajacy te wiazke na os celowa lunety przyrzadu, przy czym uklad optyczny usytuowany jest w obudowie przymocowanej odchylnie do przeslony z otworem nasadzonej na glowice laserowa na wyjsciu wiazki laserowej. W celu odwrócenia biegu emitowanej wiazki laserowej o 180° stosuje sie w na¬ sadce wedlug wynalazku znany uklad optyczny, zawierajacy dwa pryzmaty, przy czym pryzmat kierujacy wiazke la- 107 370107 370 3 serowa bezposrednio do lunety zamocowany jest przesuw¬ nie a polozenie jego reguluje sie za pomoca sruby mikro- metrycznej.Obudowa glowicy lasera zaopatrzona jest w laczniki pozwalajace na rozlaczne polaczenie jej z luneta teodolitu 5 lub niwelatora. Moga to byc laczniki o róznej konstrukcji np. laczniki pierscieniowe, zaopatrzone u dolu w wystepy z otworami sluzace do zamocowania nasadki na lunecie za pomoca srub.W zaleznosci od polozenia ukladu optycznego przyrzad 10 moze pracowac jako klasyczny teodolit lub niwelator optyczny lub tez jako laserowy przyrzad pomiarowy.W przypadku kiedy odchylana obudowa ukladu optycz¬ nego fest*<5ptiszqz(na i*uklad optyczny ustawiony jest pod katem prostym do wiazki laserowej wówczas uklad ten 15 odwraca bieg wiazki o 180° i kieruje ja do okulara teodolitu lub niwelatora. W omawianym przypadku przyrzad pra¬ cuje" jako przyrzad laserowy.Jezeli warunki dokonywania pomiaru geodezyjnego nie wymagaja oznakowania celu za pomoca wiazki laserowej, 20 wówczas plytke odchyla sie w górne polozenie tak, ze nawet podczas emisji promieniowania laserowego, przyrzad pracuje jako klasyczny przyrzad optyczny. Oczywiste jest przy tym, ze przy wylaczeniu zródla promieniowania lase¬ rowego, bez wzgledu na polozenie ukladu optycznego, 25 praftzad pracuje jako, klasyczny teodolit lub niwelator.Nasadka wedlug wynalazku moze byc w zasadzie monto¬ wana na dowolny teodolit lub niwelator.Nasadka wedlug wynalazku jest przykladowo przedsta¬ wiona na zalaczonym rysunku, na,którym* fig. 1 przedstawia 30 nasadke w widoku z boku, a fig. 2 — przekrój podluzny ukladu optycznego zamknietego w obudowie.Glowica laserowa zamknieta w obudowie 1, zaopatrzona jest w dwie obejmy 2 z gniazdami, w których umocowana jest luneta $ przyrzadu, geodezyjnego. Na wyjsciu promie- 35 nia laserowego z glowicy,, obudowa glpwicy laserowej zamknieta jest przeslona 3, zaopatrzona w centryczny otwór 12. Do przeslony 3 umocowana jest odchylnie na osi 4 obudowa 5 ukla4u optycznego* skladajaca sie z pod¬ stawy 11 i przykrywy & Na podstawie 11 umieszczone sa 40 w pewnej odleglosci ocf siebie dwa pfcyzmaty prostokatne 9 i 10A z których pryzmat 10 jest usytuowany przesuwnie.Polozeniepryzmatu 10 rejniluje sj$ za pomoca s*uby mikro- metrycznej zakonczonej nakretka $. Pryzmat 9 umocowany jest na stale wspólpsjowo? z otworem IZ. Obudowa ufcla4u 45 4 optycznego jest dociskana do przeslony 3 za pomoca spre¬ zyny 7. Konstrukcja nasadki wedlug wynalazku jest wiec bardzo prosta i nie powoduje zbednych strat energii la¬ serowej, jakie wystepuja np. w znanych' urzadzeniach, w których swiatlo spójne jest przesylane do ukladu optycz¬ nego lunety przez swiatlowód.Dzieki zastosowaniu ukladu optycznego odwracajacego bieg emitowanej wiazki laserowej o 180° oraz wprowadzeniu mozliwosci plynnego regulowania wysokosci wylotu pro¬ mienia laserowego z nasadki, istnieje latwosc ustawienia wspólosiowosci wiazki z osia optyczna lunety.Nasadka wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie we wszystkich pracach geodezyjnych, w których klasyczne teodolity i niwelatory nie zabezpieczaja w pelni realizacji tych zadan, albo zadania te wykonywane sa w sposób bardzo pracochlonny. Dotyczy to szeregu zagadnien z dzie dziny geodezji inzynieryjno-przemyslowej, w której wyko¬ rzystanie widocznej golym okiem wiazki laserowej jako linii odniesienia jest celowe i ulatwia prace. Tak wiec nasadka ta nadaje sie do stosowania przy pomiarach katów poziomych i pionowych, do odkladania kierunków i do wyznaczania linii prostych o pozadanej orientacji w prze¬ strzeni co jest szczególnie istotne w takich pracach jak drazenie tuneli, ustalanie kierunku pracy kombajnów, spychaczy i innych maszyn.Zastrzezenia patentowe . 1. Nasadkalaserowa na przyrzad geodezyjny, znamienna tym, ze sklada sie z glowicy laserowej umieszczonej w obu¬ dowie usytuowanej równolegle do lunety przyrzadu geo¬ dezyjnego i polaczonej z nia rozlacznie oraz z ukladu optycz¬ nego odwracajacego bieg emitowanej wiazki laserowej o 180° i naprowadzajacego te wiazke na os celowa lunety przyrzadu, przy czym uklad optyczny usytuowany jest w obudowie przymocowanej odchylnie do przeslony z otworem nasadzonej na glowice laserowa na wyjsciu wiazki laserowej. 2f Nasadka wedlug zastrz. ly znamienna tym, ze uklad optyczny zawfiera dwa pryzmaty pdwracajace bieg emito¬ wanej wiazki laserowej o 1$0°, z_ktc#ych pryzmat kierujacy wiazke laserowa bezposjednjo do lunety zamocowany jest przesuwnie, oraz srube mikrometryczna regulujaca polo- zeaifi pryzmatu pr_z$suwiaegQ.107 370 Fig. 1 Fig. 2 PL