Przedmiotem wynalazku Jest bezstykowy nastawnik wartosci zadane] na¬ piecia przemiennego, zawierajacy jednofazowy transformator polozenia katowego, którego obrót winnika o okreslony kat powoduje proporcjonal¬ na zmiane wartosci zadanej naciecia w nastaw¬ niku. Nastawnik przeznaczony jest zwlaszcza do nastawiania w sposób ciagly wartosci' zadanej na¬ piecia regulowanego w ukladach regulacji napie¬ cia przemiennego.Stan techniki. Znane bezstykowe nastawniki napiecia przemiennego zawieraja transformator polozenia katowego, którego wirnik sprzezony jest mechanicznie z pokretlem skali nastawnika dla recznego -nastawiania wartosci zadanej napiecia przemiemnego oraz silnik napedowy z reduktorem obrotów i sprzeglem dla zdalnego nastawiania wartosci zadanej tego napiecia. Zawieraja równiez kondensatory do kompensacji mocy biernej po¬ bieranej przez nastawnik. Transformator poloze¬ nia katowego w tych nastawnikach pracuje z szeregowo polaczonym uzwojeniem stojama i wir¬ nika, jako autotransformator regulacyjny. W wy¬ niku takiego ukladu polaczen moc przelotowa na¬ stawnika jest równa mocy znamionowej transfor¬ matora polozenia kaftowego a strona wyjsciowa nastawnika jest galwanicznie polaczona ze stro¬ na wejsciowa. Powiaizainie takie nie pozwala na ' uzyskanie zadanych parametrów nastawnika z powodu z/byt malej mocy znamionowej transfor- 15 25 30 matora w stosunku do mocy przelotowej nastaw-, nika Wady tej pozwala uniknac rozwiazanie we¬ dlug wynalazku.Istota wynalazku. Nastawnik wartosci zadanej napiecia przemiennego zawiera dodatkowo, obok transformatora polozenia katowego, transforma¬ tor wielouawojeniowy, którego uzwojenie pier¬ wotne jest polaczone poprzez zaczepy z zaciska¬ mi wejsciowymi nastawnika i z uzwojeniem pier¬ wotnym tranisformaltora polozenia katowego a uzwojenie wtórne transformatora wiedouzwoje- njowego pclacizcne jest szeregowo z uzwojeniem wtórnym transformatora polozenia katowego. Oba konce tych szeregowo polaczonych uzwojen przy¬ laczone sa do zacisków wyjsciowych nastawnika.Transformator wielouzwajeniowy ma równiez do¬ datkowe uzwojenie, polaczone z zaciskami sygna¬ lizacyjnymi nastawntika.W alternatywnymi rozwiazaniu ukladu w miej¬ sce transformatora, wielouzwojeniowego , wlaczo¬ ny jest autotransformator, którego uzwojenie wspólne jest polaczone poprzez zaczepy z zaci¬ skami wejsciowymi nastawnika i z uzwojeniem pierwotnym transformatora polozenia katowego, a jego uzwojenie szeregowe polaczone jest w szereg z uzwojeniem wspólnym autotransformato¬ ra i uzwojeniem wtórnym transformatora polo¬ zenia kaftowego. Oba konce tych szeregowo po¬ laczonych trzech uizwojen przylaczone sa do za¬ cisków wyjsciowych nastawnika. 107 2183 107218 4 Równiez autotoansfownaior zawiera dodatkowe uzwojenie, ^alwankairie oddzielone od pozostalych uzwojen, polaczone z zaciskami sygnalizacyjnymi nastawnika. Dzialanie Ukladu wedlug wynalazku -jest nastepujace. Mierzona wartosc napiecia prze¬ miennego doprowadza sie do zacisków wejscio¬ wych nastawnika, a nastepnie do uzwojenia pier¬ wotnego toansformatora wielouzwojeniowego lub do uzwojenia wspólnego aatotrarnsformatora. Z za- ezepow tego uzwojenia zasilane Jest uzwojenie pierwotne transformatora polozenia katowego.Napiecie wtórne, induflcowa«ne w uzwojeniu wtór¬ nym transformatora wielouzwojeniowego lub w odpowiadajacym mu szeregowo polaczonym uzwojeniem szeregowym i wspólnym autotran¬ sformatora, tworzy z napieciem wtórnym tran¬ sformatora polozenia katowego, indukowanym w jego uzwojeniu wtórnym sume wektorowa napiec, która wyprowadzona jest do zacisków wyjscio¬ wych nastawnika, Jwoczac napiecie wyjsciowe na¬ stawnika. Nastawnik wedlug wynalazku, przezna¬ czony glównie do nastawiania w sposób ciagly wartosci zadanej napiecia regulowanego w ukla¬ dach regulacji napiecia przemiennego, moze byc równiez stosowany do prac laboratoryjnych jako bezstykowy transformator regulacyjny zapewnia¬ jacy plynna znnane wartosci napiecia sinusoidal¬ nego o nieodksztaltnym przebiegu oraz w ukla¬ dach automatyki, jako transformator regulacyjny zdalnie sterowany.'Zalety ukladu wedlug wynalazku to mozMwesc oddzielenia galwanicznego strony wyjsciowej od wejsciowejf, mniejsza wartosc napiecia zwarcia, mozliwosc pomiaru napiecia wejsciowego nastaw¬ nika w wydzielonym obwodzie pomiarowym, wydzielony obwód napieciowy c(o sygnalizowania stawu pracy nastawnika. Ponadta uklad ten jest •przystosowany do ktifcu poziomów napiec wej¬ sciowych oraz -posiada skompensowany pobór mccy biernej. ' Transformator wietauzwojeniowy lub auto- transfotmator; moga byc instalowane poza. na¬ stawnikiem umieszczonym na tablicy ozy pulpicie . sterowniczym. • Przyklad wykonania wyntliakg. Przedmiot wy¬ nalazku jest przedstawiony w przykladach wy¬ konania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat ideowy nastawnica napiecia prze¬ miennego z tranafonmatorem polozenia katowego, polaczonym z transtocroatorem wtetouzwojenio- wym, natomiast'fig. 2 — schemat ideowy nastaw¬ nika napiecia przemiennego z transformatorem polozenia katowego, polaczonym z autotransfor¬ matorem zaczepowym.Przedstawiony na fig. 1 bezstykowy nastawnik napiecia przemiennego sklada s*e z transforma- .tea wielounwojeniowego 1, transteinatora polo¬ zenia katowego 2,k którego wimfe 2 sprzegniety jest na stale z pokretlem rakafli 4 sluzacym do .recznej nastawy wartosci zadanej napiecia, jak równiez stoika napedowego 5, sluzacego do zdal¬ nej nastawy wartosci zadanej napiecia i polaczo¬ nego z wirnikiem 2 traontonmatora polozenia ka¬ towego 2 poprzez reduktor obrotów 6 i sprzeglo 7.Mierzona wartosc napiecia przemiennego Ui do¬ prowadza sie do zacisków wejsciowych nastawni¬ ka 8, 9 Hub 8, 10 w zadennosó od enamdcinowej wartosci napiecia -strony wtórnej plnzekladników napieciowyeh obiektu regulacji'. Napiecie to do¬ prowadzane jest do uzwojenia pierwotnego 11 transformatora wielouawojeniowego 1, wyposazo¬ nego w zaczepy 12, 13, 14, 15. Z zaczepów uzwo¬ jenia' pierwotnego 11 zasilane jest uzwojenie pierwotne 16 transformatora polozenia katowego 2. Napiecie wtórne transformatora wielouzwoje- niowego 1, indukowane w jego uzwojeniu wtór¬ nym 17, tworzy z napieciem wtórnym transfor¬ matora polozenia katowego 2, indukowanym w jego uzwojeniu- wirnika 3, sume wektorowa na¬ piec, która wyprowadzona jest do zacisków wyj¬ sciowych 18, 19 nastawnia, tworzac napiecie wyj¬ sciowe U© nastawnika.Wartosc napaejcia wyjsciowego Uo nastawnika moze byc wieksza* równa lub mniejsza od war¬ tosci napiecia uzwojenia 17 w zaleznosci od kata obrotu wirnika 3 transformatora polozenia kato¬ wego 2. Wynika to z zasady dzialania' transforma¬ tora 'polozenia katowego, wedlug której wartosc napiecca indukowanego w uzwojeniu wirnika zmienia sie zgodnie z przebiegiem funkcji kos*- nusa -kata obrotu wirnika, a pnzy przejsciu na¬ piecie* wórnika przez zero nastepuje zmiana fazy tego napiecia o 160° elektrycznych ("zmiana znaku z dodatniego na ujemny). Zatem napiecie indu¬ kowane w uzwojeniu wirnika 3 moze byc w fazie z napieciem umwojenia 17, moze przybrac war¬ tosc zerowa lub byc w pnzeciwfazie z napieciem uzwojenia 17.Spadki napiecia powstajace na impedancji sze¬ regowej nastawnika wedlug wynalazku sa kom¬ pensowane w uzwojeniu wtórnym 17 transfor¬ matora 1 przez wprowadzenie do liczby zwojów tego uzwojenia poprawki zwojowej*.W uzwojeniu dodatkowym 20 transformatora 1 indukuje sie napiecie Us proporcjonalne do na¬ piecia wejsciowego Ui, przy czym jest ono od¬ dzielone galwanicznie od napiecia wejsciowego i wyjsciowego nastawnika.Napiecie to wyprowadzone jest do zacisków 21 i 22 nastawnika i moze byc wykorzystane do pomiaru wartosci napiecia regulowanego w obwo¬ dzie wydzielonym oraz do sygnalizacji pracy nastawnika^ Kondensator 23 sluzy do kompensacji ^mocy biernej pobieranej przez nastawnik.Przedstawiony na fig. 2 bezstykowy nastawnik napiecia przemiennego rózni sie od przedstawio¬ nego na fig. 1 nastawnika .tymv ze zamiast trans¬ formatora wielojuzwojendowego 1 posiada- auto- . transformator zaozepowy 24 z uzwojeniem wspól¬ nym 25 i uzwojeniem szeregowym 26. Pod wzgle¬ dem elektrycznym uzwojenie wspólne 25 jest analogiczne do uzwojenia pierwotnego 11 trans¬ formatora 1, natomiast uzwojenie szeregowe 26 polaczone w szereg z uzwojeniem wspólnym 25, odpowiada pod wzgSefdem edekfcrycznym uzwoje¬ niu wtórnemu 17 transformatora wielouawojenio- wego 1.Zasada dzialania nastawnika przedstawionego ao 15 30 »107 218 na fig. 2 jest analogiczna z zasada dzialania na¬ stawnika z fig. 1. Jedyna róznica wynikajaca z ukladu polaczen autotransformatora 24 jest to, ze strona wyjsciowa nastawnika z fig. 2 jest polaczona galwanicznie ze stronia wejsciowa tego nastawnika.Zastrzezend 1-. Beizstykowy nastawnik wartosci zadanej na¬ piecia- przemiennego, zawierajalcy transformator polozenia katowego kltórego Uzwojenie wttórne sprzezone jest mechanicznie z pokretlem sikali nastawnika dla recznego nasltawdairiia. wartosci zadanej napiecia przemiennego oraz* silnik nape¬ dowy z reduktorem obrotów i sprzeglem dla zdal¬ nego nastawiania wartosci" zadanej tego napiecia, ponadto kondiensafbory do kompensacjii mocy bier¬ nej pobieranej przez iiastawnik, znamienny tym, ze posiada dodatkowo transformator wielouzwo- jeraowy (1), kftórego uciwioijenie pierwotne (11) jest polaczone poprzez zaczepy (12, 14, 15) z zaci¬ skami wejsciowymi (8, 9, 10) nastawnika' i po¬ przez zaczepy (14, 13) z uzwojeniem pierwotnjrm (16) trainsfonmaitora polozenda katowego (2), a uzwojenie wtórne (17) transformatora wielouzwo- jeniowego (1) polaczone jest szeregowo z uzwo¬ jeniem wtórnymi (3) transformatora polozenia katowego (2), przy czyim oba* konce tych szerego¬ wo polaczonych uizwojen (17, 3) przylaczone sa do zacisków wyjsciowych (18, 19) nastawnika. 2. Bezstykowy nastawni wedlug zastrz. 1, 10 u znamftemiy tym, ze konce dodatkowego uzwojenia (20) transformatora wdeloucwojendowego (1) sa polaczone z zaciskami sygnalizacyjnymi (21, 22) nastawnika. 3. Bezstykowy nastawnik wartosci- zadanej na¬ piecia przemiennego, zaiwieraijatey transformator polozenia katowego-, kftórego uzwojenie wtórne sprzezone jest mechanicznie z pokretlem skali nastawnika dda recznego nastawiatiia wartosci zadanej napiecia przemiennego oratz silnik nape¬ dowy z reduktorem obwodów i sprzeglem dla. zdalnego nastawiania wartosci zadanej tego na¬ piecia ponadto kondensatory do kompensacji mocy biernej, pobieranej przez nastawnik, zna¬ mienny tym, ze posiada dotfaitktowo autotransfor¬ mator (24), którego uzwojenie wspólne (25) jest polaczone poprzez zaczepy (12, 14, 15) z zaciskami wejsciowymi (8, 9, 10) nastawnika i poprzez za¬ czepy (14, 13) z luowojeritem pierwotnym (16) transformatora polozenia katowego (2), a uzwo¬ jenie szeregowe (26) autotransformatora (24) po¬ laczone jest w szereg z uzwojeniem wspólnym (25) autotransformatora (24) i uzwojeniem wtór¬ nym (3) transformatora polozenia katowego (2), przy czym oba konce tych szeregowo polaczonych trzech uzwojen (25, 26, 3) przylaczone sa do za¬ cisków wyjsciowych nastawnikal 4. Bezstykowy nastawinlik wedlug za&trz. 3, znamienny tym, ze konce dodatkowego uzwoje¬ nia (20), galwanicznie odtiateOionego od pozosta¬ lych uzwojen autotransformatora (24), sa pola¬ czone z "zaciskami sygnaiMzacyijnymi (21, 22) na¬ stawnika.107 218 r~ =±= 7 ! ¦+- £ r ar l «// f± KL \ i J_ 13. '23" i, i i 1 L i u i i Mt i r? ._i ! I J21 120 2L) m \u» Figi •^ 4 £ 24 [fHSfcj i AJ. 0 , «g if "i :z3 j4 25 T £ 26 +- i, 2 I i HEL. i ! ! \u0 I i ! «i : a n 211 i l«. fijj.2 PZG Koszalin D-2102 105 egz. A-4 Cena 45 ii PL