Przedmiotem wynalazku jest sposób zabezpie¬ czania otworów siarkowych oczekujacych na wla¬ czenie do eksploatacji metoda podziemnego wyta¬ piania. Wynalazek znajduje zastosowanie w gór¬ nictwie siarkowym prowadzacym eksploatacje me¬ toda podziemnego wytapian'ia;. Sposób zabezpiecze¬ nia otworu powinien byc prosty i jednoczesnie zapewniajacy przeplyw wody goracej do zloza siarki.Wedlug dotychczasowego stanu techniki otwory siarkowe odwiercone z pewnym wyprzedzeniem i uzbrojone w kolumny rur wodnych i siarko¬ wych oraz wiezlbe otworowa z armatura oczefki- waly przez okres 1—6 miesiecy na wlaczenie do eksploatacji. W miare jak przesuwal sie front eksploatacyjny i wylaczano otwory juz wyeksploa¬ towane, otwory oczekujace wlaczano do eksploa¬ tacji przez ogrzewanie goraca woda o tempera¬ turze 1(60°C tizw woda technologiczna i rozpoczy¬ nano ich eksploatacje — jesli uprzednio udalo sie usunac powstale w kolumnach rur siarkowych i wodnych tzw. „korki" tamponujace przeplyw wody technologicznej do zloza siarki.W otworach oczekujacych na eksploatacje pozo¬ stawaly pewne ilosci pluczki pilowej uzywanej przy ich wierceniu a takze nastepowal doplyw pewnej ilosci zmineralizowanej wody zlozowej i goracej wody — teohnologiczneij przez otwory w filtrze dolnym i w filtrze górnym. Takie warunki panu¬ jace w zlozu powodowaly, ze do otworów znajdu- 10 15 30 jacych sie blisko frontu eksploatacyjnego dosta¬ wala sie równiez stopiona siarka, która nastep¬ nie pod wplywem, nizszej temperatury ulegala krzepnieciu w kolumnach rur siarkowych i wod¬ nych otworu eksploatacyjnego tworzac tzw. „ko¬ rek".W zaleznosci od ilosci pluczki wiertniczej (czes¬ ciowo pozostalej w otworze albo w zlozu wokól otworu), od cisnienia panujacego w zlozu, ilosci' i zmineralizowainia wody zlozowej, ilosci i tempe¬ ratury doplywajacej wody technologicznej, gatun¬ ku skal plonych zloza siarki — powstawaly rózne odmiany „korków" ilowo-imangiliisto^siarkowych.Alby wlaczyc otwór do eksploatacji nalezalo za¬ pewnic przeplyw wody goracej — technologicznej do zloza siarki a wiec nalezalo usunac „korek" kilkumetrowej wysokosci z kolumn rur siarkowych i wodnych otworu eksploatacyjnego. Zapewnienie przeplywu dokonywano sposobem wedlug polskie¬ go opisu patentowego Nr 68026 polegajacym na tym, ze do otworów eksploatacyjnych, zatampono- wanych zestalona siarka lulb substancja siarkowo- -ilowo-marglista zarówno przed jak i w trakcie eksploatacji wprowadzalo sie silnie alkaliczne roz¬ twory wodorotlenku sodowego lub potasowego ko¬ lumna rur na dno otworu w postaci stezonego roz¬ tworu wodnego powodujac chemiczny rozklad sub¬ stancji tamponujacej rozpuszczalnej w wodzie i latwej Usuniecie zestalonej substancji tamponujacej 106975106975 przepJyW wódy goracej — technologicznej do zlo¬ za dokonywano równiez innymi sposobami np. wiercono „korek"* w kolumnie rur siarkowych u- rzajdzeniami wiertniczymi przy zastosowaniu plucz¬ ki w postaci goracej wody luib tez przy pomocy 5 hydromonitora uzywajac równiez goracej wody.Wszystkie te metody majace na celu zapewnienie przeplywu wódy technologicznej poprzez kolumny rur siarkowych i wodnych oraz filtr górny i dol¬ ny do zloza siarki posiadaly .pewne niedogod- 10 nosci.Iq najwazniejiszych nalezy zaliczyc to, ze byly pracocfitoihe i nie zawsze skuteczne, zwlaszcza gdy kolumna rur siarkowych byla czesciowo za¬ cisnieta lub skrzywiona. Byly równiez niebezpiecz- 15 ne i wymagaly szczególnej ostroznosci obchodze¬ nia sie z silnie alkalicznymi roztworami wodoro¬ tlenku sodowego NiaOH i wodorotlenku potasowe¬ go KOH w warunkach i tak ciezkiej pracy gór¬ niczej. 20 Istoto wynalazku polega na tym, ze otwór siar¬ kowy wyczekujacy na eksploatacje lub wylaczony czasowo z eksploatacji wypelnia sie tworzywem plynnym o ciezarze wlasciwym 1,15 do 1,32 kg/dcm3 skladajacym sie z ilu bentoniitowego, wody, we- 25 glanu sodu, siarczanu glinu oraz lugów posulfito¬ wych. Otwór zabezpiecza sie na powierzchni przy pomocy znanych glowic geologicznych, eksploata¬ cyjnych lub tez zwyklymi zaslepkami. Znajdujace sie w otworze^ tworzywo plynne swoim ciezarem 30 poprzez filtr dolny i górny wywiera nacisk na serie zbozowa uniemozliwiajac wplyw do otworu siarki plynnej i w ten sposób zabezpiecza otwór przed powstaniem „korka".Tworzywo plynne, którym wypelnione 'sa ko- 35 lumny rur wodnych i siarkowych nie stanowi za¬ grozenia powstóiia skorka" gdyz jest ono odpor¬ ne na dzialanie goracych wód zmineralizowanych i nie ulega procesowi sedymentacji w (okresie wy¬ czekiwania otworu na wlaczenie do eksploatacji. 40 y Tworzywo to pozostajace w dalszym ciagu w sta¬ nie plyrmjrtm zostaje usuniete z przestrzeni kolumn rur wodnych i %siarkowych przy pomocy sprezo¬ nego powietrza lub innymi znanymi sposobami bezposrednio przed wlaczeniem otworu do grzania 45 goraca woda technologiczna a wiec do eksploa¬ tacji. ^ Nieoczekiwanym efektem takiego sposobu zabez¬ pieczania otworów siarkowych jest fakt, ze w wy¬ niku jego zastosowania utrzymuje sie otwór eks- 50 ploatacyjny w stanie udroznienia zarówno kolumn rur siarkowych, wodnych jak i górnego i dol¬ nego filltra.Stosujac sposób wedlug wynalazku zapewnia sie przeplyw wody goracej — technologicznej do zlo-' 55 za. co jest warunkiem niezbednym do prowadze¬ nia eksploatacji siarki metoda podziemnego wyta- piania. ,^ v Korzystnym skutkiem stosowania wynalazku jest wyeliminowanie powstania korka. Wynalazek eli- 60 minuje pracochlonne, kosztowne i niekiedy nie¬ bezpieczne sprowadzanie tamponujacego „korka" do postaci plynnej lufo rozdrobnionej, przy której to postaci moze byc on usuniety z przestrzeni ko¬ lumn rurowych. Uzyskanie korzystnego skutku sprowadza sie jedynie do latwego zatlaczania ko¬ lumn rurowych otworu tworzywem, do zabezpie¬ czenia znanymi glowicami i do latwego usuniecia plynnego tworzywa bezposrednio przed eksploata¬ cja otworu, przy pomocy sprezonego powietrza.Wynalazek podano w przykladzie zastosowania na rysunku fig. 1. Rysunek przedstawia otwór wy¬ czekujacy na eksploatacje z glowica geologiczna.Otwór odwiercony do spagu zloza zarurowany zo¬ stal kolumnami rur oslonowych 3 i 5 oraz uszczel¬ niony plaszczem cementowym 4. Do celów eks¬ ploatacyjnych otwór zostal uzbrojony kolumna rur wodnych 7: zawierajaca pierscien oporowy 11 oraz filtr górny 10 i filtr dolny 12 oraz kolumna rur siarkowych 6. W okresie wyczekiwania na eks¬ ploatacje otwór zabezpieczono glowica geologicz¬ na 1. Kolumna rur wodnych 7 i kolumna rur siar¬ kowych 6 zostaly wypelnione tworzywem plynnym o ciezarze wlasciwym I,3i2 kg/dcm3, odpornym na dzialanie agresywnych skladników wófo zminerali¬ zowanych, wysokiej temperatury oraz nie ulega¬ jace sedymentacji w okresie 6 miesiecy.Uzyto tworzywa skladajacego sie z 100 czesci wagowych suchego ilu bentonitowego, 160 czesci wagowych wody, 1,0 czesci wagowyflch weglanu sodu NaaC03, 0,5 czesci wagowych siarczanu glinu Ala (604)3 oraz 1,2 czesci wagowych lugów posulfi¬ towych. Panujace w zlozu cisnienie zabezpiecza tworzywa plynne przed ucieczka przez otwory fil¬ tra górnego 10 i filtra dolnego 12 do zloza, nato¬ miast glowica geologiczna 1 zabezpiecza tworzy¬ wo 8 przed wypchnieciem go na powierzchnie 2 i wejsciem w to miejsce wody zlozowej, stopio¬ nej siarki, okruchów skalnych i innych.Przed wlaczeniem otworu do eksploatacji zdej¬ muje sie glowice geologiczna, zaklada sie glowice eksploatacyjna wraz z kolumna rur powietrznych i usuwa przy pomocy sprezonego powietrza plynne tworzywo. Po tych operacjach do kolumn rur wod¬ nych 7 i kolumn rur siarkowych 6 wtlacza sie goraca wode technologiczna o temperadurze 160°C oddajac otwór siarkowy do eksploatacji.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zabezpieczenia otworów siarkowych oczekujacych na wlaczenie do eksploatacji meto¬ da podziemnego wytapiania przed powstawaniem korków, znamienny tym, ze otwór w czasie wy¬ czekiwania na eksploatacje wypelnia sie tworzy- wem plynnym o ciezarze 1,15 do 1,32 kg/dcm3 skladajacym sie z ilu bentonitowego, wody, we¬ glanu sodu, siarczanu glinu oraz lugów posulfi¬ towych i zabezpiecza sie przed wyplywem tego tworzywa na powierzchnie przy pomocy znanych glowic. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tworzywo usuwa sie z otworu siarkowego przed jego wlaczeniem do eksploatacji przez dzialanie sprezonego powietrza lub odpompowanie innymi znanymi sposobami.106975 wm«Miwm\ Hr Urt,du Pa^-,^e°" hfc^i iw«-* PL