Przedmiotem wynalazku jest blok do sekwen¬ cyjnego sterowania ukladami automatyki zbudo¬ wany w oparciu o wybierak elektromechaniczny.Znane jest stosowanie w ukladach automatyki wybieraków elektromechanicznych pelniacych funkcje bloków pamieci i liczników, w których z kazdego zespolu wycinków wybieraka mozna ste¬ rowac jednym elementem wykonawczym lub kil¬ koma o jednakowych czasowych charakterysty¬ kach pracy. Wynika to z budowy wybieraka, któ¬ ry sklada sie z kilku zespolów wycinków styko¬ wych i zespolu szczotek w ilosci odpowiadajacej ilosci zespolów wycinków tak, ze po kazdym ze¬ spole wycinków przesuwa sie jedna szczotka. Pod wplywem impulsów przychodzacych na cewke wy¬ bieraka caly zespól szczotek przesuwa sie na ko¬ lejne polozenia na poszczególnych pozycjach wy¬ cinków.Kazda szczotka styka sie z jednym, odpowiada¬ jacym jej wycinkiem na danej pozycji. W ten sposób sygnaly przylozone do szczotek sa przeka¬ zywane w kolejnych odstepach czasowych na co¬ raz to inne wycinki. Przez odpowiednie polacze¬ nie wycinków mozna sterowac elementami wyko¬ nawczymi na przyklad zaworami, które maja byc uruchamiane w róznych odstepach czasowych. Po¬ niewaz poszczególne szczotki i poszczególne ze¬ spoly wycinków sa odizolowane od siebie, przy uzyciu znanych wybieraków mozna sterowac ty¬ loma elementami o niezaleznej charakterystyce czasowej pracy, ile jest zespolów wycinków wy¬ bieraka. Niezawodnosc calego ukladu automatyki zawierajacego tego typu rozwiazanie okreslona nie¬ zawodnoscia polaczenia stykowego: szczotka-wyci- 5 nek jest bardzo niska, co ogranicza zastosowanie tego elementu do wspólpracy z ukladami pólprze¬ wodnikowymi. Stosowane jako elementy pamiecio¬ we uklady pólprzewodnikowe sa skomplikowane i drogie oraz z reguly charakteryzuja sie brakiem !0 odpornosci na zanik zasilania.Blok do sekwencyjnego sterowania wedlug wy¬ nalazku wykorzystuje jako licznik wybierak elek¬ tromechaniczny, w którym zostaly zwarte na kazdej pozycji wszystkie wycinki oraz zwarte 15 wszystkie szczotki. Aby sterowac z wybieraka wieksza liczba niezaleznych elementów wyjscio¬ wych zastosowano dekoder w postaci diodowej matrycy przelaczajacej, którego wejscia sa po¬ laczone odpowiednio z wycinkami stykowymi wy- 20 bieraka, a wyjscia sterujace z dalszymi elementa¬ mi ukladu automatyki.Wynalazek umozliwia sterowanie wieksza licz¬ ba elementów wyjsciowych o niezaleznych i róz¬ nych charakterystykach czasowych pracy. Roz- 25 wiazanie zachowujac prostote zastosowanego ele¬ mentu jaki jest wybierak, zapewnia wysoka nie¬ zawodnosc calego ukladu, poniewaz sygnal ze zwar¬ tych szczotek jest doprowadzany na kazdy wyci¬ nek w danej pozycji, a wystarczy tylko jedno zre- 30 alizowane polaczenie: szczotka-wycinek, aby caly 106876106876 uklad dzialal niezawodnie. Zwiekszenie niezawod¬ nosci dzialania bloku rozszerza wykorzystanie tego elementu do wspólpracy z ukladami pólprzewod¬ nikowymi.Przedmiot wynalazku jest odtworzony na rysun¬ ku, na którym fig. 1 przedstawia uproszczony schemat wybieraka, a fig. 2 — przyklad zasto¬ sowania wybieraka: a) wykres czasowy pracy ele¬ mentów wyjsciowych, b) odpowiadajacy mu sche¬ mat polaczen wybieraka z dekoderem.Zwykly wybierak elektromechaniczny zlozony z wycinków stykowych A i zespolu szczotek B po¬ siada na poszczególnych pozycjach 1, 2, 3,..., n zwarte wycinki stykowe oraz zwarte szczotki B w zespole. Zwarte wycinki sa polaczone odpowie¬ dnio poprzez dekoder C, na przyklad diodowy rea¬ lizujacy funkcje sumy logicznej z elementami wy¬ konawczymi.Odpowiednie zwarcie wycinków w okreslonych pozycjach realizuje sie na podstawie wykresów czasowych dzialania elementów wykonawczych. Na fig. 2 przedstawiono przykladowe zastosowanie wybieraka wedlug wynalazku dla ukladu sterowa¬ nia szescioma elementami wykonawczymi I—VI o róznych i niezaleznych charakterystykach czaso¬ wych pracy (fig. 2a).Na przykladzie wykonania ukladu, pokazanym na fig. 2, cykl pracy elementów wyjsciowych, na przy¬ klad zaworów, zostal, podzielony na 25 etapów, sta¬ nowiacych odcinki czasowe. Jezeli w ciagu kilku etapów zaden z zaworów nie jest wlaczony ani wylaczony, odpowiadajace tym etapom wycinki sty¬ kowe mozna polaczyc, uzyskujac dzieki temu upro¬ szczenie konstrukcji dekodera. Taka sytuacja za- 10 15 20 chodzi w pokazanym przykladzie na etapach 2 i 3, kiedy zawory I, II i VI sa wlaczone, a pozostale wylaczone, lub na etapach od 12 do 25, kiedy za¬ wory III, IV i VI sa wlaczone, a pozostale wyla¬ czone. W zwiazku z tym wycinki na pozycjach 2 i 3 oraz 12—25, a takze na pozycjach 5 i 6, 7 i 8 oraz 9 i 10 sa zwarte.Jezeli na przyklad zawór I ma byc pobudzany na etapach 2, 3, 4, 7 i 8, to odpowiednie pozycje wy¬ bieraka, to jest 2 i 3, 4, 7 i 8, laczy sie poprzez dekoder diodowy z tym zaworem. W jtodobny spo¬ sób realizuje sie sterowanie wszystkimi zaworami opierajac sie na wykresach czasowych ich pracy.Zastrzezenia patentowe 1. Blok do sekwencyjnego sterowania ukladami automatyki, zbudowany na wybieraku elektrome¬ chanicznym, zmieniajacym swój stan pod wplywem impulsów wejsciowych przychodzacych na cewke wybieraka oraz dekoderze przeksztalcajacym stan wybieraka na sygnaly sterujace czlonami wykonaw¬ czymi zgodnie z wymaganymi charakterystykami sterowania, znamienny tym, ze wybierak posiada zwarte szczotki (B) oraz zwarte na kazdej pozycji wycinki stykowe (A) stanowiace wejscia dekodera (C). 2. Blok wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przypadku gdy charakterystyki sterowania wszyst¬ kich czlonów wykonawczych sa takie same dla kil¬ ku kolejnych pozycji wybieraka, posiada zwarte te pozycje i taki zestaw zwartych pozycji stanowi jedno wejscie dekodera.106876 B 7f7 7 L Fl,.1 X S m xl i XL IX XL OT £ 1 ii$4s$7» twnsaffnti/ttrus«»»« «*» KKKKK K KK KKK KK N k & N W K- —i v MC]|inME]EinMI]EIMMI3E]MISIHS[IEl[1l]MC]!l MtiiiiinEiBiniiriiKHiMnzsiiisiiisMnMniin EI[|[K]l3[III[]EIIHI[ll]ElllE3EII]MIH]|]n[]|]EI 1li4S» 7&f ttHn&H**tttt19XUUUlAX Fl9.2 PL