Jesli silniki elektryczne, przeznaczone do pracy pod woda lub innemi plynami, np. do napedzania pompy, maja byc wy¬ konane tak, aby plyn nie mógl wywolywac zadnych zaklócen, to stosuje sie nastepu¬ jace srodki. Caly silnik okapturza sie oslo¬ na, która w miejscu, gdzie wal silnika wychodzi nazewnatrz, jest dobrze uszczel¬ niona, albo w wolnej przestrzeni miedzy nieruchoma a ruchoma czescia silnika u- stawia sie przegrode z materjalu nieprze- szkadzajacego strumieniowi magnetyczne¬ mu, która wiec tworzy cylindryczna za¬ slone, szczelnie przymocowana do oslony, otaczajacej nieruchoma czesc silnika, skut¬ kiem czego bardzo czula pod wzgledem zaklócen czesc ta silnika (stator) jest zu¬ pelnie okapturzona, a wiec nie podlega szkodliwemu dzialaniu plynu. Czesci ru¬ chomej silnika, np. klatkowego wirnika sil¬ nika asynchronicznego, naogól nie potrzeba zabezpieczac przed plynem, najwyzej trze¬ ba dbac o to, aby piasek lub inne ciala ob¬ ce, któreby mogla przynosic z soba woda, nie dostawaly sie zwlaszcza do lozysk wir¬ nika.Gdy puste przestrzenie komory pier¬ scieniowej, zawierajacej stator, wypelnio¬ ne sa srodkiem izolacyjnym, np. olejem transformatorowym lub gdy w przestrze¬ niach tych jako srodek izolacyjny dziala powietrze, to nalezy liczyc sie z tern, zeten srodek izolacyjny skutkiem nagrzania sie podczas ^ruclju rozszerza sie i z tego powodu* Wewifliatfz* Jcdmoty pierscieniowej nastepuje podniesienie sie cisnienia. Z dru¬ giej strony cisnienie plynu, otaczajacego silnik, równiez moze podlegac wahaniom, tak ze po obydwóch stronach wspomnia¬ nej przegrody cylindrycznej moga powstac róznice cisnienia, które obciazaja te prze¬ grode w jednym lub drugim kierunku. Gdy przegrodzie tej dac takie wymiary, aby nie ulegala tym róznicom cisnienia, to przegroda ta, zbudowana nawet np. ze stali, bedzie musiala byc tak gruba, ze dla umie¬ szczenia jej trzeba bedzie pozostawic sto¬ sunkowo duza przestrzen miedzy wirni¬ kiem a statorem, co pociaga za soba zwiek¬ szenie wszystkich wymiarów silnika, jesli dkreslona moc ma byc utrzymana. Nic sie równiez nie zmieni, jesli czesci scianek tej komory pierscieniowej beda podatne, gdyz róznice cisnijen,, zwlaszcza skutkiem na¬ grzewania podczas pracy, sa stosunkowo bardzo duze.Wedlug wynalazku niniejszego do ko¬ mór pierscieniowych przylaczone jest jed¬ no lub kilka urzadzen, które z jednej stro¬ ny znajduja sie pod dzialaniem cisnienia, panujacego wewnatrz tej komory, z dru¬ giej zas strony — pod dzialaniem cisnie¬ nia, panujacego nazewnatrz komory, przy- czem urzadzenia te sa tak wykonane, ze moga sie znacznie odksztalcac, a przeto do¬ puszczaja duze objetosci wyrównawcze.Przytem urzadzenia te musza byc tak czu¬ le na wahania cisnien, aby, praktycznie biorac, przegroda nie odczuwala róznicy cisnien, dlatego tez przegroda ta moze byc wykonana tak cienka, jak tylko na to po¬ zwalaja warunki technologiczne i kon¬ strukcyjne. Skutkiem tego luz miedzy wir¬ nikiem a statorem przedewszystkiem, a równiez i inne wymiary silnika na okreslo¬ na moc, moga byc bardzo znacznie zmniej¬ szone. ! Plyn, otaczajacy silnik, poprzez otwo¬ ry w oslonie moze miec wolny dostep do przestrzeni komory pierscieniowej, zawie¬ rajacej czesc ruchoma silnika. W otworach tych mozna równiez umiescic filtry celem zatrzymywania piasku i innych cial ob¬ cych.Przyklad wykonania takiego silnika, w którym stator jest okapturzony, przedsta¬ wia fig. 1 w przekroju osiowym, podczas gdy fig. 2 wyobraza przekrój poprzeczny wirnika wzdluz linji A—B na fig. 1. Fig. 3 uwidocznia w przekroju przyklad wykona¬ nia polaczenia wspomnianej cienkiej bla¬ chy stalowej z oslona silnika, a fig. 4 i 5 wyobrazaja w przekroju i widoku dalsza postac wykonania srodków do uszczelnie¬ nia.Wirnik 1 silnika (fig. 1 i 2) jest osadzo¬ ny na wale 2, ulozonym w lozyskach 3 i 4 oslony 5, która otacza równiez stator 6 wraz z jego uzwojeniami. Oslona 5 skla¬ da sie tutaj z rurowej czesci i dwóch cze¬ sci koncowych 8 i 9, z których ostatnia za¬ mknieta jest pokrywa 10, zawierajaca lo¬ zysko 4. Czesci koncowe 8 i 9 posiadaja wystajace nawewnatrz kolnierze 11; do we¬ wnetrznych obrzezy tych kolnierzy przy¬ mocowana jest szczelnie rurowa zaslona 13, W ten sposób wewnatrz oslony 5 utwo¬ rzona jest z obydwóch kolnierzy 11 i 12 oraz rurowej oslony 13 zamknieta ze wszystkich stron komora o pierscienio¬ wym przekroju poprzecznym, w której jest zamkniety stator 6 iz jqgo uzwojenia¬ mi. Kabel 14, doprowadzajacy prad do statora, moze byc przeprowadzony zupel¬ nie szczelnie w dowolny sposób w którem- kolwiek miejscu oslony.Poniewaz rurowa zaslona 13 miesci sie w szczelinie powietrznej miedzy statorem a wirnikiem, moze ona miec nieznaczna grubosc, a mianowicie wielkosci ulamka milimetra. Poniewaz taka cienka scianka moglaby byc odksztalcona, a moze i rozer¬ wana nawet stosunkowo nieznacznem ci¬ snieniem plynu, to, aby silnik mógl nieza- - 2 —widnie -pracowac na pewnej glebokosci pod poziomem plynu, nalezy dbac o to, ze¬ by zaslona 13 byla zabezpieczona od hy¬ drostatycznego nadcisnienia. Przy stosun¬ kowo nieznacznych cisnieniach hydrosta¬ tycznych wystarczy wszystkie puste prze¬ strzenie, znajdujace sie w pierscieniowej komorze, zalac izolujaca, zwlaszcza steza¬ jaca sie masa, co da cienkiej sciance 13 wymagane oparcie. Przy wyzszych jednak nadcisnieniach puste przestrzenie we wspomnianej powyzej komorze pierscie¬ niowej zaleca, sie napelnic izolujacym srodkiem plynnym lub gazowym, np. ole¬ jem ffcransformatorowym luib powietrzem i zastosowac urzadzenie, które pozwala sa¬ moczynnie doprowadzac ten srodek wypel¬ niajacy do takiego samego cisnienia, jakie dziala z zewnatrz na zaslone 13. Celem ujednostajnienia regulacji cisnienia we¬ wnatrz pierscieniowej komory, obydwa konce -tej komory sa ze soba polaczone za¬ pomoga jednego lub kilku kanalów 15, przechodzacych przez wycinki kolektora.Urzadzanie, które samoczynnie dopro¬ wadza cisnienie wewnatrz komory pier¬ scieniowej do wysokosci cisnienia ze¬ wnetrznego, moze skladac sie np. ze skrzyn¬ ki przeponowej 16, która przylaczona jest w idowolnem nfiiej scu do wewnetrznej prze¬ strzeni komory pierscieniowej i skutkiem tego równiez napelnia sie srodkiem, wy¬ pelniaj acym te komore. Skrzynka ta z ze¬ wnatrz jest obciazona hydrostatycznem cisnieniem plynu, *w którym ma pracowac silnik, a wiec cisnienie, wytwarzajace sie przez to w skrzynce, rozprzestrzenia sie na pierscieniowa komore oslony 5 tak, iz srodek, znajdujacy sie w tej komorze, równiez przyjmuje to samo cisnienie, skut¬ kiem czego zaslona 13 jest calkowicie od¬ ciazona.Takie samoczynne urzadzenie moze, o- xzywiscie, byc równiez inaczej wykonane, riliz lOpisane powyzej. W zasadzie chodzi ttylko.Otna^ad, któryby, bedac pod dziala¬ niem hydrostatycznego cisnienia, panuja¬ cego kazdorazowo zewnatrz, tak dzialal na wewnetrzna przestrzen komory pierscie¬ niowej, zeby bylo osiagniete mozliwie cal¬ kowite wyrównanie cisnien po xbydwócli stronach zaslony 13. Mozna równiez za¬ stosowac do statora kilka takich urzadzen.Podczas pracy maszyn zamkrjiety sro¬ dek wypelniajacy przejmuje równiez czesc wytworzonego ciepla, skutkiem cze|o temr peratura jego podnosi sie i objetosc wzra¬ sta. Równiez to zwiekszenie objetosci przejmuje skrzynka 16 lub inne podobnie dzialajace urzadzenie wyrównawcze taje, ze wewnatrz komory pierscieniowej rów¬ niez nie moze powstac nadcisnienie, które mogloby uszkodzic zaslone 13.Srodek wypelniajacy oddaje swe cieplo sciankom oslony 5, skad cieplo to prze¬ chodzi na zewnetrzny plyn zimny, w któ¬ rym zanurzony jest silnik, skutkiem czego osiagniete jest dzialanie chlodzace. Wzmoc¬ nienie tego dzialania chlodzacego mozna osiagnac w nastepujacy sposób.W srodku paczki blach, z której skJar da sie wirnik 1, pozostawiona jest szczeli¬ na 17, utrzymywana zapomoca tulejek roz¬ porowych 18, nasunietych na przewody miedziane 19. Polowa paczki blach wiel¬ ka / na obwodzie walu 2 posiada wykroje 20 (fig. 2), które razem tworza kanaly po¬ dluzne 21 (fig. 1). Szczelina 17 lacznie z tulejkami 18 dziala, podczas ruchu jak pompa odsrodkowa, przyczem kanaly l2/ tworza otwory ssawne. Plyn, w którym silnik jest zanurzony, przedostaje sie prz#z otwory 22 w czesci koncowej 8 oslony 5 4 zasysany jest przez kanaly 21 ku szczeli¬ nie 17, skad przedostaje sie do szczeliny miedzy wirnikiem i statorem i tutaj prze¬ tlaczany jest w obydwóch kierunkach osio¬ wych, skutkiem czego stator jest silnie chlodzony. Czesc tego plynu plynie zpo- wrotem ku czesci koncowej 8 i ponownie zaczyna krazyc; druga zas czesc lego ply¬ nu plynie :ku koncowej czesci 9 i wyc{io^ — 3 —dzi przez otwory 23. Celem niedopuszcze¬ nia zanieczyszczen do wnetrza silnika, w otworach 22 i 23 moga byc umieszczone filtry. Nieznaczna czesc plynu przedostaje sie nazewnatrz takze przez lozysko 4, któ¬ re w ten sposób zostaje smarowane,.Gdy z jakichkolwiek powodów nie jest pozadane, aby plyn, otaczajacy silnik, przedostawal sie do oslony, to otwory 22 i 23 odpadaja i wtedy kanaly 21 moga przechodzic przez cala dlugosc wirnika, a wnetrze oslony napelnia sie jakimkolwiek plynem, np. olejem. Wtedy plyn ten kra¬ zy wewnatnz oslony przez kanaly 21 oraz szczeline 17.Przykrywka 24, osadzona na wale 2, ma na celu chronic lozysko 4 przed prze¬ dostawaniem sie do niego piasku luib in¬ nych znanieczyszczen. W kazdym razie zu¬ pelnie szczelne zamkniecie oslony nie jest konieczne, poniewaz, jak wspomniano po¬ wyzej, wystarcza, jesili chronione sa od dzialania plynu tylko czule czesci.Szczególnie wazne jest, aby w razie stosowania opisanej tutaj zaslony 13 za¬ slona ta byla przymocowana do kolnierzy 11 i 12 zupelnie szczelnie, do czego mozna zastosowac rozmaite mozliwosci konstruk¬ cyjne.Przyklad wykonania uszczelnienia za¬ slony 13 przy jednym z kolnierzy 11, 12 przedstawiony jest w przekroju na fig. 3.Koniec cylindrycznej zaslony blaszanej 13 wlozony jest tutaj miedzy pierscien 31 a kolnierz 11, posiadajacy zlobki 32. Za- pomoca rozwalcowywania pierscienia 31 wtlacza sie pierscien ten wraz z blacha 13 w zlobki 32, skutkiem czego otrzymuje sie zupelnie szczelne zamkniecie.W wykonaniu wedlug fig. 4 i 5, gdzie fig. 4 przedstawia przekrój wedlug linji C—D na fig, 5, zastosowane sa dwa o kli¬ nowym przekroju poprzecznym pierscie¬ nie 25 i 26, przyczem pierwszy z nich w jednem miejscu posiada szczeline 251, któ¬ rej brzegi w ksztalcie zebów wchodza jed¬ ne w drugie, skutkiem czego srednica te¬ go pierscienia jest zmienna. Sruiby 27, dla których urzadzony jest gwint (niecalkowi¬ ty) w wykrojach 28 pierscienia 25, opie¬ raja sie za posrednictwem czesci nacisko¬ wych 29 z jednej strony o kolnierz 11 oslo¬ ny 5, z dri^giej zas strony o drugi pierscien klinowy 26. Gdy sruby te zostana przycia¬ gniete, to klinowy pierscien 25 wtloczy sie miedzy kolnierz 11 i pierscien klinowy 26 tak, ze zewnetrzna powieirzchnia jego zo¬ stanie przycisnieta do kolnierza 11. Na cy^ lindrycznej wewnetrznej powierzchni kol¬ nierza 11 ulozony jest cienki pierscien miedziany 30, do którego przylega cienka bilaicha cylindryczna 13, znajdujaca sie miedzy pierscieniem klinowym 25 a kolnie¬ rzem 11. Zapomoca docisniecia pierscienia 25 utworzone zostaje zupelnie szczelne po¬ laczenie cylindra blaszanego 13 z kolnie¬ rzem 11.Zarówno to szczelne przymocowanie cylindra blaszanego 13 do kolnierza 11 wzglednie 12, jak i inne szczególy silnika moga byc w granicach wynalazku zmienia¬ ne w rozmaity sposób. Celem zabezpiecze¬ nia silnika od szkodliwego dzialania pias* ku lub innych cial obcych, oslone silnika mozna wykonac calkowicie zamknieta, a wnetrze oslony, w której obraca sie wirnik, napelnic czysta woda lub innym nieszko¬ dliwym plynem. Jezeli plyn ten poddac pewnemu nadcisnieniu w stosunku do ply¬ nu zewnetrznego, to niema obawy, aby do lozysk mógl sie z zewnatrz dostac piasek lub inne zanieczyszczenia. Mozna równiez we wnetrzu oslony silnikowej zastosowac kolo lopatkowe lub inne urzadzenie, nape^ dzane walem silnikowym, któreby wytwa¬ rzalo cisnienie plynu, przeciwdzialajace o- siowemu przesuwowi pompy, sprzezonej z z silnikiem, tak ze wal silnikowy nie be¬ dzie podlegal takiemu przesuwowi.Taki silnik, który moze sluzyc, jak wspomniano powyzej, do bezposredniego napedu pomp, zanurzonych bezposrednio — 4 —w wypompowywanej wodzie lub w wydo¬ bywanej z otworów wiertniczych ropie i t. d., moze byc wykonywany jako silnik o wale pionowym lub poziomym. PL