Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych podstawionych kwasów chromonokarbo¬ ksylowych-2. W przeszlosci, sugerowano mozliwosc wykorzy¬ stania wielu pochodnych kwasu jadinochromioinio- karboksylowych-2, pochodnych 2-jednochromono- -/51H/-tetrazolu oraz pochodnych kwasu benzo- dwupiranokarboksylowego-2 do leczenia chorób wywolanych reakcjami antygen — przeciwcialo, np. dychawicy alergicznej (patrz np. opisy paten¬ towe W. Brytanii nr nr 1 024 645,1 032 362,1 049 289, 1093 673, 1223 690, 1116 562, 1147 976, 1291864, 1 389 227, 1 321 879, 1 368 243 oraz 1 302 782 i opis patentowy Francji nr 1 481 033. Godne uwagi pod tym wzgledem sa zwlaszcza opisy patentowe W. Brytanii nr nr 1 029 218 i 1 230 087). Niektóre sposród tych zwiazków wykazuja ak¬ tywnosc w jednym lub kilku róznych testach far¬ makologicznych stosowanych zwykle w tego typu badaniach, lecz albo sa slabo absorbowanie albo wykazywane przez nie inne wlasciwosci sa nieza- dawalajace lub wrecz nieodpowiednie do tego, aby mozna bylo takie zwiazki podawac doustnie. Pew¬ na ilosc pochodnych jednobromowych nie nadaje sie do podawania droga wziewania, gdyz np. wy¬ woluje podraznienia lub ich dzialanie trwa nieod¬ powiednia ilosc czasu. Odkryta w 1965 roku (opis patentowy Wielkiej Brytanii nr 1 144 905) bis-chro- monowa pochodna chromonoglicerynianu sodowego znalazla szerokie zastosowanie w leczeniu dycha¬ wicy alergicznej droga wziewania. Jednakze meto¬ da inhalacji posiada w pewnych przypadkach istot¬ ne wady, np. powoduje koniecznosc stosowania skomplikowanych urzadzen do podawania leku lub wywoluje doswiadczana czasem przez astmatyków trudnosc w inhalowaniu proszków. Wynalazcy stwierdzili, ze niewielka, okreslona grupa pochod¬ nych jednochromonowych jest latwiej absorbowal- na przy podawaniu doustnym i/lub posiada inne, bardziej korzystne wlasnosci niz bardzo do nich zblizona budowa grupa znanych juz zwiazków. Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie zwia¬ zek o wzorze 1, w którym Rs oznacza atom wo¬ doru lub grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla, R5 oznacza grupe hydroksylowa, para sasiaduja¬ cych ze soba podstawników X, Y i Z tworzy lan¬ cuch —(CH2)4—, —CH=CH—CH=CH— lub —Oi(CH2)3— z których kazdy podstawiony jest ewentualnie jedna lub dwoma grupami alkilowymi o 1—6 atomach wegla, natomiast trzeci z podstaw¬ ników X lub Z oznacza grupe alkenylowa o 2—6 atomach wegla podstawiona ewentualnie grupa fe- nylowa ,atom chlorowca, lub prosta, rozgaleziona albo cykliczna grupe alkilowa o 1—9 atomach we- gla podstawiona ewentualnie jedna lub wiecej gru¬ pami hydroksylowymi, atomem chlorowca, grupa —CO—, grupa fenylowa lub grupa alkoksylowa o 1—6 atomach wegla lub w przypadku, gdy sasia¬ dujaca ze soba para podstawników X, Y i Z two- rzy lancuch podstawiony jedna lub dwoma grupa- 1045463 104546 4 mi alkilowymi o 1:—6 atomach wegla — trzeci z podstawników X lub Z oznacza atom wodoru oraz jego dopuszczalne farmaceutycznie sole. Wedlug wynalazku, sposób wytwarzania zwiaz¬ ków o wzorze 1 lub jego dopuszczalnych farma¬ ceutycznie soli polega na tym, ze hydrolizuje sie zwiazek o ogólnym wzorze 2 lub jego ester, to jest ester alkilowy zawierajacy 1—10 atomów wegla, w którym R3, X, Y i Z maja wyzej podane znaczenie, a Rf oznacza grupe zdolna do zhydro- lizowania do grupy —OH. W przypadku, gdy jest T\ t^konieczhe^iib pozadane, zwiazek o wzorze 1 '^ 'pfrzaprowadza sje w jego farmakologicznie dopusz- J czalna sól, R|| moze oznaczac grupe eterowa I -oy wzorce r-^OHx, w którym Rx moze oznaczac I ^'Etrapg-stllAlówa Id lancuchu prostym lub rozgalezio¬ nym, zawierajaca korzystnie 1—10 atomów wegla, taka jak grupa acetylowa lub Ill-rz.-butylowa. Z drugiej strony, podstawnik Rx moze oznaczac grupe benzylowa, w której czesc fenylowa pod¬ stawiona jest dowolnie na przyklad grupa nitrowa. I odwrotnie — podstawnik —ORx moze oznaczac czesc mieszanego acetalu, na przyklad—ORx moze oznaczac grupe eterowa czterowodoropiranylowego. Eterowe grupy —ORx mozna usuwac poddajac zwiazek o wzorze 5 reakcji z kwasem w obojet¬ nym w warunkach reakcji rozpuszczalniku. I tak, gdy Rx oznacza grupe metylowa lub grupe alki¬ lowa o lancuchu prostym, grupe eterowa mozna usuwac dzialaniem kwasu, na przyklad bromowo- doru,v w rozpuszczalniku takim jak woda, lodowa¬ ty kwas octowy lub kwas trójfluorooctowy, w tem¬ peraturze od 0°C do temperatury wrzenia uzytego rozpuszczalnika. W przypadku natomiast gdy Rx oznacza grupe alkilowa o lancuchu rozgalezionym na przyklad grupe III-rzed.butylowa, eter mozna poddawac dzialaniu kwasu takiego jak chlorowodór, w roz¬ puszczalniku takim jak metanol, w temperaturze zblizonej zwykle do temperatury otoczenia. W przypadku, gdy Rx oznacza grupe fenyloalkilo- wa lub podstawiona grupe fenyloalkilowa, eter mozna poddawac reakcji z kwasem takim jak bromowodór, w rozpuszczalniku takim jak woda, lodowaty kwas octowy lub kwas trójfluorooctowy, w temperaturze od 0°C do temperatury wrzenia uzytego rozpuszczalnika. Alternatywnie — eter mozna rozszczepiac dzia¬ laniem wodoru w obecnosci na przyklad palladu . na weglu drzewnym jako katalizatora, w rozpusz¬ czalniku takim jak etanol lub lodowaty kwas oc¬ towy, w temperaturze od okolo 0°C do 60°C. Nato¬ miast w przypadku, gdy Rx oznacza czesc miesza¬ nego acetalu, eter mozna poddawac hydrolizie w obecnosci pary, na przyklad 20% wodnego roztwo¬ ru kwasu siarkowego, w temperaturze zblizonej zwykle do temperatury otoczenia. Grupa O—Rx imoze aznuacizac równiez grupe estro¬ wa, na przyklad grupe o wzorze —OCORy,-w któ¬ rym Ry oznacza atom wodoru, grupe alkilowa za¬ wierajaca korzystnie 1—10 atomów wegla tak jak grupa metylowa, podstawiona ewentualnie atomem chlorowca, na przyklad grupe trójfluorometylowa, lub oznacza grupe fenylowa. Usuwanie grupy estro¬ wej mozna prowadzic w srodowisku kwasowym lub — korzystnie — zasadowym, przy uzyciu na przyklad weglanu sodowego lub wodorotlenku so¬ dowego w rozpuszczalniku takim jak woda lub eta- nol, w temperaturze od 0°C do temperatury wrze¬ nia uzytego rozpuszczalnika. Podstawnik R| moze równiez oznaczac grupe dwuazowa lub sulfonowa, na przyklad grupe meta- nosulfonowa lub p-toluenosulfonowa. Hydrolize grup R| nie bedacych grupami —ORx, mozna prowadzic w srodowisku lagodnie zasadowym, przy uzyciu na przyklad wodorotlenku sodu w obojet¬ nym w warunkach reakcji rozpuszczalniku, takim jak woda lub etanol. Z drugiej strony, w przypad- ku gdy podstawnik R| oznacza grupe dwuazowa, hydrolize mozna prowadzic w kwasowym srodo¬ wisku wodnym, na przyklad w wodnym roztworze kwasu siarkowego. Reakcje te mozna prowadzic w temperaturze od okolo 0°C do temperatury wrze¬ nia uzytego rozpuszczalnika. Zwiazki o wzorze 2 mozna wytwarzac sposoba¬ mi opisanymi w opisie patentowym ZSRR nr 219 1857/04 wychodzac ze znanych zwiazków typo- wymi sposobami. Z drugiej strony, niektóre ze zna¬ nych sposród tych zwiazków moga byc wytworzo¬ ne innymi typowymi sposobami ze znanych zwiaz¬ ków lub zwiazków opisanych w niniejszym opi¬ sie. Zwiazki o wizonze 1 i produkty posrednie mozna wydzielac z zawierajacych je mieszanin poreak¬ cyjnych typowymi sposobami. Preferowane sa zwiazki o wzorze 1, w którym R3 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa o lan- cuchu prostym lub rozgalezionym, skladajaca sie z 1—4 atomów wegla, taka jak grupa metylowa lub propylowa, sasiadujaca ze soba para podstaw¬ ników: X, Y i Z, a korzystnie para X i Y, two¬ rzy lancuch —(CH2)4—, —CH=CH—CH=CH— lub 40 —OCH2CH2CH2—:, podstawiony ewentualnie jedna lub dwoma grupami metylowymi lub etylowymi,' a pozostaly z podstawników: X lub Z oznacza atom wodoru, prosta, rozgaleziona lub cykliczna grupe ailkiioiwa o 1—8 atomach weiglla, taika jak 45 grupa e-tylowa, n-propylowa, n-heksylowa, cyklo- heksymetylowa lub cyklopentylometylowa, grupe alkilowa lub heksylenowa-1, atom chlorowca taki jak atom bromu lub chloru, grupe jedno lub dwu- hydroksyalkilowa o 1—4 atomach wegla taka jak 50 grupa 2-hydroksypropylowa, grupe chloroalkilowa o 1—4 atomach wegla taka jak grupa chloropro- pylowa, grupe chlorohydroksya: kilowa o 1—4 ato¬ mach wegla taka jak grupa chlorohydroksypropy- lowa, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla pod- 55 stawiona grupa ketonowa, taka jak grupa formy- lowa,/propionylowa lub 3-ketobutylowa, grupe fe¬ nyloalkilowa, w której czesc alkilowa sklada sie z 1—3 atomów wegla taka jak grupa benzylowa lub fenyloetylowa, grupe styrylowa lub grupe al- 60 koksyalkilowa, w której czesc alkoksylowa sklada sie z 1—4 atomów wegla i czesc alkilowa sklada sie z 1—4 atomów wegla, taka jak grupa etoksy- metylowa. Szczególnie preferowane sa zwiazki o wzorze 1. 65 w którym R8 oznacza atom wodoru a ten z pod-104546 stawników X lub Z, który nie tworzy czesci lan¬ cucha, oznacza grupe propylowa, a sasiadujaca ze soba para podstawników sposród X, Y i Z tworzy lancuch —(CH2)4— lub —CH=CH—CH=CH—. Preferowane sa równiez wolne kwasy o wzo- 5 rze 1. Do specjalnej grupy zwiazków o wzorze 1 naleza te, w których Rs oznacza atom wodoru, X i Y tworza wspólnie lancuch —(CH2)4—, a Z oznacza grupe alkilowa, alkenylowa lub atom chlorowca. io Do innej grupy zwiazków o wzorze 1 naleza te, w których R3 oznacza atom wodoru X i Y two¬ rza wspólnie lancuch —(CH2)4—, a Z oznacza gru¬ pe alkilowa lub alkenylowa. Niektóre sposród zwiazków o wzorze 1 moga wy- 15 stepowac w postaci dwu lub wiecej izomerów op¬ tycznych, lub tworzyc mieszanine racemiczna lub inna. Izomery optyczne mozna rozdzielac, calkowi¬ cie lub czesciowo, na dirodze typowych sposobów, takich jak tworzenie soli z optycznie czynna za- 20 sada, na przyklad z cynchonidyna, a nastepnie krystalizacja frakcjonowana soli polaczona z od¬ zyskiwaniem walmiegio kwasu. Dopuszczalne farmaceutycznie pochodne zwiaz¬ ków o wzorze 1 obejmuja dopuszczalne farmaceu- 25 tycznie sole. Do grupy odpowiednich soli powyz¬ szych zwiazków nalezy: sól amonowa, sole metali alkalicznych takich jak sód, potas, lit oraz sole metale ziem alkalicznych takich jak wapn lub magnez, sole odpowiednich zasad organicznych, na 30 przyklad hydroksyloaminy, nizszych alkiloamin ta¬ kich jak metyloamina lub etyloamina, podstawio¬ nych nizszych alkiloamin takich jak na przyklad alkiloaminy podstawione grupa hydroksylowa, na przyklad trój/hydroksymetylo/metyloamina, lub 35 prostych zwiazków heterocyklicznych zawieraja¬ cych atom azotu, takich jak piperydyna lub mor- folina. Mozna równiez stosowac dopuszczalne farmaceu¬ tycznie sole addycyjne z kwasami zasadowych 40 estrów. Do takich soli addycyjnych naleza: chlo¬ rowodorek, bromowodorek, szczawian, malonian lub fumaran. Powyzsze estry mozna wytwarzac na drodze typowych sposobów takich jak estryfiko¬ wanie, przeestryfikowanie lub na drodze reakcji 45 kwasu lub jego soli z odpowiednim zwiazkiem za¬ wierajacym latwo odszczepialna grupe. Do grupy odpowiednich amidów powyzszych zwiazków nale¬ za, na przyklad niepodstawione amidy oraz jedno- lub dwualkiloamidy, w których czesc alkilowa 50 sklada sie z 1—6 atomów wegla. Aimidy miozina wytwarzac typowymi sposobami, na przyklad na drodze reakcji estru odpowiedniego kwasu z amo¬ niakiem lub odpowiednia amina. Zwiazki o wzorze 1 oraz ich dopuszczalne far- 55 maceutycznie sole sa uzyteczne ze wzgledu na wy¬ kazywana czynnosc farmakologiczna w stosunku do zwierzat. Uzytecznosc ich polega zwlaszcza na inhiibitotwainiu luwailiniamiia i/luib oddzialywamia me¬ diatorów farmakologicznych, która wynika z po- 60 laczenia in vivo pewnych rodzajów przeciwciala i okreslonego antygenu, na przyklad polaczenia przeciwciala „reaginio" z okreslona antygenem, jak to podano w przykladzie XXVII brytyjskiego opi¬ su patentowego nr 1292 601. U ludzi? zmiany za- 65 równo przedmiotowe jak i podmiotowe, wynika¬ jace z inhalowania okreslonego antygenu przez osobe podatna na uczulenie inhibitowane sa przez wczesniejsze podanie nowych zwiazków. Tak wiec; stosowanie nowych zwiazków wskazane jest przy leczeniu dychawicy, na przyklad dychawicy uczu¬ leniowej oraz tak zwanej astmy „wewnetrznej", przy której moze nie wystepowac uczulenie na ze¬ wnetrzne dzialanie antygenu. Omawiane, nowe zwiazki moga byc równiez przydatne w leczeniu innych przypadków choro¬ bowych wywolanych reakcjami przeciwcialo—an¬ tygen, takich jak goraczka sienna, niektóre cho¬ roby oczu, takie jak jaglica, uczulenie pokarmowe takie jak pokrzywka lub wyprysk alergiczny oraz uczulenie zoladkowo-jelitowe wystepujace zwlasz¬ cza u dzieci, na przyklad uczulenie na mleko. W wymienionych przypadkach wielkosc dawki leku bedzie sie oczywiscie róznic w zaleznosci od rodzaju uzytego zwiazku, sposobu podawania oraz sposobu leczenia. Jednakze — w przypadku zwie¬ rzat — zadawalajace wyniki uzyskuje sie zwykle wówczas, gdy stosuje sie dawke od 0,1 do 50 mg na kilogram masy ciala zwierzecia (zgodnie z przy¬ kladem XXVII ze wspomnianego brytyjskiego opisu patentowego nr 1 292 601), a w przypadku ludzi — dzienna dawke o wielkosci od 1 do 3500 mg, korzystnie od 1 do 3000 mg, a najkorzystniej od 1 do 600 mg, podawana w porcjach — 1—6 razy dziennie — lub w postaci leku o odpowied¬ niej szybkosci uwalniania. Tak wiec dawka jed¬ nostkowa odpowiednia do podawania doustnego lub droga inhalowania zawiera od 0,17 do 600 mg, ko¬ rzystnie od 0,17 do 500 mg, a najkorzystniej od 0,17 do 100 mg zwiazku czynnego, zmieszanego ko¬ rzystnie ze stalym lub cieklym, dopuszczalnym far¬ maceutycznie rozcienczalnikiem, nosnikiem lub le¬ kiem pomocniczym. Zwiazki o wzorze 1 oraz ich dopuszczalne far¬ maceutycznie sole sa korzystniejsze od podobnych zwiazków o zblizonej budowie, z uwagi na ich wie¬ ksza skutecznosc w pewnych wzorcowych testach farmakologicznych, latwiejsza absorbowalnosc (wskazuje na to pozliioim zwiazków w osoczu lub stosunek aktywnosci zwiazków przy podawaniu do- jelitowym i dozylnym w próbie opisanej w przy¬ kladzie XXVII brytyjskiego opisu patentowego nr 1 292 601), dluzisze dzialanie — jak wskazuje po¬ miar rme/toda póloktretsu zycia osocza, lub wieksza aktywnosc przy podawaniu doustnym. Wlasciwosci te obrazuja nastepujace dane do¬ swiadczalne. A. Stezenie jakiegokolwiek podawanego doustnie zwiazku w osoczu wynika ze stopnia jego absorp¬ cji i. dostepnosci biologicznej. Na ogól aktywnosc biologiczna leku jest proporcjonalna do jego steze¬ nia w osoczu. Podany nizej sposób testowania zwiazków stosowany jest do oznaczenia niewielkich ilosci pochodnych chromonu w objetosciach osocza siegajacych 10 mililitrów. Sposób: Psy Beagle o wadze 12—20 kg pozbawia sie pokarmu na okolo 16 godzin przed doswiadcze¬ niem, pozostawiajac im wode do picia w dowol¬ nych ilosciach, po czym podaje sie im za pomoca sondy zoladkowej lub w kapsulce badany zwia-7 104546 8 zek w ilosci 10 mg na kilogram masy ciala. Po ustalonym czasie pobiera sie z zyly odpromienio- wej kazdego zwierzecia próbki krwi, z których, za pomoca lagodnego odwirowywania oddziela sie oso¬ cze. Oddzielone osocze zakwasza sie 3n roztworem HC1 w ilosci równej 1/10 jego objetosci i wytrzasa z eterem lub odpowiednia mieszanine heksanu i ete¬ ru. W niektórych przypadkach odpedza sie do su¬ cha rozpuszczalnik, a do pozostalosci dodaje nie¬ wielka objetosciowo ilosc mieszaniny etanolu i ete¬ ru w stosunku 1:1 i rozdziela metoda chromatogra¬ fii cienkowarstwowej na zelu krzemionkowym. Pas¬ ma zawierajace badany zwiazek wycina sie i elu- uje metanolem. N. brasiliensis, a po uplywie 4 tygodni, równiez podskórnie, dalszymi 6000 tych larw. Po uplywie 7 dni szczury wykrwawia sie przekluwajac im ser¬ ce i zbiera z kazdego po 15—20 ml krwi. Próbki krwi odwirowuje sie w ciagu 30 minut z predkoscia 3500 obrotów/minute w celu oddziele¬ nia osocza od komórek krwi. Zebrana surowice sto¬ suje sie do wytwarzania surowicy zawierajacej przeciwciala albuminy lub N.brasiliensis. Wstepna próbe uczuleniowa przeprowadza sie w celu ozna¬ czenia najmniejszej ilosci surowicy potrzebnej do uzyskania na skórze zwierzat kontrolnych uzywa¬ nych w opisanym nizej tekscie babla o srednicy 2 cm. Stwierdzono, ze optymalna wrazliwosc szczu¬ rów o wadze 100—130 g uzyskuje sie stosujac su- Tablica 1 Zwiazek o wzorze 6 Ra R^ H H L H H H OH Cl C2H5NH— Rio propylo propylo propylo propylo kwas 4-keto-10-propylo-4H-nafto[2,3-b]piranokarboksylowy-2 H | F propylo kwas 7,8,9,10-czterowódoro-5-hydroksy-4-keto-6-propylo-4H-nafto [1,2-b]piranokarboksylowy-2 H CH8 CHgO H propylo propylo kwas 7,8-dwuwodoro-4-keto-10-propylo-4H,6H-benzo[l,2-b:5,4-b] dwupiranokarboksylowy-2 H | propoksy | propylo kwas 5-hydroksy-4-keto-l0-propylo-4H-nafto[2,3-b]piranokarbo- ksylowy-2 Zwiazek wg opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 291 811 tj. kwas cykloheksano/g/chromonokarboksylowy-2 Zawartosc chromonu w osoczu w g/ml po oikreslioinyim cizasie (w godzinach) 3 r 6,3 — % 17 9,4 43 ,5 6 ,4 0,55 1 5 ' 5,4 ,8 — 11,1 ,1 ,9 — 37 6 6,6 36,7 0,7 7 — ,6 11,4 11,9 6,7 — 32 4,5 . ¦ 5,5 28,7 Alternatywny sposób wydzielania zwiazku z roz¬ tworu polega na wytrzasaniu z 0,1 molowym roz¬ tworem buforu fosforanowego o pH=6,0. Ilosc ba¬ danego zwiazku w metanolu lub buforze o pH=6 oznacza sie metoda spektrofotometryczna na pod¬ stawie widma absorpcyjnego w zakresie fal 240— 370 mm. Dla uzyskania standardowej krzywej wzorcowej do czystego osocza dodaje sie znane ilo¬ sci badanego zwiazku i calosc ekstrahuje w ten sam sposób jak próbki krwi pobranej u psów. Wyniki.i ich interpretacja: Przedstawione w ta¬ blicy 1 zawartosci chromonu w osoczu podane sa w [Ag/ml. B. (1) Osobniki meskie lub zenskie szczurów rasy Charles River caesarean o wadze 200—250 g uczu¬ la sie albumina wstrzykujac im po 1 mg albumi¬ ny w miesien tylnej lapy, a nastepnie podajac do- otrziewnowio 0,5 ml Bordeteilla pentusiis. Po uplywie 14 dni szczury wykrwawia sie przekluwajac im serce i zbiera z kazdego po 15—20 ml krwi. (ii) Osobniki meskie lub zenskie szczurów wy¬ wodzacych sie z rasy Charles River caesarean o wadze 200—250 g zakaza sie podskórnie 4000 larw 50 55 65 rowice rozcienczona osmioma czesciami roztworu soli fizjologicznej. Tak rozcienczony roztwór naz¬ wany jest przeciwcialem surowicy A. Na podstawie wielu doswiadczen stwierdzono, ze wyniki uzyskiwane dla N.brasiliensis i albuminy sa porównywalne. Antygen do reakcji z przeciwcialem w surowicy A wytwarza sie usuwajac z zakazonych szczurów robaki N.brasiliensis, odwirowujac homogeniczny roztwór, a nastepnie zbierajac górna warstwe cie¬ czy po odwirowaniu i rozcienczajac ja dziesiecio¬ krotnie wieksza objetoscia solanki. Alternatywny sposób polega na stosowaniu jako antygenu roz¬ tworu zawierajacego 10 mg/ml a-albuminy. Roz¬ twory antygenu znane sa pod nazwa roztworów B. Szczury wywodzace sie z rasy Charles River cae- sarian o wadze 100—130 g uczula sie wstrzykujac sródskórnie w prawy bok 0,1 ml surowicy A. a) Ocena dozylnego stosowania leku. Pozwala sie na rozwój uczulenia u szczurów w ciagu 24 godzin, po czym wstrzykuje sie dozylnie 1 ml/100 g masy ciala mieszaniny 0,25 ml odpo-9 104546 wiedinieigo roztworu B, 0,25 mil riotztiwoinu barwnika 2vans Blue i 0,5 ml roztworu zawierajacego rózne stezenia badanego zwiazku. b) Ocena stosowania dojelitowego. Pozwala sie na rozwój uczulenia u szczurów w ciagu 24 godzin, po czym szczury glodzi sie w cia¬ gu 4 godzin przed testowaniem w celu opróznienia dwunastnicy. Nastepnie dwunastnice eksponuje sie za pomoca otwarcia jamy brzusznej szczura, któ¬ rego znieczula sie podajac mu dozylnie Sagatal (0,5 ml 20% roztworu na 100 g masy ciala). Bada¬ ny zwiazek wprowadiza sie w 1 ml podwdelotarot- nosciiach beKipospedindo do jelita ciemfktietgo za pomo¬ ca strzykawki podskórnej. Badane zwiazki podaje sie w odpowiednim, z góry okreslonym w czasie przed wprowadzeniem antygenu, przy którym uzys¬ kuje sie maksymalne dzialanie inhibitujace. Dzialanie antygenu przerywa sie wstrzykujac szczurom dozylnie 1 ml/100 g masy ciala mieszani¬ ny 0,25 ml odpowiedniego roztworu B, 0,25 ml roz¬ tworu barwnika Evans Blue i 0,5 ml solanki. Dla przebadania kazdego poziomu zawartosci substancji aktywnej w roztworze uzywa sie pieciu szczurów. Dodatkowych 5 szczurów uzywa sie w kazdym tes¬ cie jako zwierzat kontrolnych. Wielkosci dawek badanych zwiazków sa tak dobrane, aby uzyskac pewien zakres wartosci inhibitowania. minut po podaniu roztworu B szczury zabija sie, zdejmuje z nteh skóry i odwraca. Intensywnosc reakcji anafilaksji ocenia sie porównujac rozmiary charakterystycznych niebieskich babli uzyskanych w wyniku rozlania sie barwnika Evans Blue z roz¬ miarami babli uczuleniowych wytworzonych u zwierzat kontrolnych. Rozmiary babli ocenia sie wedlug skali od 0 (brak babla tj. 100%. inhibito¬ wania) do 4 (zadnej róznicy w rozmiarze babla tj. brak inhibitowania). Proces inhibitowania dla kaz¬ dego poziomu dawki oblicza sie ze wzoru: Tablica 2 % inhibitowania= (wynik grupy kontrolnej — wynik grupy wynik grupy badanej X 100 kontrolnej Procent inhibitowania uzyskany dla róznych po¬ ziomów dawki przedstawia sie graficznie dla kaz¬ dego zwiazku. Z wykresów tych okresla sie wiel¬ kosc dawki ID50 potrzebnej do uzyskania 50% in- hiibitawanla reakcji amafilaktyczmej. Badane zwiaz¬ ki stosowane byly w postaci soli sodowych. Oddzielnie badane dzialanie zwiazków podawa¬ nych dojelitowo i dozylnie. Przedstawiony w ta¬ blicy 2 stosunek jelitowa ID50 mg/kg dozylna ID50 mg/kg daje dobry obraz stopnia absorpcji zwiazków po¬ dawanych doustnie, przy czym nizsza wartosc te¬ go stosunku oznacza wieksza absorpcje. Srodek farmaceutyczny sklada sie korzystnie w ilosci nie wiekszej niz 80% wagowych, a najkorzy¬ stniej w ilosci nie wiekszej niz 50% wagowych ze zwiazku o wzorze 1 lub jego dopuszczalnej farma¬ ceutycznie soli zmieszanej z farmaceutycznie do¬ lo 45 50 55 Zwiazek o wzorze 6 Ra H H H H H H H H H H NH2— HO— Cl -Ni(CH8)2 HC1 propylo alldilo etylo propylo propylo propylo propylo kwas 4-iketo-10propylo-4H- nnafta[2,3-b]ipiranokannboksy])owy-2 H I Fi propylo H I CH3O— I propylo kwas 7,8-dwuwodoro-4-keto-10- propylo-4H,6H-benzo[l,2-b:5,4-b1- dwupiranokarboksylowy-2 H I H Ifenyloetylo kwas 5-metoksy-4-keto-10-propylo- -4H-nafto[2,3-b]piranokarboksy- lowy-2 kwas 6,7,8,9-czterowodoro-7-mety- lo-4-keto-10-propylo-4H-nafto[2,3- -b]piranokarboksylowy-2 kwas 7,8-dwuwodoro-6-metylo-4- -keto-10-propylo-4H,6H-benzo[l,2- -b:5,4-b']dwupiranokarboksylowy-2 kwas 7,8-dwuwodoro-4-keto-10-/2- -fenylo-etylo/-4H,6H-benzo [1,2-b: :5,4'Jdwupiranokarboksylowy-2 Zwiazek wedlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 652 765 tj. kwas cyklopentano/g/ /chromonokarboksylowy-2 Stosunek jelitowa ID50 dozylna ID50 3,4 2,1 1,9 1,5 2,4 3,7 1,9 1,6 3,2 4,7 ,0 1,6 6,4 2,5 2,7 2,1 65 puszczalnym lekiem pomocniczym, rozcienczalni¬ kiem lub nosnikiem. Przykladami odpowiednich le¬ ków pomocniczych, rozcienczalników lub nosników sa — w przypadku tabletek, kapsulek lub drazetek: mikrokrystaliczna celuloza, fosforan wapnia, zie¬ mia akrzemfeowa, .oufcieir, taki jak laktoza, dlelks- troza lub mannit, talk, kwas stearynowy, skrobia, kwasny weglan sodu i/lub zelatyna, w przypadku czopków: naturalne lub utwardzone oleje lub wos¬ ki, a w przypadku preparatów do inhalowania — gruboziarnista laktoza. Zwiazek o wzorze 1 lub jego dopuszczalne far¬ maceutycznie pochodne wystepuja konzyistniew po¬ staci czastek o srednicy 0,01—10 mikronów. Srod¬ ki farmaceutyczne moga równiez zawierac odpo¬ wiednie srodki konserwujace, stabilizujace, zwil¬ zajace, ulatwiajace rozpuszczanie, slodzace, barwia¬ ce, oraz przyprawy. Preferowane sa srodki przezna¬ czone do podawania doustnego, których zawartosc uwalniana jest w przewodzie zoladkowo-jelitowym. Sposób wedlug wynalazku ilustruja, lecz w za-11 104546 ^ 12 den sposób nie ograniczaja, podane nizej przyklady, w których temperatury podawane sa °C. Przyklad I. .(a),. 6-acetylo-7-alkiloksy-l,2,3,4- -czterowodoronaftalen Mieszanine 2,0 g 6-acetylo-7-hydroksy-l,2,3,4- -czterowodoronaftalenu, 1,7 g bromku alkilu, 2.2 g bezwodnego weglanu potasowego i 50 ml N,N,- -dwumetyloformamidu miesza sie w ciagu 24 go¬ dzin w temperaturze pokojowej, po czym wylewa do 400 ml wody z lodem i w dalszym ciagu miesza. Wytracony osad odsacza sie, przemywa woda i su¬ szy, uzyskujac 2,3 g 6-acetylo-7-alkiloksy-l,2,3,4- -czterowodoronaftalenu w postaci bialego proszku 0 temperaturze topnienia 62—63°C. (b) 7^acetylo-5-allilo-6-hydroksy-l,2,3,4-czterowo- doronaftalen 60,2 g pnodiulktu luzyslkiatnego w przejsciu (a) ognze- wa sie w ciagu 1 godziny na fluidalnej lazni pias¬ kowej w tempera/turze 140—2O0°C a nastepnie, w ciagu 7 godzin w temperaturze 200°C. Po schlo¬ dzeniu, uzyskuje sie 58,6 g 7-acetylo-5-allilo-6-hy- droksy-l,2,3,4-czterowodoronaftalenu w postaci bra¬ zowego oleju. (c) 7-acetylo-6-hydroksy-5-propylo-l,2,3,4-cztero- wodoronaftalen Do roztworu 115 g produktu uzyskanego w przej¬ sciu (b) w 500 ml etanolu dodaje sie 9 g kataliza¬ tora — 5% palladu na weglu i mieszanine wytrza¬ sa sie w ciagu 1 godziny w atmosferze wodoru, który znajduje sie pod nadcisnieniem 0,28—0,35 at, w temperaturze pokojowej. Nastepnie odsacza sie katalizator, przesacz zateza i schladza. Wytracony osad odsacza sie i suszy, uzyskujac 96 g 7-acety- lo-6-hydroksy-5-propylo-l,2,3,4-czterowodoronaftale- nu o temperaturze topnienia 52—53°C. (d) Ester etylowy kwasu 6,7,8,9-czterowodoro-4- -keto-10-propylo-4H-nafto/2,3,-b/piranokarb©ksylo- wego-2. Do mieszanego roztworu etanolanu sodowego w etanolu, uzyskanego z 89,3 g sodu i 2,7 1 etanolu, dodaje sie roztwór 180 g produktu wytworzonego w przejsciu (c) i 283 g szczawianu etylu w 500 ml etanolu i mieszanine miesza sie i ogrzewa pod chlodnica zwrotna w ciagu 4 godzin, po czym schladza i wylewa do mieszanej mieszaniny 500 ml stezonego kwasu chlorowodorowego, 10 1 wody i 1,5 1 chloroformu. Po oddzieleniu warstwy chloroformowej warst¬ we wodna przemywa sie kolejna porcja 1,5 1 chlo¬ roformu, po czym warstwy chloroformowe laczy sie, przemywa woda i zateza az do uzyskania bra¬ zowego oleju. Roztwór tego oleju w 1 1 etanolu za¬ wierajacego 1,5 ml stezonego kwasu chlorowodoro¬ wego utrzymuje sie w ciagu 1 godziny w sianie' wrzenia pod chlodnica zwrotna, po czym zateza i schladza. Wytracony osad odsacza sie i przekry- stalizowuje z etanolu, uzyskujac 202 g etylowego kwasu 6,7,8,9-czterowodoro-4-keto-l0-propylo-4H- -nafto/2,3-b piranokarboksylowego-2 o temperatu¬ rze topnienia 98—99,5°C. -czterowodoro-.4-keto-4H-nafto/2,3-b piranokarbo¬ ksylowego-2. 9,4 estru etylowego kwasu l0-propylo-6,7,8,9-czte- rowodoro-4-keto-4H-nafto/2,3-b piranokarboksylo¬ wego-2 rozpuszcza sie w 100 ml stezonego kwasu siarkowego, roztwór schladza do temperatury po¬ kojowej i wkrapla, mieszajac, 3 ml dymiacego kwasu azotowego. Uzyskana mieszanine miesza sie w ciagu dalszych 3 godzin, a nastepnie wylewa do 2 1 wody. Wydzielony, pólplynny zólty osad ekstra¬ huje sie estrem. Warstwe organiczna przemywa sie woda, suszy io nad siarczanem sodowym i odparowuje, uzysku¬ jac — z wydajnoscia 70% — 8,5 g zóltego osadu w miare czystego estru etylowego kwasu 5-nitro- -10-propylo-6,7,8,9-czterowodoro-4-keto-4H-nafto /2,3-b piranokarboksylowego-2. Po przekrystalizo- waniu z cykloheksanu uzyskuje sie 5 g czystego do analizy produktu o temperaturze topnienia 140— 142°C. (f) Ester etylowy kwasu 5-amino-l0-propylo- -6,7,8,9-czterowodoro-4-keto-4H-nafto/2,3-b/pirano- karboksylowego-2. Mieszanine 20 g produktu wytworzonego w przej¬ sciu (e) 150 ml etanolu i 150 ml kwasu octowego uwodarnia sie w ciagu 2 dni w atmosferze wodoru pod cisnieniem 2, i at, w temperaturze pokojowej, w obecnosci 2 g katalizatora: 5 palladu na weglu drzewnym. Nastepnie mieszanine przesacza sie przez sito molekularne, przesacz odparowuje, do pozosta¬ losci dodaje 1 1 eteru i calosc umieszcza w roz¬ dzielaczu. «ft Oddzielna warstwe eterowa przemywa sie kolej¬ no: 1 1 wody, trzema porcjami po 300 ml nasyco¬ nego wodnego roztworu kwasnego weglanu sodo¬ wego i 1 1 wody, po czym suszy nad siarczanem so¬ dowym i odparowuje, uzyskujac 18 g czerwonego osadu. Osad ten przekrystalizowuje sie z eteru naftowego o zakresie temperatur wrzenia 40—60°C, uzyskujac — z wydajnoscia 71,5% — 13,1 g czyste¬ go, wymienionego w tytule estru, w postaci czer¬ wonych igiel o temperaturze topnienia 78—81°C. 40 (g) Kwas 5-hydroksy-10-propylo-6,7,8,9-czterowo- doro-4-keto-4H-nafto 2,3-b/piranokarboksylowy-2 Do mieszanej, utrzymywanej w temperaturze 0° mieszaniny 6,0 g produktu uzyskanego w przejsciu (g) i 30 ml 80°/a (w procentach objetosciowych) 45 roztworu kwasu siarkowego, dodaje sie w ciagu 15 minut roztwór 1,4 g azotynu sodowego w 10 ml wody. Mieszanie kontynuuje sie w ciagu 30 minut w temperaturze 0°C, po czym roztwór wylewa — w podwielokrotnosciach, w ciagu 20 minut — do 50 50°/o (w procentach objetosciowych) roztworu kwa¬ su siarkowego o temperaturze 120°C. Nastepnie mieszanine pozostawia sie do powolnego ogrzania, w ciagu 30- minut, do temperatury 140°C, po czym schladza ja do temperatury pokojowej. Uzyskany 55 roztwór ekstrahuje sie chloroformem, po czym obie warstwy przesacza sie przez sito molekularne. Do warstwy chloroformowej dodaje sie nasyconego roztworu kwasnego weglanu sodowego, co powoduje wytracenie osadu soli sodowej 5-hydroksylowej po- 60 chodnej kwasu. Wytracony, czerwonobrunatny osad odsacza sie i laczy z popluczynami kwasnego weglanu sodo¬ wego oraz drugim ekstraktem weglanowym warst¬ wy chloroformowej. Do zawiesiny dodaje sie ste- 65 zonego kwasu chlorowodorowego w celu wytrace-I0454tf 13 1* nia wodnego kwasu, który nastepnie ekstrahuje sie piecioma porcjami po 100 ml chloroformu. Polaczo¬ ne ekstrakty chloroformowe przemywa sie woda, suszy nad siarczanem sodowym i odparowuje, uzys¬ kujac — z wydajnoscia 51% — 2,8 g zóltego osa- 5 du. 2,1 gramowa czysta próbke wymienionego w tytule zwiazku o temperaturze topnienia 260— 262°C, uzyskuje sie w dwóch rzutach po przekrys- talizowaniu surowego produktu z etanolu (wydaj¬ nosc 38,2%) (h) Sól sodowa kwasu 5-hydroksy-10- io -propylo-6,7,8,9-czterowodoro-4-keto-4H-nafto 2,3- -b/piranokarboksylowego-2 1,4 g produktu wytworzonego w przejsciu (g) dysperguje sie w 20 ml wody i do zawiesiny doda¬ je w ciagu ponad 10 minut 356 mg kwasnego we- 15 glanu sodowego. Gdy mieszanina stanie sie homo¬ geniczna, poddaje sie ja liofilizacji, w wyniku cze¬ go uzyskuje sie, z wydajnoscia 93%, 1,4 g zóltego osadu, który okazuje sie czysta próbka pozadanej solisodowej. 20 Przyklad II. Kwas 5-hydroksy-10-propylo- -6,7,8,9K^terowodoTO-44cetto-4H^afito /2,3-b/piraino- .karboksylowy-2 (a) Ester etylowy kwasu 5-hydroksy-10-propylo- -6,7,8,9-czterowodoro-4-ketb-4H^nafto /2,3-b/ pirano- 25 karboksylowego-2. Do mieszanego, utrzymywanego w temperaturze 80°C roztworu 13,5 g produktu uzyskanego w przej¬ sciu (f) przykladu II w 120 ml stezonego kwasu siarkowego, wkrapla sie roztwór 3,4 g azotynu so- 30 dowego w 7 ml wody, po czym roztwór miesza sie w temperaturze 8°C w ciagu 30 minut, a nastepnie wylewa powoli do 200 ml 50% (w procentach obje¬ tosciowych) roztworu kwasu siarkowego o tempe¬ raturze 115—125°C i temperature te utrzymuje 35 sie w ciagu 30 minut. Nastepnie mieszanine cze¬ sciowo schladza sie i dodaje do niej, mieszajac, 300 ml wody. Wytracony osad odsacza sie, przekrystalizowuje z etanolu i suszy, po ozym dysperguje w mieszani- 40 nie 150 ml etanolu oraz 2 ml stezonego kwasu siar¬ kowego i utrzymuje w ciagu 20 godzin w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna. Nastepnie miesza¬ nine zateza sie i schladza, wytracony osad odsacza sie, przekrystalizowuje z etanolu i suszy, uzyskujac 46 4,5 g estru etylowego kwasu 5-hydroksy-10-pro- pylo-6,7,8,9-czterowodoro-4-keto-4H-nafto/2,3-b/pi- ranokarboksylowego-2 o temperaturze topnienia 136—138°C. (b) Kwas 5-hydroksy-10-propylo-6,7,8,9czterowo- 50 doro-4-keto-4H-nafto/2,3-b/piranokarboksylowy-2. Do utrzymywanego w stanie wrzenia pod chlod¬ nica zwrotna roztworu 45,4 g estru etylowego kwa¬ su 5-hydroksy-10-propylo-6,7,8,9-czterowodoro-4- -keto-4H-nafto /2,3-b/piranokarboksylowego-2 w 55 800 ml etanolu dodaje sie, mieszajac, w ciagu 15 minut roztwór 11,5 g kwasnego weglanu sodowego w 300 ml wody, po czym mieszanine utrzymuje sie w ciagu 4 godzin w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna, dodaje nastepna porcje roztworu 1,5 g 60 kwasnego weglanu sodowego w 30 ml wody i kon¬ tynuuje ogrzewanie mieszaniny pod chlodnica zwrotna w ciagu dalszej godziny. Uzyskany goracy roztwór zakwasza sie rozcien¬ czonym kwasem chlorowodorowym, po czym odsa- 65 cza wytracony osad. Po przekrystalizowaniu osadu z acetonu uzyskuje sie 34,0 g kwasu 5-hydroksy-10- ^priopyilo-6,7,8y9-czrterowiadoro-4^keto-4H-nafto /2,3-b/ piranioikarbo(kisyiliowe(go-2 o temperaturze topnie¬ nia 265—268°C. Przyklad III. Kwas 5-hydroksy-6,7,8,9-cztero- wodoru-4- boksylowy-2 Zawiesine 5 g kwasu 5-metoksy-6,7,8,9-czterawo- doo:o^-fke)to«li0-propylo^ ksylowego-2 w 130 ml 48% wodnego roztworu kwa¬ su bromowodorowego. utrzymuje sie w ciagu 7 go¬ dzin w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna, po czym mieszanine schladza i dodaje nadmiar nasy¬ conego roztworu wodnego kwasnego weglanu sodo¬ wego. Uzyskany roztwór przesacza sie, zakwasza stezonym kwasem chlorowodorowym i ekstrahuje 100 ml chloroformu. Wyciag chloroformowy suszy sie nad Na2S04 i od¬ parowuje. Uzyskuje sie pozostalosc, z której — po przekrystalizowaniu z acetonu — uzyskuje sie wy¬ mieniony w tytule zwiazek w postaci pomaranczo¬ wego, krystalicznego osadu o temperaturze topnie¬ nia 259—260°C. PL PL PL PL PL PL PL