PL102994B1 - Mieszanka polimerowa - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest mieszanka polime¬ rowa zawierajaca nowy kopolimer. Z opisu patentowego St. Zjedn. Ameryki nr 3 616166 znane sa kopolimery zlozone glównie z akrylanu etylu, zawierajace ponadto inne monome¬ ry pochodzace od kwasu akrylowego. Kopolimery te stosuje sie jako kleje majace specjalne zasto¬ sowanie jako spoiwa do nietkanych wlóknin. Jednak kleje oparte na znanych kopolimerach akrylowych nie sa dosc elastyczne i miekkie, zwla¬ szcza w niskich temperaturach, stad tez nie moga byc stosowane do wielu celów. Mieszanka polimerowa wedlug wynalazku za¬ wiera kopolimery otrzymane na drodze kopolime- ryzacji addycyjnej nastepujacych typów monome¬ rów: /A/ 0,5—3% wagowych kwasu itakonowego, kwasu akrylowego, kwasu metakrylowego lub ich mieszaniny, /B/ 1—5% wagowych amidu kwasu akrylowego, amidu kwasu metakrylowego, amidu kwasu N-metyloloakrylowego lub ich mieszaniny, /C/ do 86% wagowych akrylanu butylu, /D/ do 95% wagowych akrylanu metylu, akrylanu etylu, akrylanu propylu lub ich mieszaniny, /E/ do 10% wagowych akrylonitrylu. Stosowanie mieszanin z kopolimerami do róz¬ nych celów wymaga stosowania wymienionych monomerów w odpowiednich proporcjach. Wazna, pozadana wlasnoscia jest miekkosc oraz elastycz- r nosc w niskich temperaturach wynoszacych — 12°C i mniej, nawet wówczas, gdy do reakcji uzyto nie¬ wielkich ilosci aminoplastu. Kopolimer stosowany z aminoplastami jako czynnikami sieciujacymi lub bez nich dobiera sie tak, aby zawieral grupy, któ¬ re latwo reaguja z aminoplastami. Grupy te po¬ woduja, ze produkt koncowy nie jest kleisty oraz jest odporny na blokowanie /terminem „blokowa¬ nie" okreslamy przyleganie do siebie arkuszy po¬ wleczonego materialu/, ponadto w wyniku wspól¬ nego oddzialywania z innymi skladnikami kopoli¬ meru nadaja powlokom lub innym formom kopo¬ limeru odpornosc na pranie na mokro i rozpusz¬ czalniki organiczne, szczególnie na rozpuszczalniki stosowane do prania na sucho. Skladnikami hydro- filowymi kopolimeru mozna równiez regulowac lep¬ kosc zawierajacego go ukladu wodnego. Z uwagi na powyzsze wymagania ilosc" sklad¬ nika kwasnego /A/ musi wynosic co najmniej 0,5%, a jego calkowita zawartosc moze dochodzic do 3,0%. Stwierdzono, ze ta ilosc kwasu jest niezbe¬ dna do pozbawienia koncowego produktu kleistosci. Ta ilosc kwasu zapewnia takze dobra odpornosc koncowego produktu na pranie na mokro, ponadto zapobiega nadmiernemu zageszczeniu kopolimeru i w konsekwencji pozwala na unikniecie trudnosci podczas stosowania w srodowisku wodnym nawet w warunkach zasadowych. 102 994102 994 Amidy kwasu akrylowego, metakrylowego i N- -metyloloakrylowego lub ich mieszaniny /B/ sto¬ suje sie w ilosciach li—5%. Ta ilosc amidu pozwa¬ la na szybka reakcje z aminoplastami w przy¬ padku gdy sa one uzywane z kopolimerem. Ko¬ rzystnie jest stosowac albo amid kwasu akrylo¬ wego albo równomolowa mieszanine amidów kwa¬ sów akrylowego i N-metyloloakrylowego, ponie¬ waz nadaja one tkaninom pokrytym sprasowany¬ mi piankami mieszanek, wyzsza odpornosc na pra¬ nie na -sucho. W przypadku stosowania akrylanu butylu /C/, uzywa sie go w ilosci pozwalajacej uniknac klo¬ potów z zageszczaniem, które jest wynikiem zo- v bojetnienia skladnika kwasnego. Jako akrylan bu¬ tylu stosuje sie akrylan n-butylu, izobutylu, Ilrz.- -butylu lub ich mieszaniny, chociaz korzystnie sto¬ suje sie akrylan n-butylu. Ilosc stosowanego akry¬ lanu butylu moze wynosic nawet 86%. Sumarycz¬ na ilosc stosowanego akrylanu butylu /C/ oraz akrylanów metylu, etylu, n-propylu i izopropylu lub ich mieszanin stanowiacych skladnik /D/ mu¬ si wynosic 85—915)% wagowych w przeliczeniu na mieszanine monomeryczna lub na kopolimer. Ko¬ rzystnie stosuje sie akrylan etylu, poniewaz jest on. latwo dostepny. Skladniki estrowe ,/C/ opisane powyzej lub mieszanina skladników /C/ i /D/ sa niezbedne dla uzyskania miekkosci i elastycznosci w niskich temperaturach, jak równiez dla zapobie¬ gania tendencjom skladnika kwasnego do zage¬ szczania kompozycji w przypadku gdy stosuje sie ja w alkalicznym srodowisku wodnym. Akrylonitryl stosuje sie w mieszaninie monome¬ rów tylko w tym przypadku, gdy w mieszaninie monomerycznej znajduje sie równiez akrylan bu¬ tylu, przy czym ilosc akrylonitrylu jest scisle za¬ lezna od ilosci akrylanu butylu zawartego w ko¬ polimerze. W celu uzyskania elastycznosci w nis¬ kiej temperaturze oraz odpornosci na rozpuszczal¬ niki stosowane do prania na sucho, stosunek akry¬ lanu butylu do akrylonitrylu powinien zawierac sie w granicach od 4:1—9:1, korzystnie 5,7:1—7,5:1. Ilosc akrylonitrylu w mieszaninie monomerów nie przekraczajaca 10% wagowych pozwala na uzys¬ kanie takiego stosunku. Polimeryzacje przeprowadza sie przy pomocy inicjatora wolnorodnikowego lub organicznego al¬ bo nieorganicznego katalizatora nadtlenkowego, jak na przyklad nadsiarczany /amonu lub metali alka¬ licznych/. Inicjator lub katalizator stosuje sie w ilosci 0,05%—1% wagowych w stosunku do calko¬ witego ciezaru monomerów. W przypadku gdy w mieszaninie monomerycznej znajduja sie akrylan butylu i akrylonitryl, stosuje sie polimeryzacje jednoetapowa. W przypadku polimeryzacji emulsyjnej najbar¬ dziej efektywny jest uklad redoksy. W tym przy¬ padku stosuje sie organiczne nadtlenki lub nad¬ siarczany amonu albo potasu w takich samych ilo¬ sciach jakie podano poprzednio. Katalizator nad- tlenkowy jest korzystnie sprzezony z czynnikiem redukujacym, takim jak siarczyn, kwasny siar¬ czyn, pirosiarczyn lub podsiarczyn metalu alka¬ licznego albo hydrazyna w ilosci w przyblizeniu równowaznej. v l% 40 45 50 55 60 W celu regulowania ciezaru czasteczkowego, w czasie polimeryzacji mozna stosowac srodek prze¬ noszacy lancuch lub regulator, taki jak merkap- toetanol lub inny merkaptan. Co najmniej 60% wagowych skladników emul¬ gatora uzywanego do polimeryzacji musi miec charakter anionowy. W porównaniu z piankami wykonanymi z emulsji zawierajacych emulgatory anionowe, uklady niejonowe powoduja wystepowa¬ nie w piankach znacznego blokowania zarówno w stanie suchym jak i mokrym /po wypraniu/. Do¬ puszczalne jest stosowanie emulgatorów niejono¬ wych zawierajacych alkilowe fenoksypolietoksyeta- nole, w których grupa alkilowa zawiera w cza¬ steczce 6—18 atomów wegla i stanowi np. grupe oktylowa, dodecylowa lub oktadecylowa, które mo¬ ga zawierac 8—50 lub wiecej grup oksoetyleno- wych. Przykladami emulgatorów anionowych sa siarczany wyzszych alkoholi tluszczowych, takie jak laurylosiarczan sodowy. Mozna stosowac rów¬ niez mniej korzystne emulgatory kationowe. Na¬ leza do nich alkilowane sole pirydyniowe, takie jak na przyklad chlorek laurylowopirydyniowy, chlo¬ rek /oktylobenzylo/trójmetyloamoniowy i tym po¬ dobne. Stwierdzono, ze stosujac polimeryzacje dwueta¬ powa, mozna wytworzyc mieszanki polimerowe bez uzycia akrylanu butylu i akrylonitrylu. W tym sposobie, pierwsza czesc /25—75% calkowitej ilos¬ ci/ mieszaniny monomerycznej emulguje sie i po¬ limeryzuje w obecnosci zwyklego emulgatora i ka¬ talizatora. Gdy mieszanina reakcyjna osiagnie etap maksymalnej szybkosci wydzielania ciepla, regulu¬ je sie wartosc pH przez dodanie wodnego roztwo¬ ru amoniaku i pozwala na samoczynne jej ozie¬ bienie. Nastepnie do mieszaniny reakcyjnej dodaje sie pozostala ilosc emulsji monomeru i kataliza¬ tora i cala mieszanine poddaje sie polimeryzacji. W przypaku gdy wymagane sa pianki komórko¬ we konieczne jest zastosowanie stabilizatorów pia¬ ny. Do stabilizatorów tych naleza sole metali al¬ kalicznych, amonu lub amin, takich jak mono-, dwu- lub trójetanoloaminy z alifatycznymi kwa¬ sami karboksylowymi zawierajacymi 16—20 ato¬ mów wegla w czasteczce, takimi jak np. kwas ole¬ inowy, kwas stearynowy i tym podobne. Przykla¬ dowo, jako stabilizatory stosuje sie stearyniany sodu, potasu, lub amonu, oleiniany sodu, potasu lub amonu itp. Korzystnym stabilizatorem piany jest stearynian amonowy. Receptura pianki za¬ wiera zwykle 3—10, korzystnie 2^6 czesci wago¬ wych stabilizatora piany w przeliczeniu na ciezar kopolimeru. Bardziej szczególowy opis odpowiednich trady¬ cyjnych sposobów spieniania oraz innych stabiliza¬ torów piany i stosowanych czynników spieniaja¬ cych mozna znalezc w ksiazce E. W. Magee pt. „Latex Foam Rubber", Joan Wiley and Sons, New York /1962/. Skladnikami pianki komórkowej moga byc tak¬ ze pigmenty /napelniacze/. Przykladami pigmentów, które mozna stosowac sa gliny, szczególnie kaoli¬ nowe, weglan wapnia, biel barytowa, talk, dwu¬ tlenek tytanu, barwne laki i pigmenty organiczne, ochra, sadza, grafit, pyl lub platki aluminiowe,102 994 zólcien chromowa, oranz molibdenianowy, czer¬ wien toluidynowa, ftalocyaniny miedziowe takie jak blekit „Monostral" i laki zielone. Termin „mi¬ neralny" uzyty w PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL

Claims (8)

zastrzezeniach oznacza wszy¬ stkie te substancje pigmentowe, które maja cha¬ rakter scisle mineralny lub czesciowo albo calko¬ wicie charakter organiczny. Korzystnym zastosowaniem mieszanki wedlug wynalazku jest wytwarzanie z tej mieszanki wy¬ robów spienionych z uzyciem kopolimerów otrzy¬ mywanych zgodnie ze skladem wedlug wynalaz¬ ku przy uzyciu 1—10% wagowych aminoplastu /w stosunku do wagi kopolimeru/, takiego jak roz¬ puszczalne w wodzie produkty kondensacji formal¬ dehydu z mocznikiem, melamina lub N,N'-etylono- mocznikiem. W korzystnej postaci wynalazku sto¬ suje sie 3—5P/o wagowych zywicotwórczego prekon- densatu melaminowo-formaldehydowego, w przeli¬ czeniu na ciezar stalego polimeru. Spienione wy¬ roby otrzymuje sie na drodze wytwarzania dys¬ persji wodnej polimeru emulsyjnego o podanym skladzie i omawianego aminoplastu, w takiej ilosci aby stezenie fazy stalej tej mieszanki wynosilo 33—'6-0% wagowych. Mieszanke te mozna przetwa¬ rzac róznymi sposobami na wyroby spienione, lecz korzystny jest sposób polegajacy na wprowadzeniu odpowiednich czynników spieniajacych wraz z pig¬ mentem lub bez niego i nastepnie na mechanicz¬ nym wytwarzaniu w masie mieszanki struktury spienionej. Spieniona mase umieszcza sie nastep¬ nie w ogrzewanych formach w celu utwardzenia i utrwalenia struktury pianki. Spieniona mase mozna równiez zastosowac do powlekania odpowiedniego podloza, na którym naj¬ pierw poddaje sie ja suszeniu bez dostrzegalnego utwardzania lub termoutwardzania, a nastepnie utwardza sie przez ogrzewanie w ciagu odpowie¬ dniego okresu czasu w podwyzszonej temperaturze, z reguly bliskiej lub wyzszej od górnej granicy temperatury suszenia. Sposób ten jest szczególnie uzyteczny, gdy pozadane jest wytwarzanie lami¬ natu zawierajacego jedna warstwe pianki. Dla przykladu, w procesie produkcji tekstyliów, tka¬ niny tekstylne powleka sie spieniona mieszanka, regulujac grubosc osadzonego tworzywa w zakre¬ sie od 0,25 mm do 25 mm lub wiecej. Powleczony material suszy sie w ciagu 1—10 minut w tempe¬ raturze 9i3—143°C, przy czym czas trwania su¬ szenia jest odwrotnie proporcjonalny do tempera¬ tury. Czesto wymagane jest sprasowanie pianki na tkaninie i wówczas laminat tekstylno-piankowy poddaje sie sprasowaniu na kalandrze lub na pa¬ rze walców wyzymajacych w temperaturze poko¬ jowej lub w temperaturze nieco podwyzszonej, maksymalnie do 50°C. Stosuje sie takze szczeliny pomiedzy walcami kalandra lub walcami wyzy¬ majacymi, aby uzyskac zmniejszenie grubosci war¬ stwy pianki w granicach 1/10—9/10 grubosci po¬ czatkowej, korzystnie w granicach 1/5—1/6 grubosci poczatkowej. Po takim sprasowaniu laminatu, pian¬ ke utwardza sie w zakresie temperatury 135— —1760C, w ciagu 1—5 minut. Proces utwardzania nie musi byc wykonany bezposrednio po etapie sprasowania. Pianke mozna osadzac na innych podlozach, przy 10 15 26 30 35 40 45 50 55 60 65 6 stosowaniu sprasowania lub bez niego. Przykla¬ dowymi innymi podlozami sa skóry, papier, drew¬ no i sklejka, metale takie jak stal, zelazo, alumi¬ nium, miedz, mosiadz i cynk, które mozna stoso¬ wac bez zabezpieczenia powierzchni lub po jej zagruntowaniu podkladem epoksydowym lub epo- ksydowo-aminoplastowym. Zamiast powlekania pojedynczej warstwy pianki na pojedynczej warstwie podloza, jak to ma miej¬ sce w przypadku stosowania podloza tkanin tek¬ stylnych, papieru, drewna itp., pianke mozna uzyc jako srodek sklejajacy pomiedzy dwoma warstwa¬ mi innych materialów lub warstwa pianki mozna pokryc obydwie strony jakiegos podloza. W kaz¬ dym przypadku warstwe pianki mozna ewentual¬ nie sprasowac stosownie do potrzeb, jednakze ope¬ racje sprasowania nalezy przeprowadzic przed osta¬ tecznym cieplnym utwardzaniem warstwy pianki. Kopolimer wchodzacy w sklad mieszanki wedlug wynalazku w polaczeniu z aminoplastem, stabili¬ zatorem piany i odpowiednim pigmentem daje sie latwo spieniac, poniewaz sklad polimeru jest taki, ze nie zachodzi nadmierne zageszczenie ukladu w srodowisku kwasnym lub alkalicznym, które to sro¬ dowisko pozwala na najbardziej efektywne dziala¬ nie czynnika stabilizujacego piar.e. W dodatku ko¬ polimer zawarty w mieszance ma takie wlasci¬ wosci, ze w przypadku stosowania zawierajacych go mieszanek o zalecanym skladzie do wytwarza¬ nia pianek sprasowanych, pianka zachowuje miek¬ kosc i elastycznosc w niskiej temperaturze co naj¬ mniej do temperatury — 12°C i po utwardzeniu nie jest kleista. Ponadto pianka jest odporna na pra¬ nie w detergentach powszechnie uzywanych do prania tekstyliów, a zwlaszcza tkanin tekstylnych, i na pranie na sucho. Dzieki odpornosci pianki na pranie na mokro i na sucho, jest ona stosowana do laminowania tekstyliów, które czesto poddaje sie tym zabiegom. Ogólny sklad mieszanki do wy¬ twarzania pianki odpowiedniej do laminowania tkanin przedstawiono w tablicy I. Tablica I Skladnik Polimer Aminoplast Pigment/napelniacz I Stabilizator piany Czesci wagowe 100 1—10 0—60 3—10 Korzystny sklad w czesciach wagowych 100 3— 5 1^55 2— 6 W razie potrzeby wartosc pH kompozycji regu¬ luje sie kwasem solnym lub kwasem siarkowym w przypadku niskich zakresów wartosci pH i amo¬ niakiem w przypadku zakresów wartosci pH sre¬ dnich i wysokich az do wartosci pH 8—10. Zawar¬ tosc substancji stalych w mieszance wynosi 35— —60*/o. Wynalazek jest blizej wyjasniony w nastepuja¬ cych przykladach wykonania, w których wszelkie ilosci podano w czesciach wagowych.102 994 8 Przyklad I. W ciagu dwóch godzin do roz¬ tworu zawierajacego 0,05 czesci siedmiowodnego siarczanu zelazawego w 4497 czesciach odminera- lizowanej wody dodaje sie stopniowo, utrzymujac mieszanine reakcyjna w temperaturze 60°C, emul¬ sje o nastepujacym skladzie w czesciach wago¬ wych: woda odmineralizowana 2575 laurylo-siarczan sodowy 87 kwas akrylowy 80 amid kwasu akrylowego 315 akrylonitryl 900 akrylen n-butylu 7695 Jednoczesnie, w celu zapoczatkowania polimery¬ zacji, dodaje sie oddzielnie roztwór zawierajacy 14 czesci nadsiarczanu sodowego w 600 czesciach wody i oddzielnie roztwór zawierajacy 13 czesci kwasnego siarczynu sodowego w 600 czesciach wo¬ dy. Po dodaniu ^wspomnianych roztworów, do mie¬ szaniny dodaje sie roztwór zawierajacy 5 czesci wodoronadtlenku III.rz.-butylu i 5 czesci formalde- hydosulfoksylanu sodowego w 350 czesciach wody. Produkt chlodzi sie, saczy w celu oddzielenia ewen¬ tualnie wystepujacych niewielkich ilosci koagula- tów, i pakuje. Przyklad II. Z dyspersji kopolimeru emul¬ syjnego otrzymanej jak w przykladzie I sporzadza sie mieszanke o nastepujacym skladzie: udzial skladnik substancji stalej dyspersja 200 100 dwutlenek tytanu /Titanox RA-45/ 25 26 glinka /Acme WW/ 30 30 zywica melaminowo-formal- dehydowa /Aerotex MW./ 4,6 3,7 stearynian amonowy 14, 4,6 woda 70 — woda amoniakalna /VSVo/ 4 — 347,6 163,3 Udzial substancji stalych — 47,0%. Sporzadza sie pianke przez wprowadzenie do mieszanki powietrza przy uzyciu domowego mik¬ sera /Model C/, az do uzyskania gestosci wynosza¬ cej 0,16 g/cm8. Nastepnie pianke wylewa sie na drukowana tkanine bawelniana w warstwe o gru¬ bosci 1,5 mm, suszy w temperaturze 13i8°C w cia¬ gu 1,75 minuty, sprasowuje na napawarce i wresz¬ cie utwardza w ciagu 5 minut w temperaturze 149'°C. Pianka sprasowana jest odporna na co naj¬ mniej 5 pran na mokro i 10 pran na sucho oraz elastyczna w niskiej temperaturze do —25°C. Przyklad III. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie I z ta róznica, ze jako monomery stosuje sie mieszaniny 135 czesci kwasu itakonowego, 315 czesci amidu kwasu akrylowego, 5850 czesci akry¬ lanu etylu, 405 czesci akrylonitrylu i 2305 czesci akrylanu n-butylu* Przyklad IV. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie III, z ta róznica, ze stosuje sie 675 czesci akrylonitrylu i 2035 czesci akrylanu n-butylu. 10 15 20 25 30 35 40 50 65 Przyklad V. Postepuje sie jak opisano w przykladzie IV, wytwarza sie dyspersje, na bazie której sporzadza sie mieszanke jak opisano w przy¬ kladzie II, która nastepnie spienia sie. Otrzymana spieniona masa powleka sie tkanine poliestrowa i uzyskana warstwe pianki sprasowuje przepuszcza¬ jac ja przez szczeline pomiedzy dwoma walcami. Uzyskana sprasowana warstwa pianki wykazuje elastycznosc w niskiej temperaturze do —8°C i jest odporna na co najmniej 5 pran na mokro i 10 pran na sucho. Przyklad VI. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie I, z ta róznica, ze jako monomery stosuje sie 180 czesci kwasu akrylowego, 315 czesci amidu kwasu akrylowego, 900 czesci akrylonitrylu i 7605 czesci akrylanu n-butylu. Przyklad VII. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie I, z ta róznica, ze jako monomery stosuje sie 45 czesci kwasu akrylowego, 31© czesci amidu kwa¬ su akrylowego, 1800 czesci akrylonitrylu i 6840 czesci akrylanu n-butylu. Przyklad VIII. W ciagu dwóch godzin do roztworu zawierajacego 35 czesci nadsiarczanu a- monowego i 600 czesci wody dodaje sie utrzymu¬ jac temperature w granicach 80oC^82°C emulsje o nastepujacym skladzie w czesciach wagowych: woda odmineralizowana 2575 dodecylobenzenosulfonian sodowy 67 kwas metakrylowy 270 amid kwasu akrylowego 180 akrylonitryl 3^5 akrylanbutylu 2250 akrylanetylu 592i5 Mieszanine utrzymuje sie w temperaturze 85°C i nastepnie schladza do temperatury 45°C, po czym dodaje roztwór zawierajacy 5 czesci wodoronad- tlenku III.rz.-butylu w 350 czesciach wody oraz roztwór zawierajacy 5 czesci formaldehydosulfo- ksylanu sodowego w 350 czesciach wody. Produkt oziebia sie do temperatury 2&°C, przesacza w celu ewentualnego oddzielenia niewielkich ilosci koagu- latów i zaladowuje do pojemników. Przyklad IX. Postepuje sie jak w przekla¬ dzie VIII, z tym, ze zamiast kwasu metakrylowego stosuje sie 45 czesci kwasu itakonowego* a ilosó akrylanu butylu zmienia sie z 2250 czesci na 2475 czesci. Przyklad X. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie VIII, stosujac emulsje o nastepujacym skla¬ dzie w czesciach wagowych: woda odmineralizowana 2750' laurylosiarczan sodowy 127 kwas itakonowy 170 kwas metakrylowy 200 amid kwasu akrylowego 135 akrylonitryl 450 akrylan n-butylu 2700 akrylanetylu 3485 Przyklad XI. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie I, z ta róznica, ze w miejsce laurylosiarczanu sodowego stosuje sie 550 czesci oktylofenoksypoli- etoksyets:olu. Przyklad XII. Postepuje sie jak w przykla-102 994 10 dzie I, stosujac emulsje o nastepujacym skladzie w czesciach wagowych: woda odmineralizowana 3000 oktylofenoksypolietoksyetanol 620 /40 jednostek etoksy/ kwas metakrylowy 135 amid kwasu akrylowego 180 akrylonitryl 630 akrylan butylu 5400 akrylan izopropylu 3655 Przyklad XIII. Postepuje sie jak w przy¬ kladzie VIII uzywajac zamiast 180 czesci amidu kwasu -akrylowego mieszanine skladajaca sie z 90 czesci amidu kwasu akrylowego i 90 czesci amidu kwasu metakrylowego. Przyklad XIV. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie VIII stosujac emulsje o nastepujacym skla¬ dzie w czesciach wagowych: woda odmineralizowana laurylosiarczan sodowy kwas itakonowy amid kwasu akrylowego akrylonitryl akrylan butylu akrylan etylu akrylan metylu 2750 87 185 270 630 5400 1285 1285 Przyklad XV. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie I, zastepujac akrylan n-butylu akrylanem izo- butylu. Przyklad XVI. Postepuje sie jak w przy¬ kladzie III, uzywajac zamiast 2305 czesci akry¬ lanu n-butylu 2305 czesci akrylanu 2-etyloheksy- lu. Przyklad XVII. Postepuje sie jak w przy¬ kladzie I stosujac mieszanine monomerów zawie¬ rajaca 135 czesci kwasu itakonowego, 130 czesci amidu kwasu akrylowego, 185 czesci amidu kwasu N-metyloloakrylowego, 5850 czesci akrylanu etylu, 405 czesci akrylonitrylu i 2305 czesci akrylanu n- -butylu. Przyklad XVIII. Przyklad ten ilustruje me¬ tode dwuetapowej polimeryzacji. Sporzadza sie emulsje monomerów o nastepuja¬ cym skladzie w czesciach wagowych: woda odmineralizowana kwas itakonowy amid kwasu akrylowego amid kwasu metyloloakrylowego dodecylobenzenosulfonian sodowy akrylan etylu 550 30,1 67,1 41,6 17,7 1910 razem 2616,5 Do reaktora zaladowuje sie nastepnie dalsze skladniki w czesciach wagowych: woda ^odmineralizowana 1470,0 siarczan sodowy 15,4 dodecylobenzenosulfonian sodowy 1,77 po czym przez zawartosc reaktora w ciagu 30 mi¬ nut przepuszcza sie azot i wreszcie dodaje 1375 czesci emulsji monomerowej. Nastepnie do reakto¬ ra dodaje sie mieszanine katalizatorów o nizej po¬ danym skladzie i w podanej kolejnosci: — 0,044 czesci FeS04 • 7iH20 w 1 czesci wody od¬ mineralizowanej , — 3,0 czesci nadsiarczanu amonowego w 33 cze¬ sciach wody odmineralizowanej, 5 — 0,75 czesci kwasnego siarczynu sodowego w 33 czesciach wody odmineralizowanej, — 0,44 czesci podsiarczynu sodowego w 10 czesciach wody domineralizowanej. W tym momencie rozpoczyna sie egzotermiczna 10 reakcja polimeryzacji i temperatura mieszaniny reakcyjnej podniosla sie do 85°—95°C. W momen¬ cie najbardziej intensywnego wydzielania ciepla do¬ daje sie 5 czesci wodnego roztworu amoniaku. Na¬ stepnie zawartosc reaktora schladza sie do tem- 15 peratury 46°-^180C i dodaje pozostala ilosc emulsji monomerowej /l241,5 czesci/. W temperaturze 35°— —40°C dodaje sie mieszanine katalizatorów o na¬ stepujacym skladzie i w podanej kolejnosci: — 3,00 czesci nadsiarczanu amonowego w 90 cze- 20 sciach wody odmineralizowanej, — 0,75 czesci kwasnego siarczynu sodowego w 30 czesciach wody odmineralizowanej, — 0,88 czesci podsiarczynu sodowego w 22 czesciach wody odmineralizowanej. 25 Reakcja polimeryzacji wznawia sie samorzutnie i temperatura mieszaniny wzrasta do 80—85°C. W tyclT warunkach utrzymuje sie mieszanine re¬ akcyjna w ciagu 10 minut, nastepnie schladza do temperatury 75°C i dodaje kolejno 1,43 czesci wo- 30 doronadtlenku Ill.rz.-butylu, roztwór zawierajacy 0,11 czesci dodecylobenzenosulfonianu sodowego w 4 czesciach wody odmineralizowanej oraz roztwór zawierajacy 1 czesc formaldehydosulfoksylanu so¬ dowego w 20 czesciach wody. Chlodzenie konty¬ nuuje sie do uzyskania temperatury mieszaniny 40°C lub nizszej i wtedy produkt odsacza sie w celu ewentualnego oddzielenia niewielkich ilosci koagulatów i zaladowuje sie do pojemników. 35 40 Zastrzezenia patentowe

1. Mieszanka polimerowa, stanowiaca wodna za- 45 wiesine kopolimeru emulsyjnego otrzymanego z mieszaniny monomerów, znamienna tym, ze za¬ wiera kopolimer mieszaniny monomerów zlozonej z 0,5—3% wagowych monomeru /A/, takiego jak kwas itakonowy, kwas akrylowy, kwas metakry- 50 Iowy lub ich mieszanine, 1—5% wagowych mono¬ meru /B/, takiego jak amid kwasu akrylowego, amid kwasu metakrylowego, amid kwasu N-mety- . loloakrylowego lub ich mieszanine, do 86% wa¬ gowych monomeru /C/, takiego jak akrylan bu- 55 tylu, do 95% wagowych monomeru ,/D/, takiego jak akrylan etylu, akrylan propylu, akrylan metylu lub ich mieszanine, do 10% wagowych monomeru /E/, takiego jak akrylonitryl, przy czym sumarycz¬ na ilosc monomeru /C/ i /D/ wynosi 85—95% wa- 60 gowych, a stosunek akrylanu butylu do akryloni¬ trylu zawiera sie w granicach od 4:1 do 9:1, przy czym zarówno akrylan butylu jak i akrylonitryl wchodza w sklad mieszanki.

2. Mieszanka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, 65 ze zawiera kopolimer mieszaniny monomerów zlo-102 994 11 zonej ze 135 czesci wagowych kwasu itakonowego, 315 czesci wagowych amidu kwasu akrylowego, 5850 czesci wagowych akrylanu etylu, 405 czesci wagowych akrylonitrylu i 2305 czesci wagowych akrylanu n-butylu, a ponadto jako stabilizator pia¬ ny zawiera 2—6 czesci wagowych stearynianu amo¬ nowego.

3. Mieszanka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze .zawiera kopolimer mieszaniny monomerów zlo¬ zonej ze 135 czesci wagowych kwasu itakonowego, 130 czesci wagowych amidu kwasu akrylowego, 185 czesci wagowych amidu kwasu N-metylolo- akrylowego, 5850 czesci wagowych akrylanu ety¬ lu, 405 czesci wagowych akrylonitrylu i 2305 czesci wagowych akrylanu n-butylu, a ponadto jako sta¬ bilizator piany zawiera 2—6 czesci wagowych stea¬ rynianu amonowego.

4. Mieszanka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze dodatkowo zawiera pigment w ilosci 0—60 cze¬ sci wagowych oraz stabilizator piany w ilosci 3—10 czesci wagowych w stosunku do ciezaru kopoli¬ meru. 10 15 20 12

5. Mieszanka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze zawiera kopolimer emulsyjny utworzony z mie¬ szaniny monomerów, w której monomerem /A/ jest kwas itakonowy, monomerem /B/ jest amid kwasu akrylowego lub amid kwasu akrylowego i kwasu N-metyloloakrylowego, a monomerem /D/ jest akrylan etylu.

6. Mieszanka wedlug zastrz. 5, znamienna tym, ze zawiera pigment w ilosci 1^55 czesci wago¬ wych oraz stabilizator piany w ilosci 2—6 czesci wagowych w stosunku do ciezaru kopolimeru.

7. Mieszanka wedlug zastrz. 1 albo 5, znamienna tym, ze zawiera aminoplast, którym jest rozpusz¬ czalny w wodzie produkt kondensacji formaldehy¬ du z mocznikiem, melamina lub N,N'-etylenomocz- nikiem, w ilosci 1—10°/o wagowych w stosunku do ciezaru kopolimeru.

8. Mieszanka wedlug zastrz. 7, znamienna tym, ze jako aminoplast zawiera zywice melaminowo- -formaldehydowa w ilosci 3—5% wagowych w sto¬ sunku do ciezaru kopolimeru. Bltk 647/79 r. 90 egz. A4 Cena 45 zl