Fierwszenstwo: 10 czerwca 1926 r. (Austrja).Zawory, wlaczane do ulozonych pod ziemia wodociagów o stosunkowo niewiel¬ kim przeswicie przewodów, sa umieszczane zwykle w waskich studzienkach rewizyj¬ nych, umozliwiajacych wprawdzie otwiera¬ nie i zamykanie zaworów po zdjeciu po¬ krywy studzienki, lecz niedajacych moz¬ nosci naprawiania zaworów. Poniewaz w zaworach tego rodzaju stosowane sa pra¬ wie zawsze suwaki o metalowych po¬ wierzchniach uszczelniajacych, które nale¬ zy dopasowywac do powierzchni gniazda w kadlubie zaworu, wiec w razie stwierdze¬ nia nieszczelnosci zaworu nie wystarcza wyjecie i naprawienie suwaka, lecz zacho¬ dzi potrzeba wyjmowania kadluba zaworu, co pociaga za soba rozkopywanie gruntu i wszystkie, wynikajace stad niedogodno¬ sci, jak niszczenie bruku i t. d.Wynalazek niniejszy ma na celu ogra¬ niczenie prac, zwiazanych z naprawa za¬ woru w razie nieszczelnosci suwaka, wy¬ lacznie do usuwania tego suwaka i unik¬ niecie wydobywania kadluba zaworu i zwiazanego z tern rozkopywania gruntu.Zawór musi byc przytem uksztaltowany w taki sposób, aby naprawienie samego tylko suwaka wystarczalo do przywrócenia szczel¬ nosci zaworu. Do tego zagadnienia dolacza sie tylko zagadnienie wykonania przyrza¬ du, umozliwiajacego rozbieranie zaworu przez waski otwór studzienki, celem wyje¬ cia suwaka, jak równiez ponownego zloze¬ nia zaworu po naprawieniu suwaka.Zagadnienie zasadnicze, mianowicie u- ksztaltowanie suwaka tak, aby suwak ten mógl byc naprawiany bez dopasowywania go do gniazda, celem osiagniecia szczelno¬ sci, zostaje wedlug wynalazku rozwiazane w taki sposób, iz uszczelnienie suwaka, posia¬ dajacego ksztalt klina, stozka lub walca, wykonane jest z miekkiego, podatnego lub sprezystego tworzywa, jak np. skóra, azbest, guma lub tym podobne tworzywo, sciskanego pomiedzy kolnierzami suwaka pod zmiennem cisnieniem. Zaleca sie zwla¬ szcza wykonanie uszczelnienia suwaka z peku tarcz skórzanych lub tym podobnych, którego zewnetrzna powierzchnia dopaso¬ wana jest do powierzchni gniazda zaworu.Dzieki podatnosci uszczelnienia suwaka, dopasowywanie go staje sie zbedne. Tego rodzaju podatne lub sprezyste tworzywo u- szczelniajace moze byc zastapione nowem, gdy zuzyje sie o tyle, iz nawet zwiekszenie docisku suwaka do gniazda nie zabezpiecza uszczelnienia zaworu. Mozliwosc naprawia¬ nia suwaka bez dopasowywania go do gniazda ulatwia zastosowanie niezlozonych narzedzi do rozkladania i skladania zawo¬ ru, umieszczonego w studzience, i narze¬ dzie takie moze sie wówczas skladac z klu¬ cza nasadowego, zaopatrzonego w uchwyt o sprezystych szczekach. Po odjeciu pokry¬ wy od skrzynki zapomoca odkrecenia jej kluczem nasadowym wrzeciono zaworu wraz z pokrywa skrzynki i suwakiem mo¬ ze byc podniesione wraz z kluczem zapo¬ moca wzmiankowanego powyzej uchwytu, laczacego sie przy nakladaniu klucza z na¬ sada wrzeciona. Opuszczanie i skladanie zaworu po dokonanej naprawie odbywa sie równiez zapomoca klucza nasadowego, przyczem uchwyt uksztaltowany jest tak, ze po nakreceniu pokrywy na kadlub zawo¬ ru opór unieruchomionego wówczas wrze¬ ciona wywoluje przy wyjmowaniu klucza rozsuwanie sie szczek uchwytu.Na fig. 1 jest przedstawiony przyklad wykonania zaworu wedlug wynalazku w przekroju pionowym wraz z nasadzonym kluczem nasadowym, na fig. 2 — klucz w widok zgóry, na fig. 3 — przekrój klucza wzdluz linji A—A fig. 1, na fig. 4 — prze¬ krój klucza wzdluz linji B—B fig. 1. Fig. 5 przedstawia inny przyklad wykonania za¬ woru.W kadlubie zaworu / znajduje sie w przykladzie wykonania wedlug fig. 1 su¬ wak, skladajacy sie z polaczonej z wrze¬ cionem 2 tulei 3 z kolnierzem 4, nasrubka 5 z kolnierzem 6 i szczeliwa 7, zlozonego np. z tarcz skórzanych, scisnietych pomiedzy kolnierzami 4 i 6 i tworzacych pek o ksztal¬ cie stozka. Zbieznosc stozka szczeliwa do¬ stosowana jest do zbieznosci stozkowego gniazda 8 zaworu. Wrzeciono zaworu 2 o- sadzone jest w pokrywie 9 kadluba zaworu, zaopatrzonej u góry w dlawnice 10, i wypo¬ sazone jest u góry w czworokatna nasade 11, o która zahaczaja szczeki uchwytu klu¬ cza nasadowego, zapomoca którego podno¬ si sie i opuszcza sie wrzeciono zaworu wraz z pokrywa i suwakiem.Poniewaz powierzchnie uszczelniajace suwaka sa wykoname z tworzywa podatne¬ go, wiec przy opuszczaniu suwaka po¬ wierzchnie te przylegaja do powierzchni gniazda 8 i zawór pozostaje szczelny do¬ tad, az podatne szczeliwo nie zostanie o tyle odksztalcone lub zuzyte, ze najwiek¬ szy nawet docisk nie moze wytworzyc na¬ lezytego uszczelnienia. W tym przypadku nalezy przedewszystkiem próbowac przy¬ wrócic szczelnosc przez dokrecanie na¬ srubka 6, a o ile to sie nie uda — zastapic szczeliwo zuzyte pr^ez nowe. W zadnym jednak razie nie zachodzi potrzeba doszli- fowywainia lub dopasowywania suwaka do gniazda, co jest niezbedne przy stosowaniu metalowych powierzchni uszczelniajacych, poniewaz szczeliwo wedlug wynalazku jest dostatecznie podatne, aby wyrównac ewen¬ tualne niedokladnosci w wykonaniu gniazda.Jezeli zachodzi potrzeba naprawienia — 2 —zaworu, opuszcza sie przez otwór studzieh- ki specjalny klucz nasadowy, zaopatrzony u dolu w glowice 12, której wglebienie do¬ stosowane jest do wielokataej powierzchni 13 pokrywy kadluba 9 (fig. 1 i 4). Glowica 12 posiada u góry poprzeczke 14, w której jest osadzony dolny koniec drazka 15, za- pomoca którego mozna glowice obracac, dzieki czemu przy odpowiednim kierunku obrotu pokrywa odkreca sie od kadluba za¬ woru. Glowica 12 jest zaopatrzona w po¬ dluzne wyciecia 16, w których umocowane sa plaskie sprezyny 17, posiadajace u dolu szczeki 18, zahaczajace o czworokatna na¬ sade 11 wrzeciona 2, gdy glowica 12 zosta¬ je opuszczona nadól. Boczne powierzchnie 19 nasady U uksztaltowane sa tak, iz szcze¬ ki 18 podczas nasadzania klucza na pokry¬ we 9 poczatkowo sie rozsuwaja, a nastep¬ nie zatrzaskuja pod nasada 11 w chwili, w której glowica 12 zostanie osadzona na po¬ krywie 9. Po odkreceniu pokrywy i podnie¬ sieniu drazka 15 ku górze, szczeki 18 uno¬ sza nasade 11, a wraz z nia wrzeciono, po¬ krywe zaworu i suwaik. Po ukonczeniu na¬ prawy caly zespól zostaje wpuszczony do studzienki i pokrywa 9 przykreca sie do ka¬ dluba 1 zapomoca obracania drazka 15. Na¬ stepnie drazek 15 zostaje uniesiony ku gó¬ rze, przyczem, wobec tego, ze wrzeciono za¬ woru wraz z nasada // zostaje przytrzymy¬ wane przez przykrecona pokrywe 9, szczeki 18 natrafiaja na opór, którego nie moga po¬ konac i rozsuwaja sie, uwalniajac czworo¬ katna nasade 11, poczem klucz moze byc z latwoscia wyjety ze studzienki.Przyklad wykonania zaworu, uwidocz¬ niony na fig. 5, rózni sie od poprzednio o- pisanego tern, ze podatne lub sprezyste szczeliwo 20 suwaka posiada zewnetrzna powierzchnie cylindryczna i jest umieszczo¬ ne pomiedzy kolnierzem 21 tulei 22, pola¬ czonej z wrzecionem, a pierscieniem 23, o- partym na nasrubku 24. Przy cylindrycz- nem uksztaltowaniu suwaka nalezyte u- szczelmienie nie moze byc osiagniete przez zwykle opuszczenie suwaka na gniazdo za¬ woru, lecz nalezy równiez wywrzec nacisk, skierowany prostopadle do powierzchni gniazda- W tym celu pierscien 23 jest osa¬ dzony przesuwnie w kierunku pionowym na wrzecionie zaworu. Przy dokrecana; wrzeciona pierscien\^J opiera sie o wystep 25 i przy dalszem opuszczaniu sie suwaka wdól, kolnierz 21 tulei 22 zbliza sie do u- nieruchomionego pierscienia 23, dzieki cze¬ mu szczeliwo 20 zostaje scisniete. Wsku¬ tek tego szczeliwo dazy do rozszerzania sie wbok, prostopadle do wrzeciona 2, i dociska sie do powierzchni gniazda 26, przez co u- skutecznia sie dokladne uszczelnienie. Pod¬ czas otwierania zasuwy podnosi sie poczat¬ kowo wrzeciono 2 wraz z tuleja 22, podczas gdy pierscien 23 pozostaje na wystepie 25, dzieki czemu cisnienie, wywierane na szcze¬ liwo 20, a wiec i na gniazdo 26 — maleje.W chwili, w której pierscien 23 zostaje podnoszony ku górze, tarcie pomiedzy szczeliwem 20 a gniazdem 26 jest tak nie¬ wielkie, ze suwak moze byc z latwoscia podniesiony ku górze.Czesci peku tarcz skórzanych, które wy¬ stapily poza swój pierwotny ksztalt cylin¬ dryczny, zostaja przywrócone do polozenia pierwotnego podczas przesuwania sie su¬ waka przez górna cylindryczna czesc gnia¬ zda 26, co mozna ulatwic przez niewielkie zaokraglenie lub sciecie dolnej krawedzi górnej czesci gniazda 26. Wskazane jest równiez przedluzenie górnej czesci gnia¬ zda ku górze, celem calkowitego przywró¬ cenia szczeliwu pierwotnego ksztaltu cylin¬ drycznego. PL