Fermentowanie materjalów, zawiera¬ jacych celuloze, zapomoca cieczy odcieko¬ wych z gorzelni celem wytworzenia paszy dla bydla jest rzecza znana (patrz Pott, Handbuch der tierischen Ernahrung und der landwirtschaftlichen Futtermittel, dru¬ gie wydanie, tom 1, 1924, str, 344).Jest to przyklad zwyklego procesu si¬ losowego, czyli dolowania. Masa, w której zachodzi reakcja, z trudem moze byc kon¬ trolowana, jest tylko wilgotna i nie jest w postaci plynnego zacieru, którego fermen¬ tacja moze byc dokladnie uregulowana z wynikiem, ze tak pozyteczne produkty jak kwas octowy lub temu podobne nie sa wcale otrzymywane lub oddzielane.Przedmiot niniejszego wynalazku sta¬ nowi sposób wytwarzania kwasów tlu¬ szczowych, alkoholi i innych produktów z materjalów, zawierajacych celuloze (w znaczeniu, okreslonem ponizej), polegaja¬ cy na poddawaniu tych materjalów dzia¬ laniu termofilnych bakteryj, dzieki któ¬ rym celuloza fermentuje szybko i z duza wydajnoscia, przyczem kwasowosc zacie¬ ru jest tak uregulowana, ze stezenie jonów wodorowych, mierzone w masie zacieru, jest utrzymane w granicach pomiedzy 10—9i 10 ~5, przyczein niezbedna pozywke do¬ starczaja calkowicie lub czesciowo ciecze odciekowe.Wynalazek zatem polega na procesie, w którym podlegajacy fermentacji zacier sklada sie calkowicie lub w przewaznej czesci z cieczy odciekowych z gorzelni.Celem wykonania wynalazku w jednej z wskazanych dla przykladu postaci, ma- terjaly zawierajace celuloze, poddaje sie fermentacji w odpowiednio odpomem na¬ czyniu, nip, w naczyniu drewnianem lub glinowem, przy temperaturze pomiedzy 50°C—70°C, najlepiej pomiedzy 60°C— 65°C, wedlug sposobów opisanych w an¬ gielskim patencie Nr 248795, lecz zmniej¬ szajac stala ilosc pozywek i zastepujac wode zwyklym wywarem po fermentacji alkoholowej zacieru kukurydzowo-slodo- wego po usunieciu alkoholu zapomoca de¬ stylacji. Staly dodatek pozywek, o którym mowa, jest to calkowity dodatek do 180 litrów zacieru, w pieciu jednakowych dziennych porcjach, przyczem kazda por¬ cja dzienna sklada sie z: siarczanu amonu 100 g siarczanu potasu 50 ,, krystalicznego dwuzasadowego fosforanu sodu 25 ,, Ta stala ilosc w niniejszym przykladzie moze byc zmniejszona np. do jednej dawki siarczanu amonu zero siarczanu potasu zero krystalicznego dwuzasadowego fosforanu sodu 125 g Wedlug innej odmiany dodatek pozy¬ wek moze zawierac jedna dawke: siarczanu amonu 180 g siarczanu potasu zero krystalicznego dwuzasadowego fosforanu sodu 125 g Ilosc dodawanych pozywek moze wy¬ magac zmiany, odpowiednio do danych o- kolicznosci; podane cyfry sa obliczone dla 180 litrów zacieru, zawierajacego 7 pro¬ cent powietrznosuchych klosów kukury¬ dzy i wspomnianych wywarów gorzelni- czyeh, Wedlug wynalazku calkowita wydaj¬ nosc spirytusu moze byc znacznie zwiek¬ szona dzieki obecnosci weglowodorów w zacierze.Jako przyklad mozna podac nastepu¬ jace liczby: a) Klosy kukurydzy z normalnym do¬ datkiem pozywek.Wydajnosc celulozy z litra za¬ cieru 20 do 24 g wydajnosc kwasu octowego z suchych klosów w procentach 20,5 ,, wydajnosc kwasu maslowego z suchych klosów w procentach 2,5 „ wydajnosc alkoholu z suchych klosów w procentach 6,4 ,, wydajnosc celulozy w procen¬ tach 33,9 „ b) Klosy kukurydzy bez pozywek, lecz z dodaniem zamiast wody wywarów ze slo- dowo-kukurydzowego zacieru.Wydajnosc celulozy z litra za¬ cieru 33,3 g wydajnosc kwasu octowego z suchych klosów w procentach 21,2 ,, wydajnosc kwasu maslowego z suchych klosów w procentach 3,1 ,, wydajnosc alkoholu z suchych klosów w procentach 14,8 ,, wydajnosc celulozy z suchych klosów w procentach 50,8 ,, c) Klosy kukurydzy z pozywka z fosfo¬ ranu sodu z dodaniem zamiast wody wywarów ze slodowokukurydzowego za¬ cieru. — 2 —wydajnosc celulozy z litra za¬ cieru 33,4 g wydajnosc kwasu octowego z suchych klosów w procentach 20,9 ,, wydajnosc kwasu maslowego z suchych klosów w procentach 6,4 ,, wydajnosc alkoholu z suchych klosów w procentach 12,9 ,, wydajnosc celulozy z suchych klosów w procentach 53,3 ,, d) Klosy kukurydzy z pozywka z siar¬ czanu amonu i fosforanu sodu z dodaniem wywarów ze slodowokukurydzowego za¬ cieru zamiast wody. wydajnosc celulozy z litra za¬ cieru 36,6 g wydajnosc kwasu octowego z suchych klosów w procentach 26,5 ,, wydajnosc kwasu maslowego z suchych klosów w procentach 6,1 ,, wydajnosc alkoholu z suchych klosów w procentach 11,8 ,, wydajnosc celulozy z suchych klosów w procentach 56,1 ,, Powyzsze szczególowe liczby zostaly otrzymane po fermentacji w ciagu siedmiu dni przy temperaturze okolo 60°C, przy- czem ilosc suchych klosów w kazdym przy¬ padku wynosila okolo 63 g na litr. Pro¬ centowy ekwiwalent celulozy, obliczony w stosunku do suchych klosów, równa sie ekwiwalentowi celulozy w gramach na litr, podzielonemu przez wage klosów w gra¬ mach na litr.Jezeli klosy kukurydzy lub inne mate- rjaly, zawierajace celuloze, sa dodawane do odcisków po fermentacji alkoholu lub do innych odcieków, to ilosc dodawanego materjalu, zawierajacego celuloze, musi byc dobrana odpowiednio do skladu od¬ cieków. W razie braku w nich jakiejkol¬ wiek skladowej czesci pozywki nalezy te¬ mu zaradzic przez stosowne dodatki.Zamiast powyzej wspomnianych zuzy¬ tych wywarów mozna stosowac inne odpo¬ wiednie wywary, naprzyklad wywary lub pozostalosci po procesach fermentacji przy produkcji alkoholu etylowego, spirytusu butylowego, acetonu, kwasu maslowego, kwasu mlekowego i tym podobnych pro¬ duktów, przyczem wywary te lub pozosta¬ losci moga byc zuzyte zarówno przed, jak i po wydobyciu produktów uzytecznych.Zgodnie z wynalazkiem wydajnosc fer¬ mentacji materjalów, zawierajacych celu¬ loze, moze byc zmniejszona albo zwiek¬ szona, jezeli zwykle uzywana woda be¬ dzie calkowicie lub w czesci zastapiona przez ciecze, które mozna uwazac za cie¬ cze odpadkowe, jak np. odfermentowane lub zuzyte wywary lub pozostalosci po procesach fermentacji, np. po drozdzo¬ wych fermentacjach przy produkcji alko¬ holu.Wynalazek moze byc zastosowany rów¬ niez do innych procesów fermentacyjnych oprócz przytoczonych dla przykladu w patencie angielskim Nr 248 795, np. do procesów wedlug patentów angielskich NrNr 134 265 i 161 294 i do innych zna¬ nych procesów fermentacyjnych, stosuja¬ cych bakterje termofilne.Jest on specjalnie pozyteczny w zwiaz¬ ku z wykorzystaniem odpadków gorzel- niczych i tym podobnych odpadków, po¬ niewaz odpadki te zawieraja zwykle cie¬ plo, które mozna zuzytkowac do fermenta¬ cji tak, ze cieczy tych nie potrzeba przed¬ wstepnie podgrzewac do temperatury, od¬ powiedniej dla fermentacji; w dodatku w niektórych przypadkach cala ilosc celulo¬ zy do fermentacji moze byc dostarczona przez wspomniane lub inne odpadki fa¬ brykacji.Wynalazek niniejszy obejmuje fermen¬ tacje zapomoca bakteryj termofilnych przy wymienionem znanem stezeniu jonów wo¬ dorowych i przy nastepujacych plynach: a) zuzytych wywarów,b) zuzytych wywarów, wzbogaconych przez dodanie materjalów, zawierajacych celuloze lub c) materjalów, zawierajacych celuloze z dodaniem wykorzystanych wywarów ja¬ ko pozywek.Wynalazek dotyczy fermentacji zapo- moca bakteryj termofilnych zacieru, skla¬ dajacego sie calkowicie lub w czesci z cieczy odciekowych w warunkach, przy któ¬ rych stezenie jonów wodorowych jest ure¬ gulowane w granicach wspomnianych powy¬ zej. Przy wykonaniu wynalazku w postaci, podanej dla przykladu, fermentuje sie od¬ cieki z gorzelni w odpowiednio odpornem naczyniu, np. w naczyniu drewnianem lub glinowem przy temperaturze od 50°C do 70°C, najlepiej w granicach od 60° do 65°C.Taka temperature latwo osiagnac nie dopro¬ wadzajac do odcieków ciepla, poniewaz zwykle wyrzuca sie ciecze te z aparatów destylacyjnych przy temperaturze dkolo punktu wrzenia.Do fermentacji moze byc w tym przy¬ padku zastosowany proces, opisany w pa¬ tencie angielskim Nr 248 975, np. w przy¬ kladzie VIII.W opisie niniejszym i zastrzezeniach termin ,,ciecze odciekowe z gorzelni" oznacza przefermentowane lub zuzyte wy¬ wary lub pozostalosci po procesach fer¬ mentacji, np. przy fermentacji drozdzo¬ wej przy produkcji alkoholu i tym podob¬ ne wywary lub zuzyte ciecze odciekowe, np. wywary lub pozostalosci po procesach fermentacyjnych przy wytwarzaniu spiry¬ tusu etylowego, spirytusu butylowego, ace¬ tonu, kwasu maslowego, kwasu mlekowe¬ go i tym podobnych produktów, przyczem pozostalosci te lub ciecze moga byc zuzy¬ te zarówno przed jak i po wydobyciu pro¬ duktów uzytecznych.Termin ,,materjaly zawierajace celulo¬ ze'* w opisie niniejszym i zastrzezeniach patentowych nalezy rozumiec, jako mate- rjaly zawierajace celuloze jako taka, jak równiez i materjaly zawierajace celuloze w jej rozmaitych postaciach, które moga byc poddane bezposrednio fermentacji, oraz zdrewniale celulozy w rodzaju np. drzewa lub juty, które w celu uwolnienia celulozy od polaczenia z lignina moga wy¬ magac wstepnej obróbki, alby uczynic ce¬ luloze zdolna do fermentacji. Termin ten obejmuje takze wszelkie mogace fermen¬ towac, lecz jeszcze niesfermentowane pro¬ dukty procesu wytwarzajacego ciecze od¬ ciekowe lub pozostalosci, które to produk¬ ty sluza jako pozywki. W tym ostatnim przypadku nalezy zauwazyc, ze zwieksze¬ nie ogólnej wydajnosci uzytecznych prze¬ tworów fermentacji przy stosowaniu za¬ miast wody wywarów nalezy przypisac co najmniej czesciowo obecnosci w tych wy¬ warach weglowodorów rodzaju celulozy, dekstryny, cukru pentozowego i tym po¬ dobnych w stanie nieprzefermentowanym lub w niektórych przypadkach w stanie niemogacym byc sfermentowanym w pro¬ cesach, z których owe ciecze odciekowe lub odpadki pochodza.Zapomoca niewielkiej doswiadczalnej próby laboratoryjnej mozna szybko okre¬ slic, czy jakikolwiek materjal, zawieraja¬ cy celuloze, moze byc poddany z dobrym wynikiem przeróbce wedlug niniejszego wynalazku.Nazwa „bakterje termofilne" oznacza te bakterje, których optymalna dzialal¬ nosc przy fermentacji celulozy zachodzi przy temperaturze od 50°C do 70°C.Ciecze odciekowe, o czem byla mowa powyzej, moga zastapic calkowicie lub w czesci wode.Nazwa „ciecze odciekowe" obejmuje pozostalosci odpadkowe.Kwasom tluszczowym, wytworzonym przez procesy w mysl wynalazku, moga towarzyszyc zmienne ilosci alkoholi, na- przyklad alkohol etylowy z mieszanina du¬ zych ilosci dwutlenku wegla oraz innych gazów, zwlaszcza metanu i wodoru.Pomiedzy korzysciami, które sie osia¬ ga przez zastosowanie cieczy odciekowych z gorzelni, a w niektórych przypadkach i innych cieczy odciekowych, nalezy wymie¬ nic oszczednosc ciepla, poniewaz te ciecze odciekowe zwykle zawieraja cieplo, które mozna wykorzystac dla fermentacji, tak ze cieczy tych nie potrzeba na poczatku o- grzewac do temperatury, odpowiedniej do fermentacji. W dodatku, w niektórych przypadkach cala ilosc celulozy, potrzeb¬ na do fermentacji, moga dostarczyc rózne produkty odpadkowe. PL