PL101352B1 - Sposob pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybu oraz uklad instrumentow do pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybu - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybu oraz uklad instrumentów do pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybu, przydatne zwlaszcza dla wa¬ runków kopaln glebinowych.

Stan techniki. Stosowana dotychczas metoda pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybów, polega na pomiarze odleglosci od punktów obserwacyjnych zastabilizowanych. w obudowie szybu wzglednie na zbrojeniu szybowym do zwisajacych w rurze szybowej pionów mechanicznych. Stosowanie tego sposobu wymaga wylacze¬ nia szybu z ruchu oraz wentylacji kopalni na okres od 2 do 4 dób, w zaleznosci od glebokosci szybu, zaangazo¬ wania na czas pomiaru znacznej liczby pracowników, nadto trudnosc w uzyskaniu spokojnego polozenia pionów przy duzych glebokosciach nie tylko przedluza czas wykonania pomiaru lecz równiez wplywa na jego dokla¬ dnosc.

Istota wynalazku. Istota wynalazku polega na tym, ze wykonuje sie pomiar poprzóz odczytanie polozenia srodka krzyza nitek pionownika optycznego na górnej i/lub dolnej tarczach sygnalizacyjnych umieszczonych na punktach obserwacyjnych stabilizowanych w linii pionowej w obudowie szybu oraz odczytanie na pionowniku optycznym kata skretu tych tarcz.

Uklad instrumentów do wykonywania pomiaru wedlug wynalazku sklada sie z jednej lub wiecej tarcz sygnalizacyjnych oraz pionownika optycznego usytuowanego w miejscu pozwalajacym na dokonanie odczytu na górnej i/lub dolnej tarczy. Tarczasygnalizacyjna ma na górnej i dolnej swej powierzchni naniesione uklady wspól¬ rzednych usytuowane w stosunku do siebie równolegle i majace wspólny srodek. Pionownik optyczny ma nanie¬ siony podzial katowy i indeks umozliwiajace pomiar katów poziomych.2 MIM* Objasnienie figur wynalazku. Uklad instrumentów do wykonywania pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybu wedlug wynalazku, w przykladowym zastosowaniu uwidoczniono na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat usytuowania pionownika optycznego i tarcz sygnalizacyjnych w czasie pomia¬ ru w szybie. Na fig. 2 przedstawiono tarcze sygnalizacyjna w widoku z góry, natomiast na fig. 3 przedstawiono przekrój poprzeczny tarczy.

Przyklad realizacji wynalazku. Przed przystapieniem do pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybo¬ wej, stabilizuje sie w obudowie punkty A obserwacyjne w linii pionowej, w odleglosciach pionowych zaleznych od lokalnych warunków, jednak nie wiekszych niz 50 m, na których osadza sie tarcze 1 sygnalizacyjne. Pomie¬ dzy tarczami 1 mocuje sie na zbrojeniu B szybowym pionownik 2 optyczny, przy czym usytuowanie pionownika musi byc tak dobrane aby mozna bylo wykonac odczyty na dolnej i górnej tarczy sygnalizacyjnej. Pomiar wyko¬ nuje sie przenoszac tarcze 1 sygnalizacyjne z punktu na punkt oraz pionownik 2 z jednego stanowiska miedzy tarczami do nastepnego.

/Czynnosci pomiarowe na danym stanowisku polegaja na: — spoziomowaniu pionownika — wykonaniu dwóch odczytów (x\ y') na tarczy górnej — wykonaniu dwóch odczytów (x, y) na tarczy dolnej — odczytanie kata (\p) skretu tarcz Z odczytanych na danym stanowisku wartosci (x, y) oraz kata skretu "( obserwacyjnych w stosunku do ukladu wyjsciowego poziomu obserwacyjnego wedlug wzorów: x' = —xQ +xcosnp + y sin^j y' = —y0 —xsin gdzie x\ y* — wspólrzedne srodka krzyza nitek odczytane na tarczy górnej x,y — wspólrzedne srodka krzyza nitek odczytane na tarczy dolnej V? - kat skretutarcz ' x , yo — wielkosci przesuniec punktów obserwacyjnych w stosunku do ukladu wyjsciowego Zmiana przesuniec xQ i yo miedzy kolejnymi pomiarami wykonanymi w róznych odstepach czasowych pozwala na interpretacje ruchów obudowy szybu.

Calosc pomiaru wykonywanego w szybie mozna rozwiazac w ukladzie lokalnym, przyjmujac za podstawe trzy najnizej polozone punkty obserwacyjne, lub nawiazac go do sytuacyjnej sieci powierzchniowej lub dolowej.

Dokladnosc okreslenia przesuniecia dwóch sasiednich punktów wynosi ±3 mm przy zalozeniu, ze odczyty na tarczach sygnalizacyjnych wykonane sa z dokladnoscia ±2 mm a kat skretu tarcz ±0°30\ Dokladnosc okresle¬ nia wielkosci przesuniecia ostatniego punktu obserwacyjnego w linii obserwacyjnej zalezy od ilosci stanowisk obserwacyjnych. W przypadku dowiazywania pomiaru do sieci dolowej lub powierzchniowej dokladnosc wyzna¬ czonych przesuniec punktów obserwacyjnych bedzie mniejsza.

Wykonywanie pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybu metoda wedlug wynalazku, nie wymaga wylaczenia wentylacji kopalni. Pomiar moze byc przerwany w dowolnie obranym momencie w przypadku ko¬ niecznosci oddania szybu dla innych robót, a dokonczenie pomiaru moze nastapic po powtórnym wejsciu do szy¬ bu, bez szkody dla calosci pomiaru. Pomiar wykonuje sie z klatki a nie z jej dachu, co znacznie zwieksza bez¬ pieczenstwo. Czas wykonania pomiaru skrócony jest o okolo 60% w stosunku do metody tradycyjnej.

Zestaw instrumentów do wykonywania pomiaru sklada sie z dwu tarcz 1 sygnalizacyjnych oraz pionow¬ nika 2 optycznego typu zenit-nadir. Tarcza 1 sygnalizacyjna ma górna i dolna powierzchnie wykonana z plytek z materialu przezroczystego, ujetych w stalowa kwadratowa ramke 3, przy czym wewnatrz tarczy umieszczone sa punkty 4 swietlne. Na obu górnej i dolnej powierzchniach tarczy 1 naniesione sa skale odleglosciowe, z któ¬ rych jedna jest równolegla do stycznej do okregu przekroju szybu, druga prostopadla do niej, realizuje kierunek promienia okregu przekroju szybu, stanowiace uklad 5 prostokatny wspólrzednych. Uklady 5 wspólrzednych na górnej i dolnej powierzchni tarczy sa do siebie równolegle i maja wspólny srodek. Na kazdej tarczy 1 umiesz¬ czona jest libela 6. Bok ramki 3 tarczy 1 zaopatrzony jest w uchwyt 7 z zapadka 8 zapewniajace jednoznaczne ustawienie tarczy na punkcie A obserwacyjnym. Pionownik 2 optyczny ma naniesiony podzial 9 katowy i indeks umozliwiajace pomiar katów poziomych i wyposazony jest w uchwyt 11 umozliwiajacy umocowanie go do zbrojenia B szybowego.

Claims (4)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybu, znamienny tym, ze wykonuje sie pomiar poprzez odczytanie polozenia srodka krzyza nitek pionownika (2) optycznego na górnej i/lub dolnej tarczach (1) sygnalizacyjnych umieszczonych na punktach obserwacyjnych (A) stabilizowanych w lini pionowej w nhiiHowip c7vhn nr»7 Hnknn.nte sie Of!r7Vtn n» ninnnwnikn C7.\ ka t a skretu fvch tarrz (O.101 352 3

2. Uklad instrumentów do pomiaru poziomych odksztalcen obudowy szybu, znamienny tym, ze sklada sie z jednej lub wiecej tarcz (1) sygnalizacyjnych i pionownika (2) opcycznego usytuowanego w miejscu pozwalajacym na dokonanie odczytu na górnej i/lub dolnej tarczach (1) sygnalizacyjnych.

3. Uklad wedlug zastrz. 2, z n a m i e n n y tym, ze tarcza (1) sygnalizacyjna ma na górnej i dolnej swej powierzchni naniesione uklady (5) wspólrzednych, przy czym uklady te sa usytuowane w stosunku do siebie równolegle i maja wspólny srodek.

4. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze pionownik (2) optyczny ma naniesiony podzial (9) katowy i indeks (10) umozliwiajace pomiar katów poziomych.101 352 -T ia I M ~ * K> . "l i i l i l f-flf vl 1111''TTT ItTTTTTOI -< H IMIII li i ^f11] 1T111| *7I 1 IIh-MIh V > K 1 / TffTi rpm, l, V < 1 FiS* Fig. 3 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 zl