Znane sa miarkownaki preznosci, nasta¬ wiane zapomoca sprezyny, w których zapo¬ moca wlaczania nieokraglej tarczy opór o- tworu zaworowego reguluje sie w taki spo¬ sób, ze dlugosc ramienia dzwigni, która tworzy sprezyna, zalezy od naprezenia spre¬ zyny, wskutek czego miairkownik, dzialaja¬ cy jako zawór redukcyjny, utrzymuje prez¬ nosc na pewnym stalym poziomie, -dajacym sie nastawiac. Wyniki te nie sa jednakze osiagane w pelnej mierze, poniewaz ksztalt nieokraglej- tarczy wskutek zmiany napre¬ zenia sprezyny, dokonywanej celem zmia¬ ny stosunku preznosci, równiez musi ule¬ gac odpowiedniej zmianie. Niniejszy wyna¬ lazek umozliwia uzgodnienie obydwóch tych czynników, podczas gdy w urzadze¬ niach znanych, zmienia sie zwykle poloze¬ nie sprezyny, wzglednie punktów jej zacze¬ pienia wzgledem stawidla, a nie napreze¬ nie sprezyny, przyczem zmiana powyzsza odbywa sie w ten sposób, ze konce sprezy¬ ny zostaja przesuniete niezaleznie od sie¬ bie wzdluz prowadnic i ustalane w swych polozeniach tak, iz moment, przenoszony na zawór podlegal miarkowaniu zarówno zapomoca zmiany naprezenia sprezyny, jak tez i wskutek zmiany ramienia dzwigni, która tworzy sprezyna.Zamiast nieokraglej tarczy mozna rów¬ niez zastosowac odpowiednio wykonana przekladnie dzwigniowa. Sprezyna dziala jednakowo, niezaleznie od tego, jakiemu naprezeniu ulega, a mianowicie — rozciaga¬ niu, sciskaniu, zginaniu czy tez wypacza¬ niu. Niema równiez znaczenia rodzaj zasto-sowamej sprezyny — to j est mozna uzyc zarówno*sprezyne srubowa jak i spiralna lub inna*, w naleznosci od konstrukcyjnego wykonania urzadzenia. Wreszcie zamiast sprezyny moze byc takze zastosowana sprezysta poduszka. Wykonanie wyna¬ lazku moze byc rozmaite. Obydwa punkty zaczepienia sprezyny mozna wykonac w ten sposób, aby przesuwaly sie niezaleznie od siebie wzdluz prowadnic, przyczem jed¬ na z nich jest umieszczona nieruchomo, druga zas laczy sie z nieokragla tarcza, wykonana w postaci wahadlowej dzwigni, ulegajacej dzialaniu spirezyny. Nieokragla tarcza moze sie przytem obracac dookola nieruchomej osi, aczkolwiek moze byc równiez wykonana w postaci luzno osadzo¬ nego krazka, wskutek czego zmienia wtedy swe miejsce w zaleznosci od nastawienia stawidla, a takze i podczas pracy tego o- statniego. Jezeli nieokragla tarcze stanowi luzno osadzony krazek, to krazek ten musi byc rozrzadzany zapomoca ciegna (linki), które laczy sie wówczas z urzadzeniem na- stawczem sprezyny tak, iz linke nawija sie na szpule, która jest jednoczesnie kraz¬ kiem, opasanym przez ciegno, naprezajace sprezyne.Miarkownik preznosci, posiadajacy zwykle tylko jedna blone, moze byc takze zastosowany do miarkowania wzajemnego dwóch gazów, przyczem wtedy umieszcza sie w nim dwie blony, pomiedzy któremi tworzy sie komora zaworowa. Na po¬ wierzchnie zewnetrzna jednej z tych blon oddzialywa drugi gaz, przyczem tworzy sie urzadzenie, uzywane naprzyklad w instala¬ cjach generatorowych. W takim miarkowni- ku preznosci blone mozna wstawiac i za¬ mieniac przy zamknietym zaworze, dzieki zas zastosowaniu komory posredniej i dysz ssawnych, energja ruchu gazu nie wywiera szkodliwego wplywu na blone.Wynalazek niniejszy przedstawiony jest na rysunku, uwidoczniajacym trzy przyklady wykonania, mianowicie: Fig. 1 przedstawia miarkownik z nieo¬ kragla tarcza, osadzona obrotowo na nie¬ ruchomej osi, w którym punkty zaczepie¬ nia sprezyny sa przesuwne.Fig. 2—miarkownik, podobny do przed¬ stawionego na fig. 1, z ta tylko róznica, ze nieokragla tarcza wykonana jest w postaci krazka zawieszonego, przyczem miarkow¬ nik zaopatrzony jest w dwie blony.Fig. 3 przedstawia miarkownik z za¬ wieszonym krazkiem i ciegnem, nawijanem na szpule i opasuj acem luzno osadzony krazek.Miarkownik preznosci, przedstawiony na fig. 1, zaopatrzony jest w blone 1, 2, w srodku plaskiej czesci której umocowany jest drazek zaworowy 3. Miarkowanie przeswitu otworów przelotowych 4 usku¬ tecznia sie zapomoca przestawiania po¬ dwójnego grzybka zaworowego 5, osadzone¬ go na drazku 3, który podnosi sie lub opu¬ szcza w znany sposób, w zaleznosci od na¬ piecia blony. W ten sposób przeswit otwo¬ rów przelotowych 4 jest w mniejszym lub wiekszym stopniu zmniejszany, odpowied¬ nio do pozadanego stosunku pomiedzy preznoscia w przewodzie 6, a preznoscia w komorze 7. Celem miarkowania napie¬ cia blony 1, 2, zapomoca którego miarkuje sie preznosc w komorze 7, drazek 3 pola¬ czony jest z urzadzeniem nastawczem, roz- rzadzanem za posrednictwem sprezyny 8.Urzadzenie nastawcze sklada sie z nieo- kraglej tarczy 9, obracajacej sie na nieru¬ chomej osi 10. Na tarcze 9 nawija sie lin¬ ka 11, przymocowana do drazka 3. Linka 12 nawija sie na nieokragla czesc tarczy w taki sposób, ze odleglosc pomiedzy punktem zetkniecia sie linki z tarcza nieo¬ kragla a osia 10 zmienia sie w zaleznosci od ustawienia tarczy. Linka 12 polaczona jest z cLrazkiem 13, obracajacym sie na czo¬ pie 14. Na drazek 13 nasunieta jest na¬ gwintowana tuleja z kólkiem 16, wzdluz której przesuwa sie zapomoca pokrecania kólka 16 nasrubek 15, do którego przymo- — 2 —cówany jest jeden z konców sprezyny 8.Drugi ikoniec sprezyny zaczepiony jest o wykonany w postaci haczyka 18 koniec drazka 19 w ten sposób, ze zapomoca na- srubków 19' moze byc zmieniane napreza¬ nie sprezyny 8. Drazek 19 osadzony jest w nasrubku 20, przesuwanym wzdluz nagwintowanego drazka 21 zapomoca obra¬ cania kólka 22. W zaleznosci od ustawienia grzybka zaworowego 5, rozrzadzanego po¬ lozeniem i naprezeniem sprezyny 8, czyli od stopnia zmniejszenia przeswitu otworów przelotowych 4, zmienia sie izgóry i w sci¬ sle ustalony sposób stosunek preznosci, panujacej w komorze 7, wzglednie prze¬ wodzie 26, do preznosci, panujacej w prze¬ wodzie doplywowym 6. Wahania preznosci, panujacej w komorze 7, udzielaja sie blonie /, 2, która wypina sie naprzyklad do góry w razie zwiekszania sie preznosci i jedno¬ czesnie podnosi drazek 3 wraz z grzybka¬ mi 5, wskutek czego przeswit otworów przelotowych zostaje odpowiednio zmniej¬ szony. Wskutek tego sprezyna 8 zostaje rozciagnieta, czyli naprezenie jej zwieksza sie. Poniewaz podnoszenie sie drazka 3 powoduje obrót o pewien kat tarczy nieo- kraglej, punkt nabiegowy linki 12 przesu¬ wa sie w ten sposób, ze odleglosc pomiedzy punktem nabiegowym i osia obrotu tarczy zmniejsza sie i naprezenie sprezyny,wywo¬ lane przez jej rozciagniecie, zostaje wy¬ równane, przez co osiaga sie nowy stan równowagi urzadzenia nastawczego. Ksztalt powierzchni niedkraglej tarczy dobiera sie tak, ze stan równowagi urzadzenia na¬ stawczego daje sie osiagnac przy kazdem dowolnem ustawieniu grzybków zaworo¬ wych. W ten sposób osiaga sie nadzwyczaj dokladne miarkowanie preznosci, ponie¬ waz najmniejsze wahania preznosci sa sa¬ moczynnie wyrównywane.Jezeli naprzyklad jest pozadane, aby w przewodzie 26 panowala mniejsza prez¬ nosc, to obydwa konce sprezyny 8 przesu¬ wa sie do góry w ten sposób, iz jeden z konców przesuwa sie wzdluz drazka 2i, a drugi wzdluz drazka 13. Wskutek tego zmniejsza sie odleglosc osi 14 obrotu draz¬ ka 13 od punktu zaczepienia sprezyny oraz zmniejsza sie naprezenie sprezyny 8, po¬ niewaz drazek 21 umieszczony jest pochy¬ lo pod pewnym katem. Zmniejszenie sie na¬ piecia blony, odpowiadajace pozadanemu zmniejszeniu preznosci w przewodzie 26, osiaga sie czesciowo zapomoca opisanego powyzej zmniejszenia naprezenia sprezyny 8 i czesciowo zapomoca zmniejszenia od¬ leglosci punktu nabiegowego linki 12 od Ci¬ si 10. Przy nalezytem dobraniu kata po¬ chylenia drazka 21 i odpowiedniem usta¬ leniu odleglosci, na która przesuwa sie do góry sprezyna, pozostajac do siebie równo¬ legla, osiaga sie ponownie stan równowagi przy pozadanej zmniejszonej preznosci w komorze 7, poniewaz sila, oddzialywajaca na blone, równowazy stale wszelkie zmiany w polozeniu grzybków zaworu, wywoly¬ wane wahaniem sie preznosci. Zamia&t drazka 21 moze byc zastosowana pochyla plaszczyzna,poniewaz w tym przypadku do nastawienia miarkownika na inna preznosc wystarczy przesunac sprezyne równolegle do jej polozenia poprzedniego. Drazek 21 mozna równiez umiescic pionowo i na¬ stepnie nastawiac miarkownik zapomoca jednoczesnego przesuwania nasrubka 15 oraz zmiany naprezenia sprezyny za po¬ srednictwem obracania nasrubka 191. Moz¬ na równiez tylko prawy koniec sprezyny uczynic przesuwnym, natomiast lewy umo¬ cowac nieprzesuwnie. W tym przypadku celem nastawienia miarkownika wykonac nalezy tylko zmiane naprezenia sprezyny zapomoca nasrubka 191.Urzadzenie wedlug fig. 2 odpowiada u- rzadzeniu wedlug fig. 1 z ta tylko róznica, ze sprzezenie sprezyny 8 z linka 12 usku¬ tecznione jest w odmienny sposób. Na¬ stepnie nieokragla tarcza 9 nie jest umie¬ szczona obrotowo na nieruchomej osi, lecz wykonana jest jako krazek, zawieszony na — 3 —lince 2$ nawijajacej sie na szpule 24. Gdy krazek 3 posuwa sie do góry lub tez opu¬ szcza sie nadól i wskutek tego linka ii na¬ wija sie lub odwdja me z, nieokraglej czesn ta*szy 9* ia*©» ia przesuwa sie w kierunku pwnaHrym, praczem linka 72 równiez na¬ wija siei lol odwija sie z nieokraglej czesci tarczy.9 wnaleznosci od ruchu drazka 3.Wobec powyzszego ruch drazka 3 przenosi sie na koniec dzwigni 13a w tenze sposób, co i w urzadzeniu, przedstawionym na f& 1. Sprezyna 8 w zaleznosci od swego na¬ stawienia oddzialywa na miarkownik w opi¬ sany juz powyzej sposób. Przedstawione na fig; 2 urzadzenie nadaje sie szczególnie do generatorów gazowych, poniewaz posiada dodatkowa blone 25, wskutek czego komara zaworowa 7 otoczona jest od góry i od do¬ lu dwiema blonami. Powietrze doplywa do instalacji generatorowej z przewodu 6, od¬ plywa zas przez przewód 26, natomiast gaz wplywa do zamoknietej komory 28 przez króciec 27. Jezeli preznosc gazu zwieksza sie, ta drazek 3 podnosi sie, wspóldzialajac z urzadzeniem nastawczem, skladaj acem sie ze sprezyny 8 oraz nieokraglej tarczy 9. Otwory 4 wskutek tego zostaja w mniej¬ szym lub wiekszym stopniu zdlawione, co powoduje zmniejszenie sie ilosci przeply¬ wajacego powietrza.Urzadzenie wedlug fig. 3 posiada tarcze 9, wykonana w postaci krazka zawieszone¬ go i moze byc stosowane do tegoz celu, co i urzadzenie, przedstawione na fig. 2.Linka 23 (fig* 2), oznaczona na fig. 3 przez 23a, jest zawieszona w odmienny sposób. Szpula 30, która obejmuje równiez naprezona linka 31, polaczona w punkcie 32 ze sprezyna, znajduje sie juz nie na osi obrotu tarczy 9, lecz umocowana jest nieruchomo w oslonie miarkownika, przy- czem linka 23at wprawiona w ruch przez przesuwanie sie konca 32 sprezyny, jest naprezana zapomoca tarczy 9 i krazków dodatkowych, tworzacych wielokrazek.Zmiana polozenia konca 32 sprezyny po¬ woduje zmiane polozenia tarczy 9, nieu- skuteczniana jednak zapomoca obracania, lecz przez przesuwanie jej, nie powoduja¬ ce zmiany punktu zetkniecia sie finki 12 z nieokragla tarcza, 9.Wyrózniajaca ceche urzadzenia, wyko¬ nanego wedlug, fig, 3, stanowi- ta okolicz¬ nosci ze energja kinetyczna przeplywaja¬ cego gazu nie oddzialywa na blone miar¬ kownika, poniewaz komora, zawierajaca u- rzadzenie nastawcze, zaopatrzona jest ;v dno i laczy sie z komora zaworowa przez otwór 35, kanal 33 i otwór 34, u- mieszczony tak, iz gaz, dochodzacy do blony, pozbawiony jest energji kinetycz¬ nej ze wzgledu na wsteczny kierunek swego ruchu. Zamiast dlawnic, uszczel¬ niajacych otwór w dnie komory za¬ worowej, przez który przesuniety jest dra¬ zek zaworowy 3, ze wzgledu na hamowanie dzialania raiiarkownilka wskutek tarcia w dlawnicach, umieszcza sie pierscieniowa dysze 36, posiadajaca ksztalt taki, aby gaz, wplywajacy przez otwór 37, uchodzil z dyszy pierscieniowej przez otwór 38. We¬ wnatrz dyszy preznosc gazu jest nieco niniejsza, niz w komorze zaworowej, dzieki czemu unika sie przeplywu gazu przez o- twór w dnie komory zaworowej. Otwór 35 moze byc przykrywany wystepem plaskiej blony 40. Plaska blona 41 polaczona jest w tym celu z blona / w sposób, umozliwiaja¬ cy jej odejmowanie. PL