, Ciala suche i sproszkowane sa, jak wia¬ domo, tern bardziej sypkie, im wiecej za¬ wieraja powietrza pomiedzy swemi po- szczególnemi ziarnkami.Znane sa urzadzenia do oprózniania zbiorników z cial sypkich oparte na po¬ wyzszej zasadzie, w których dany materjal przetlacza sie pod wplywem cisnienia me¬ chanicznego, a powietrze wprowadza sie do urzadzenia przed mechanizmem prze¬ tlaczajacym, w ce!u nadania materjalowi wiekszej ruchliwosci i ulatwienia porusza¬ nia sie go. Urzadzenia te sa jednak bardzo niedogodne, poniewaz wymagaja znacznej sily pednej, do poruszania mechanizmu, np. sruby, która pracuje w materjale silnie stloczonym. Znaczna czesc tej sily traci sie wówczas na przezwyciezanie tarcia mecha¬ nicznego w zbitym materjale, a niewielka tylko czesc jej sluzy do mechanicznego po¬ suwania materjalu, który staje sie ruchli¬ wym wskutek wprowadzenia don niewiel¬ kiej ilosci powietrza.Wynalazek niniejszy zapobiega tym nie¬ dogodnosciom i polega na urzadzeniu do wypelnienia przestrzeni pustych pomie¬ dzy ziarnkami materjalu powietrzem spre- zonemt które rozpreza sie nastepnie w spo¬ sób mniej lub wiecej nagly. Jezeli do tych przestrzeni pustych wprowadzic powietrze sprezone, to sypki materjal rosnie w obje¬ tosci, poniewaz powietrze wydobywa sie zniego z taka sama trudnoscia, z jaka jest wprowadzane. Stad wynika znana wla¬ snosc, ze jezeli umiescic mieszanine mate- rjalu sproszkowanego z powietrzem spre- zonem w srodowisku, w którem panuje ci¬ snienie mniejsze od cisnienia sprezonego powietrza, to cala mieszanina zwieksza znacznie swa objetosc.Wlasnosc ta mieszaniny materjalu spro¬ szkowanego z powietrzem sprezonem zo¬ stala zuzytkowana w urzadzeniu wedlug wynalazku niniejszego, do przenoszenia ma- terjalów sypkich rurami na odleglosci sie¬ gajace wielu kilometrów.Materjal podlegajacy przenoszeniu wprowadza sie bez przerwy lub okresami do rurociagu, w którym panuje cisnienie mniejsze od cisnienia zawartego powietrza w materjale, przyczem cisnienie w ukla¬ dzie maleje, w miare zblizania sie da jego wylotu. Wskutek tego, materjal sypki wzra¬ sta stopniowo w miare posuwania sie w ru¬ rze w swej objetosci i popycha przed soba cala zawartosc rury.Jezeli mieszanina materjalu z powie¬ trzem przygotowywa sie w zbiornikach, to najlepiej wypelnic je materjalem calkowi¬ cie, aby nie mozna bylo wprowadzic do te¬ go zbiornika wiecej powietrza sprezonego od ilosci, jaka moze sie zmiescic pomiedzy poszczególnemi ziarnkami materjalu. Nad¬ miar powietrza zmniejsza bowiem odle¬ glosc, na która mozna przeniesc dany ma¬ terjal, poniewaz materjal zbyt rozszerzo¬ ny pozwala powietrzu uchodzic i sam osia¬ da na rurach.Nadchodzi jednak chwila, gdy materjal nie moze juz dluzej utrzymac pomiedzy swemi ziarnkami calkowitej ilosci wprowa¬ dzonego powietrza, usiluje oddzielic sie od jego nadmiaru i przestaje posuwac sie z ta sama szybkoscia co powietrze, wobec czego, dla zaradzenia tej niedogodnosci, stosuje sie rury stozkowe o przekroju ma¬ lejacym, w miare zblizania sie ku wylotowi czyli w miare rozprezania sie powietrza.Dzieki temu materjal sypki nie moze pod¬ czas ruchu oddzielac sie od powietrza, a podczas koncowej czesci swej drogi szyb¬ kosc posuwania sie wzrasta do tego stopnia, iz materjal, sklonny do osadzania sie na rurze, zostaje uniesiony.Przekonano sie, ze ten sposób przeno¬ szenia mozna stosowac nietylko do cial w postaci pylu (maki, cementu, proszku, we¬ gla sproszkowanego lub cial podobnych), lecz równiez i do materjalów ziarnistych (zbóz wszelkiego rodzaju i t. d.). Mieszani¬ ne materjalu z powietrzem wprowadza sie do rury przewodzacej, w miejscu wysyla¬ nia, zapomoca dowolnego urzadzenia, przy¬ czem wprowadzanie to moze sie odbywac bez przerwy (gdy materjal przenoszony za¬ trzymuje dobrze powietrze) lub kolejnemi okresami to powietrza, to materjalu (gdy materjal zle zatrzymuje powietrze).Takiewlasnie urzadzenie stanowi przed¬ miot niniejszego wynalazku i daje sie po¬ równac z rewolwerem, którego lufe stanowi rura przewodzaca, a bebenek — przyrzad zasilajacy. Do wydrazen tego bebna wpro¬ wadza sie materjal sproszkowany lub ziar¬ nisty, podlegajacy przenoszeniu, przyczem rzeczone wydrazenia sa zamkniete szczel¬ nie tarczami, pomiedzy któremi obraca sie beben. Jezeli jeszcze przed ustawianiem sie wydrazenia nawprost rury przewodzacej wprowadzic do materjalu zawartego w tern wydrazeniu powietrze sprezone, to miesza sie ono z materjalem i wypelnia przestrzen wolna pomiedzy jego ziarnkami.Jezeli wydrazenie wypelnione w taki sposób znajdzie sie naprzeciw rury, to po¬ wietrze rozpreza sie momentalnie i unosi materjal do rury przewodzacej. Wydraze¬ nia oprózniaja sie w praktyce calkowicie i momentalnie. Jezeli wiec cisnienie powie¬ trza, wprowadzonego do wydrazenia, jest troche tylko wyzsze od przeciwcisnienia, panujacego u wejscia do rury przewodza¬ cej, to warunek ten jest wystarczajacy do calkowitego opróznienia wydrazenia i — 2 —przejscia jego za\vartosci do rury. Aby to moglo nastapic, trzeba, aby materjal sypki byl nasycony calkowicie powietrzem spre- zonem, gdyz w przeciwnym razie powiefrze, rozprzestrzeniajac sie, bedzie mialo cisnie¬ nie nizsze od przeciwcisnienia, panujacego w rurze.Dlatego wprowadzanie powietrza we wszystkich urzadzeniach, podanych tytulem przykladu, miarkuje sie w ten sposób, iz w zaleznosci od mialkosci materjalu i oporu, który napotyka ono podczas przenikania do niego, wprowadzanie wspomnianego po¬ wietrza rozpoczyna sie na dluzszy lub krót¬ szy okres czasu przed dojsciem wydraze¬ nia do otworu wylotowego i moze nawet od¬ bywac sie jeszcze podczas samego wylotu.Wprowadzanie powietrza miarkuje sie w zaleznosci od szybkosci obrotów rozdzie¬ lacza. Jezeli w rurze istnieje przeciwedsnie- nie i bebenek obraca sie szybko, to w wy¬ drazeniu tego bebenka powstaje, wskutek rozprezenia, cisnienie nieco nizsze od ci¬ snienia w rurze, lecz powietrze, pozostale w wydrazeniu pod zmniejszonem cisnie¬ niem, nie jest stracone, poniewaz sluzy do , nadania ruchliwosci materjalowi, zawarte¬ mu w komorze spichlerzowej.Ten rodzaj przenoszenia wymaga wprawdzie powietrza bardziej sprezonego, anizeli.w przypadku przenoszenia zapomo- ca napedu mechanicznego, lecz róznica ta jest nieznaczna, z punktu widzenia po¬ chlonietej sily napednej, poniewaz ilosc powietrza, przypadajaca na jedna komo¬ re lub wydrazenie, jest scisle wydzielona tak, iz nic sie z niej nie traci.Na rysunkach podany jest tytulem przykladu schemat urzadzen, wykonanych wedlug wynalazku.Fig. 1 i 3 przedstawiaja przekrój po¬ dluzny i przekrój poprzeczny urzadzenia do przewodzenia materjalów sypkich, fig. 3 przedstawia w przekroju podluznym od¬ mienne wykonanie urzadzenia, fig- 4 — je¬ szcze jeden przyklad wykonania urzadze¬ nia równiez w przekroju podluznym, fig. 5 pdkazuje urzadzenie z przyrzadem do posuwania, fig. 6 i 7 przedstawiaja rozwi¬ niecie i przekrój poprzeczny przedzialu kola lopatkowego, prostopadly do osi ob¬ rotu kola lub bebna. Fig. 8, 9 i 10 pokazu¬ ja inne urzadzenie, skladajace sie ze sci¬ snietych ze soba tarcz np. pieciu. Fig. 11 przedstawia w przekroju podluznym je¬ szcze inne urzadzenie, w którem przedzia¬ ly nie sa rozmieszczone wokolo bebna, lecz znajduja sie pomiedzy dwoma kolej- nemi tlokami, nalezacemi do szeregu tlo¬ ków, przesuwajacych sie w cylindrze (fig. 5).Kolo lopatkowe A, przedstawione na fig. 1 i 2, spelnia role bebenka rewolwero¬ wego i jest umieszczone w oslonie B, two¬ rzacej dno zbiornika S. Przenoszony mate¬ rjal jest tloczony do przewodu C. Prze¬ dzialy kola lopatkowego, znajdujac sie w polozeniach 1, 2 i 3, napelniaja sie mate- rjalem ze zbiornika S. Wskutek obrotu ko¬ la, przedzialy te zajmuja kolejno poloze¬ nie 4, a nastepnie 5, gdzie wprowadzone zostaje powietrze sprezone, doplywajace przewodem H przez otwory O, znajdujace sie w kazdym przedziale pomiedzy lopatka¬ mi i otwierane zapomoca pierscienia na¬ stawnego E.Po dojsciu przedzialu do polozenia 6, zostaje on wypelniony calkowicie powie¬ trzem sprezonem, a z chwila odsloniecia przez lopatke D otworu rury tloczacej C rozpoczyna sie rozprezanie. Przed doj¬ sciem przedzialu do polozenia 7, oddaje on calkowicie swa zawartosc rurze C, po¬ czern zawiera jedynie powietrze, pod ci¬ snieniem nieco nizszem od panujacego w rurze tloczacej. Stan przedzialu w polo¬ zeniu 8 pozostaje bez zmiany, lecz z chwi¬ la przesuniecia sie lopatki D poza krawedz F przedzial laczy sie ze zbiornikiem S, wskutek czego powietrze w nim zawarte uchodzi do zbiornika S i miesza sie z ma¬ terjalem w nim zawartym, co nadaje ma- — 3 —terjalowi ruchliwosc plynu, dzieki której przedzialy kola lopatkowego A szybko sie napelniaja.Inna odmiana wynalazku polega na tem, iz zamiast wprowadzac do poszcze¬ gólnych przedzialów rodzielacza najpierw materjal sproszkowany lub ziarnisty, a na¬ stepnie dopiero sprezone powietrze, do¬ starczane przez odpowiednia maszyne za- pomoca specjalnego przewodu, powietrze i materjal wprowadza sie do przedzialów rozdzielacza jednoczesnie. Rozdzielacz taki odznacza sie tem, iz objetosc jego przedzialów zmniejsza sie, poczynajac od chwili napelnienia go materjalem, az do chwili oddania jego przewodowi tloczace¬ mu. Wskutek tego powietrze w przedzia¬ le, bedace poczatkowo pod cisnieniem zblizonem do atmosferycznego, po dojsciu do otworu przewodu tloczacego jest juz pod cisnieniem wyzszem. Warunki te w danej chwili sa wiec w gruncie rzeczy ta¬ kie same, jak w urzadzeniu poprzedniem, t. j. przedzial zawiera mieszanine ciala sproszkowanego lub ziarnistego z powie¬ trzem sprezonem, które rozpreza sie na¬ stepnie w przewodzie tloczacym.Nalezy przytem zauwazyc, ze objetosc najmniejsza przedzialu, która on posiada w chwili rozprezania, powinna byc nieco wieksza od objetosci zawartego w nim materjalu w chwili posiadania najmniej¬ szej ilosci powietrza, gdyz w urzadzeniu tem przyjeto za zasade, ze materjal prze¬ noszony nie podlega cisnieniu mechaniczne¬ mu i jedynie powietrze jest sciskane, wo¬ bec czego jest konieczne, aby najmniejsza objetosc przedzialu byla troche wieksza od materjalu w stanie scislym.Na fig. 3 przedstawiony jest przyklad takiego urzadzenia w przekroju podluz¬ nym. Urzadzenie ma postac statora B po¬ laczonego zapomoca odpowiedniego leju wsypowego ze zbiornikiem S i posiadaja¬ cego wirnik, skladajacy sie z rdzenia* w którym suwaja sie lopatki iii, o krawe¬ dziach, przesuwajacych sie po powierzch¬ ni wewnetrznej statora. Urzadzenie to jest znane i stosowane w sprezarkach i pom¬ pach wirnikowych. Stator laczy sie w pewnym punkcie z rura przewodzaca C, a punkt ten odpowiada miejscu najwyz¬ szego sprezenia. Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: materjal zawarty w zbiorni¬ ku S miesza sie w sposób wskazany po¬ przednio z powietrzem, pozostalem w przedzialach po przejsciu ich zawartosci do rury przewodzacej. Powietrze wraz z materjalem wchodzi wiec do przedzialu, bedacego w polozeniu 1, lecz nie napelnia go calkowicie, gdyz objetosc tego prze¬ dzialu zmniejsza sie po dojsciu do polo¬ zenia 2 i 3. Przy koncu polozenia 3, prze¬ dzial zaczyna przesuwac sie naprzeciw rury C, wskutek czego powietrze, bedac w tej chwiK mocno sprezone, rzuca materjal sypki do wnetrza rury i przenosi go az do jej wylotu. Przedzial po dojsciu do polo¬ zenia 4, zawiera jedynie pozostale powie¬ trze, które powraca do zbiornika S, w chwili dojscia lopatki K do krawedzi F.Na fig. 4 przedstawiony jest jeszcze jeden przyklad wykonania urzadzenia.Oprócz lopatek K umieszczone sa miedzy niemi trójkatne odlewy R, z) któremi po¬ laczone sa przegubowo w miejscach U klapki T, których ruch otwierajacy ogra¬ niczony jest zapomoca odpowiednich opo¬ rów. Klapki te sa tak wykonane, iz wcho¬ dza w zetkniecie ze statorem dopiero w polozeniu 3. Odleglosc krawedzi lopatki K od krawedzi klapki T jest, jak widac na rysunku, równa srednicy otworu wlotowe¬ go rury przewodzacej C i wobec tego po¬ wstaje pewien okres czasu, podczas któ¬ rego biezacy przedzial przestaje oddawac swa zawartosc rurze C, zanim nastepny zacznie wyladowywac materjal do tej ru¬ ry. Ten okres wstrzymania wyladunku spowodowany jest przesuwaniem sie cze¬ sci przedzialu, zawartej pomiedzy lopat¬ ka K i klapka 7\i zapobiega przenikaniu — 4 —powietrza oraz materjalu, wtlaczanych do rury C z przedzialu 3, do przedzialu 4, któ¬ ry sie wlasnie opróznil.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 5 zamiast kola lub bebna obrotowego u- zyto przyrzad o ruchii posuwistym, który ma postac przenosnika W, poruszajacego sie w cylindrze P. Przenosnik W sklada sie z przegródek lub tloków L, dzielacych go na kolejne przedzialy. W pewnem miejscu drogi przenosnika znajduje sie kanal O, doprowadzajacy powietrze spre¬ zone z przewodu H. Nieco dalej znajduje sie na tej drodze otwór wlotowy rury przewodzacej C. Materjal sypki wchodzi z komory S do przedzialów przenosnika, do których w miare posuwania sie ich, wchodzi nastepnie rura H powietrze spre¬ zone i wreszcie mieszanina materjalu z powietrzem sprezonem ulatuje z tych prze¬ dzialów do rury C. Dzialanie to jest jasne z samego rysunku i jest takie samo, jak urzadzenia, przedstawionego na fig. 1, z ta róznica, ze zamiast kola A z przedzia¬ lami, mamy tu przenosnik przedzialowy W. Miarkowanie chwili i ilosci doplywu powietrza sprezonego dokonywa sie zapo- moca zasuwy /Z1. Wpust powietrza spre¬ zonego mozna nastawic tak, aby nastepo¬ wal jedynie w chwili, gdy przedzial znaj¬ duje sie naprzeciw rury C.Jezeli materjal sypki przenoszony za- pomoca powyzszych urzadzen jest grubo¬ ziarnisty, to wówczas powietrze przenika szybko pomiedzy poszczególne ziarnka i wypelnia go. Jezeli zas materjal jest bar¬ dzo mialki, to powietrze sprezone *przeni- ka z trudnoscia pomiedzy poszczególne ziarnka i osiaga powoli cisnienie równo¬ mierne w calej masie materjalu i równe cisnieniu wprowadzanego powietrza.Aby to otrzymac, wprowadza sie powie¬ trze nie przez jeden otwór, lecz przez licz¬ ne otwory, rozmieszczone wekolo masy przenoszonego materjalu, dzieki czemu ilosc miejsc przenikania powietrza do ma- terjahi jest poninozona, a (lroga jego przejscia przez materjal jest krótsza.Jezeli zas z drugiej strony materjal jest sproszkowany bardzo mialko, to wów¬ czas powietrze sprezone przenika latwo do otworów doprowadzajacych, co sie zdarza przedewszyslkiem przy koncu wprowadzania powietrza, t. j. wówczas, gdy cisnienie, a wiec i szybkosc powie¬ trza maleje.Nalezy wiec przewidziec urzadzenia, zamykajace samoczynnie otwory dopro¬ wadzajace powietrze z chwila spadku ci¬ snienia powietrza wejsciowego ponizej pewnej wielkosci.Urzadzenia przedstawione na fig. 6 i 7 pozwalaja osiagnac odrazu oba powyzsze cele, mianowicie przenikanie powietrza przez liczne otwory oraz samoczynne za¬ mykanie otworów wlotowych.Urzadzenia te polegaja na pewnej ilo¬ sci przyrzadów takich, jak lopatki i plyt¬ ki, posiadajacych pewna elastycznosc i scisnietych silnie ze soba. Jedne z tych plytek posiadaja otwory wlotowe dla po¬ wietrza, a drugie — otwory wylotowe, przez które powietrze wchodzi do mate¬ rjalu sproszkowanego. Otwory wlotowe i wylotowe nie odpowiadaja isobie, wobec czego powietrze moze wejsc do urzadze¬ nia jedynie po przejsciu pomiedzy po- szczególnemi plytkami. Z chwila spadku cisnienia, poszczególne plytki zaczynaja przylegac do siebie silniej, zapobiegajac przez to przenikaniu materjalu do kana¬ lów.Mozna oczywiscie obmyslec bardzo wiele innych przyrzadów, odpowiadaja¬ cych celom wskazanym poprzednio. Przy¬ rzady te moga miec np. postac plytek lub tarcz, scisnietych ze soba zapomoca wla¬ snej elastycznosci lub pomocniczych srod¬ ków sciskajacych.Przyrzady takie, scisniete ze soba, ma¬ ja na fig. 6 i 7 postac plytek sprezynowych o dlugosci malejacej. Urzadzenie to skla- _ 5 _da sie z plytek resorowych 10 i srodkowe¬ go kanalu 11, doprowadzajacego powie¬ trze. Kanal ten posiada otwory 12 pomie¬ dzy kazda z dwóch przyleglych sobie ply¬ tek. W plytkach 10 (fig. 7) utworzone sa wyciecia 15, laczace sie z rowkami lub ka¬ nalikami 16, doprowadzaj acemi powietrze i biegnacemi od otworów 12. Wyciecia 15 kazdej plytki pokryte sa plytka nastepna, a powietrze wychodzi z nich w kierunku strzalek 13. Plytki sprezynowe 10 przy¬ trzymywane sa np. zapomoca sruby zaci¬ skowej 14.Na fig. 8 uwidoczniano przedzial kola, którego przegrody skladaja sie np. z pie¬ ciu tarcz.Powietrze doplywa kanalem 21, a w tar¬ czy srodkowej 17 kazdej przegrody utwo¬ rzone sa rowki promieniste 18, komuniku¬ jace sie z kanalem 21. Po obu stronach tarczy blaszanej 17 znajduja sie dwie tar¬ cze 19 i 20, zaopatrzone w otwory, roz¬ mieszczone tak, iz otwory tarczy 19 nie przeswituja sie z otworami tarczy 20 i od¬ wrotnie. Tarcze powyzsze scisniete sa ze soba zapomoca sruby 22, a powietrze prze¬ nika do przedzialu przez otwory w tarczy 20.Na fig. 11 przedstawione jest w prze¬ kroju podluznym jeszcze inne urzadzenie, w którem przedzialy nie sa rozmieszczane wokolo bebna, lecz znajduja sie pomie¬ dzy dwoma kolej nemi tlokami, nalezace- mi do szeregu tloków, przesuwajacych sie w cylindrze (fig. 5). Przyrzadami scisnie- temi ze soba sa w tym przypadku pierscie¬ nie 23, rozmieszczone wzdluz scianek cy¬ lindra. Powietrze, wchodzac kanalem 24, dostaje sie przez rowki lub kanaliki 25 do pierscieni 23, przechodzi przez nie i wreszcie uchodzi do przedzialu przez od¬ stepy 26 pomiedzy kolej nemi pierscienia¬ mi.Opisane tutaj szczególowo trzy urza¬ dzenia, doprowadzajace powietrze, nie o- graniczaja sie jedynie do nich, lecz obej¬ muja doprowadzanie powietrza sprezone¬ go do przedzialów zapomoca wszelkich polaczen przyrzadów scisnietych ze soba, pomiedzy któremi moze przechodzic po¬ wietrze, doplywajace zapomoca rowków, szpar lub otworów. PL