Ontvangstinrichting met een antenne voor een draadloos signaal
De uitvinding betreft signaaloverdracht van draadloze signalen, in het bijzonder, doch niet uitsluitend van videosignalen van hoge kwaliteit, welke ook wel bekend zijn met de aanduiding ‘High Definition’ (HD). Onder een dergelijk videosignaal wordt niet alleen het zuivere videosignaal begrepen, maar tevens de bijhorende synchronisatie- en referentiesignalen en het bijbehorende, veelal meer kanalen omvattende audiosignaal. In het overgrote deel van de gevallen betreft dit een digitaal signaal. De uitvinding betreft voorts de draadloze overdracht van IP-signalen.
Uit de stand van de techniek is een ontvangstinrichting voor een draadloos, vanaf een zendinrichting uitgezonden signaal bekend, waarbij de onderlinge positie van de ontvangst- en zendinrichting veranderbaar is en waarbij de ontvangstinrichting is voorzien van tenminste één antenne en van een ontvangstschakeling.
Een dergelijke ontvangstinrichting vindt in het bijzonder toepassing bij de televisieverslaggeving van evenementen waarbij interessante gebeurtenissen zich verplaatsen, zoals wielerwedstrijden, marathons, de aankomst van Sinterklaas of de inhuldiging van staatshoofden. Om de verslaggeving van interessante gebeurtenissen binnen dergelijke evenementen te kunnen verslaan, die telkens op andere locaties plaatsvinden, wordt veelal gebruik gemaakt van motorfietsen, van waar de verslaggeving plaatsvindt. Een dergelijke motorfiets wordt bereden door een motorrijder, waarbij een cameraman plaatsneemt op de achterzitplaats van de motor.
De cameraman hanteert een videocamera die met een op de motor geplaatste zendinrichting is verbonden. De door de videocamera gemaakte beelden worden, al of niet voorzien van geluid of commentaar, door de zender gemoduleerd en verzonden naar een ontvangstinrichting van de hierboven toegelichte soort. Een dergelijke ontvangstinrichting is aan een vliegtuig of een helikopter bevestigd. Het signaal wordt ontvangen door de ontvangstinrichting en, eventueel na demodulatie en modulatie voor het volgende traject, verder verzonden naar een ontvangststation met een regiekamer, waar de aldus binnenkomende signalen worden geregisseerd tot een verslag van het evenement. Hierbij is de tussenschakel van een vliegtuig of een helikopter noodzakelijk, daar de aard van het signaal binnen de beschikbare frequenties vereist, dat zender en ontvanger elkaar ‘kunnen zien’, dat wil zeggen dat zij door een ononderbroken rechte lijn door de lucht zijn verbonden. Overigens behoeft de verslaggeving niet vanuit een motorfiets plaats te vinden; deze kan ook plaatsvinden vanuit een auto of een helikopter of zelfs van een stationaire camera met een zender.
Voor langer durende evenementen heeft het overigens de voorkeur gebruik te maken van een vliegtuig voor het ontvangen en doorzenden van signalen daar een vliegtuig langer zonder onderbreking in de lucht kan blijven dan een helikopter.
Een dergelijk systeem werkt goed bij verslaggeving door middel van televisiesignalen van ‘normale’ kwaliteit. De laatste tijd ontstaat meer en meer vraag naar verslaggeving van dergelijke evenementen met beelden van een hoge kwaliteit (HD). Dit kan worden gerealiseerd door gebruik te maken van signalen met een grotere bandbreedte. De hiertoe noodzakelijke frequenties zijn in de meeste gevallen niet beschikbaar. Binnen de beschikbare frequenties, is het echter in principe wel mogelijk de grote hoeveelheid informatie voor een HD videosignaal over te dragen, maar dan worden hoge eisen gesteld aan de kwaliteit van de verbinding, in het bijzonder aan de antennes. Het is bekend hiertoe gebruik te maken van ontvangstantennes met een sterke richtingsgevoeligheid, maar daar de onderlinge positie van de zendantenne en die van de ontvangstantenne steeds verandert, dient de ontvangstantenne beweegbaar te zijn bevestigd aan het vliegtuig en dient een stuurinstallatie aanwezig te zijn opdat de meest gevoelige richting van de antenne gericht blijft op de zendantenne. Dit is een kostbare oplossing, daar een dergelijke stuurinstallatie, die immers moet sturen op de onderlinge positie tussen zender en ontvanger, bijzonder kostbaar is.
Het doel van de uitvinding is het verschaffen van een ontvangstinrichting die goedkoper is dan de hierboven genoemde ontvangstinrichting en die toch geschikt is voor het overdragen van signalen met de informatie van een HD videosignaal.
Dit doel wordt bereikt doordat de ontvangstinrichting is voorzien van een groep richtingsgevoelige antennes, met elk een optimale ruimtehoek waarbinnen de betreffende richtingsgevoelige antenne zijn grootste gevoeligheid heeft, doordat de tot de groep behorende richtingsgevoelige antennes zijn geplaatst voor het zoveel mogelijk samen de optimale ruimtehoeken van de samengevoegde antennes laten bestrijken van een halve bol, en doordat de ontvangstschakeling met alle antennes is verbonden en is voorzien van een keuzeschakeling voor het uit de van de antennes afkomstige signalen kiezen van het antennesignaal met de optimale eigenschappen voor het verkrijgen van het oorspronkelijke signaal.
De uitvinding combineert een reeks richtingsgevoelige antennes opdat naar de meeste richtingen een grote lichtgevoeligheid is verkregen. Hierbij wordt een aantal signalen verkregen die niet zonder meer met elkaar kunnen worden gecombineerd; in plaats daarvan is een keuzeschakeling aanwezig die het optimale signaal, te weten het signaal met de beste signaal/ruisverhouding, de grootste signaalsterkte of de minste fouten selecteert. Opgemerkt wordt dat het niet noodzakelijk is een volledige halve bol te bestrijken; in het gebied grenzend aan het horizontale vlak behoeft de dekking niet optimaal te zijn. Deze maatregelen zijn eveneens toepasbaar voor het draadloos overdragen van IP signalen van en naar vliegtuigen, zoals volgens het in opbouw zijnde “Direct Air To Gound Communication” (DA2GC) systeem.
Volgens een eerste uitvoeringsvorm hebben de antennes elk een hoofdzakelijk gelijke optimale ruimtehoek, zijn de antennes onderling symmetrisch ten opzichte van de as van de halve bol, met hun optimale ruimtehoek naar buiten geplaatst, zijn de antennes elk met hun en is de doorsnede van de optimale ruimtehoek van de antennes hoofdzakelijk gelijk aan 360°, gedeeld door het aantal antennes in de groep. Deze configuratie leidt tot een zo goed mogelijke vulling van de betreffende halve bol.
In veel gevallen is de doorsnede van de optimale ruimtehoek van de antenne in het vlak dwars op de as tamelijk klein. In de hierboven toegelichte situatie zijn zou dit leiden tot een beperkte uitstrekking over het gebied in de nabijheid van het vlak dwars op de as, dan wel, bij meer van de as af gerichte antennes, een beperkte uitstrekking van het gebied in de omgeving van de as. Om toch een zo volledig mogelijke dekking van de halve bol te verkrijgen, stelt een verdere uitvoeringsvorm voor dat de optimale ruimtehoek van de antennes vanaf het zich dwars op de as uitstrekkende vlak over ongeveer 40° naar de richting van de as uitstrekt en dat de inrichting een extra antenne met een naar beneden gerichte optimale ruimtehoek omvat.
Het is uiteraard mogelijk dat de extra antenne buiten de groep eerstgenoemde antennes wordt geplaatst, maar het heeft constructief de voorkeur dat de extra antenne zo veel mogelijk symmetrisch ten opzichte van de as is geplaatst.
Er wordt een aantrekkelijke configuratie verkregen wanneer dat de groep zes antennes omvat en dat hun optimale ruimtehoek hoofdzakelijk gelijk is aan 60°.
Ondanks de hierboven genoemde maatregelen worden segmenten van de halve bol nauwelijks bestreken door de antennes; zij hebben immers alle een sterke richtingsgevoeligheid, zodat in grensgebieden de dekking niet steeds optimaal is. Om dit nadeel te vermijden stelt een verdere uitvoeringsvorm voor dat de ontvangstinrichting een toegevoegde antenne omvat met een mindere richtingsgevoeligheid dat de overige antennes en dat het signaal van de toegevoegde antenne eveneens naar ontvangstschakeling met de keuzeschakeling wordt toegevoerd.
Andere toepassingsgebieden, zoals het overdragen van grote hoeveelheden gegevens vanuit computers, worden niet uitgesloten maar de ontvangstinrichting is bij voorkeur ingericht voor het ontvangen van een draadloos signaal dat een videosignaal van hoge kwaliteit representeert.
Zoals in de aanhef reeds is genoemd, wordt voor de ontvangst van de videosignalen bij voorkeur gebruik gemaakt van luchtvoertuigen. Bij voorkeur is de ontvangstinrichting ingericht om aan de onderzijde van een luchtvoertuig zoals een vliegtuig of een helikopter te worden bevestigd.
De positie van een vliegtuig of een helikopter ten opzichte van het horizontale vlak is niet constant; deze varieert continu met de vliegbeweging. Bij vast bevestiging van de ontvangstinrichting op het luchtvoertuig, zal de hoekpositie van de antennes eveneens mee variëren hetgeen de kwaliteit van het ontvangen signaal verkleint. Om dit tegen te gaan, stelt een verdere uitvoeringsvorm voor dat de ontvangstinrichting op een drager is bevestigd, dat de drager is ingericht om cardanisch aan de onderzijde van een luchtvaartuig te worden bevestigd, dat aan de drager een gyroscoop is bevestigd en dat de gyroscoop is verbonden met een besturingsinrichting voor het in de verticale positie houden van de as van de ontvangstinrichting.
De uitvinding betreft eveneens een combinatie van een luchtvaartuig en een ontvangstinrichting van de hierboven toegelichte soort.
De uitvinding betreft voorts een combinatie, zoals hierboven is toegelicht, waarbij het luchtvoertuig is voorzien van een zender voor het doorzenden van het oorspronkelijke signaal naar een grondstation.
Verder betreft de uitvinding een combinatie van een zendinrichting en een ontvangstinrichting van de hierboven toegelichte soort, waarbij de zendinrichting is voorzien van een zendschakeling en een antenne, waarbij de antenne een hoofdzakelijk half-bolvormige karakteristiek heeft, waarvan de centrale as verticaal naar boven is gericht.
Bij voorkeur heeft de antenne van de zendinrichting een conische ruimtehoek met een tophoek van ongeveer 90°.
Zoals reeds in de aanhef is genoemd, worden de maatregelen volgens de uitvinding bij voorkeur toegepast voor het overdragen van televisiesignalen. Bij voorkeur is de zendinrichting op een land- water-, of luchtvoertuig geplaatst, is op het voertuig een videocamera voor het opnemen van beelden met een hoge kwaliteit geplaatst en is de zend- en ontvangstinrichting ingericht voor het overdragen van een videosignaal van hoge kwaliteit van de videocamera naar het luchtvoertuig.
Alhoewel de omgekeerde configuratie niet wordt uitgesloten, is bij voorkeur de zendantenne ingericht voor het opwekken van een circulair gepolariseerd draadloos signaal en is de ontvangstantenne ingericht voor ontvangst van een lineair gepolariseerd draadloos signaal. Hiermede wordt rekening gehouden met situaties waarin, bijvoorbeeld door obstakels, de signaaloverdracht via reflecties plaatsvindt, waardoor de polarisatierichting wordt veranderd. Doordat de zendantenne een in beide richtingen gepolariseerd signaal uitzendt, verandert de polarisatie niet bij reflectie zodat de ontvangstantenne steeds beschikking krijgt over een signaalcomponent met de juiste polarisatie, hetgeen van belang is, daar door de reflectie op zich het signaal al wordt verzwakt.
De uitvinding betreft voorts een werkwijze voor ontvangst van een draadloos, vanaf een zendinrichting uitgezonden signaal dat is verkregen door modulatie van een oorspronkelijk signaal, waarbij de onderlinge positie van de ontvangst- en zendinrichting verandert, waarbij gebruik wordt gemaakt van onderling verschillend gerichte antennes en dat één van de van de antennes afkomstige antennesignalen wordt geselecteerd, welk antennesignaal optimale eigenschappen heeft voor heropwekking van het oorspronkelijke signaal.
Vervolgens zal de uitvinding worden toegelicht aan de hand van bijgaande tekeningen, waarin voorstellen:
Figuur 1: een schematische aanzicht van de draadloze verbinding, waar de uitvinding betrekking op heeft;
Figuur 2: een schematische weergave van de gevoeligheidskrommen van de combinatie van antennes volgens de uitvinding in een horizontaal vlak;
Figuur 3: een schematische weergave van de gevoeligheidskrommen van de combinatie van antennes volgens de uitvinding in een verticaal vlak;
Figuur 4: een verticaal doorsnede-aanzicht van een ontvangstinrichting volgens de uitvinding;
Figuur 5: een horizontaal doorsnede-aanzicht van een ontvangstinrichting volgens de uitvinding; en
Figuur 6: een schema van de ontvanger volgens de uitvinding.
Figuur 1 toont schematisch een door een motorrijder 2 bereden motorfiets 1, op de achterzitplaats waarvan een cameraman 3 zit, die een videocamera 4 hanteert. De videocamera 4 is door een kabel verbonden met een op de motorfiets 1 geplaatste zender 5, die van een antenne 6 is voorzien. In de omgeving van de motorfiets 1 vliegt een vliegtuig 8, dat is voorzien van een reeks antennes 9, die is ingericht voor het ontvangen van het door de antenne 6 uitgezonden draadloze signaal, dat door de stippellijn 10 is weergegeven. Om een goede ontvangst van het signaal te waarborgen, dient de lijn 10, volgens welke het draadloze signaal zich voortplant, een rechte lijn te zijn, die niet wordt gehinderd door obstakels. Opgemerkt wordt dat onderbrekingen in de directe omgeving van de zender wel kunnen worden geaccepteerd wanneer voldoende reflecties plaatsvinden. Ook kortdurende onderbrekingen van het signaal kunnen, bij toepassing van geschikte modulatievormen worden toegelaten. Het in het vliegtuig ontvangen signaal wordt gedemoduleerd, en weer opnieuw gemoduleerd om het signaal volgens een in de tekening niet weergegeven verbinding al of niet via een satelliet te zenden naar een grondstation, waarin het signaal wordt geredigeerd. Zoals in de inleiding reeds is genoemd, is een dergelijke inrichting geschikt voor het verslaan van evenementen waarvan interessante gebeurtenissen zich verplaatsen. Door toepassing van de motorfiets kunnen de verplaatsingen worden gevolgd. Overigens is het mogelijk dat gebruik wordt gemaakt van meer dan één motorfiets met camera, waarbij de ontvangstinrichting in het vliegtuig het van elke camera afkomstige signaal doorgeeft.
Zoals reeds in de aanhef is besproken, worden de nodige beperkingen opgelegd aan het signaal, zowel voor wat betreft beschikbare frequenties als toelaatbare vermogens. De reeks antennes 9 van het vliegtuig 8 dient dan ook te zijn gemaximaliseerd om het signaal onder zo optimaal mogelijke omstandigheden te ontvangen en verder te verwerken. De combinatie van antennes, ook wel aangeduid als het antenne-array omvat dan ook zeven antennes 9a, 9b, 9c, 9d, 9e, 9f en 9g, die in figuur 2 zijn weergegeven in horizontale doorsnede. De antennes 9a-9f zijn onderling symmetrisch ruggelings geplaatst. Voorts is de antenne 9g centraal geplaatst. In deze figuur zijn met stippellijnen de gevoeligheidskrommen van de antennes 9a-9f weergegeven. Hieruit blijkt dat de de combinatie van deze zes antennes het horizontale vlak goed bestrijkt.
In figuur 3 is een verticale doorsnede weergegeven van het antenne-array 9, waarbij de de centraal geplaatste antenne 9g en de antennes 9a en 9d zichtbaar zijn. Ook hier figuur zijn met stippellijnen de gevoeligheidskrommen van de antennes 9a, 9d en 9g weergegeven. Hieruit blijkt dat de effectieve uitstrekking van de hoek waarbinnen de ontvangst optimaal is, ongeveer 40° bedraagt. Dit geldt voor zowel de centraal geplaatste antenne 9g als voor de overige antennes 9a en 9d. Door de antennes zodanig te monteren dat deze hoeken op elkaar aansluiten wordt een adequate gevoeligheid in een kegel bereikt met een tophoek van ongeveer 120°, hetgeen voor de onderhavige toepassing voldoende is wanneer het vliegtuig voldoende hoog vliegt.
De bevestiging van de antennes onder het vliegtuig is beter weergegeven in de figuren 4 en 5. Hierbij toont figuur 4 een verticale doorsnede van de betreffende constructie, en toont figuur 5 een onderaanzicht ervan. De antennes 9a-9g zijn alle bevestigd op een frame 15, dat als drager fungeert. In de figuren 4 en 5 zijn de antennes door blokken weergegeven. Het frame 15 is door middel van een pendel element 16 cardanisch verbonden met de romp van het vliegtuig 8. Voor het zo veel mogelijk in horizontale positie houden van het frame, zijn twee lineaire aandrijfelementen 17, 18 tussen het frame 15 en de romp van het vliegtuig 8 aangebracht. Deze lineaire aandrijfelementen worden zodanig gestuurd, dat zijn, onafhankelijk van de bewegingen van het vliegtuig 9, het frame 15 in een horizontale positie handhaven. Hiertoe is op het frame een gyroscoop 19 aangebracht, die voorts is voorzien van besturingsmiddelen voor het zodanig besturen van de lineaire aandrijfelementen dat dit doel bereikt wordt. De lineaire aandrijfelementen 17, 18 kunnen door hydraulische of pneumatische cilinders worden gevormd, maar het is eveneens mogelijk dat een elektrisch lineair aandrijfelement wordt toegepast. Opgemerkt wordt dat de lineaire aandrijfelementen 17, 18 zodanig moeten worden geplaatst, dat zij een beweging in een vlak besturen, hetgeen wil zeggen dat een tweede aandrijfelement 18 buiten de verbindingslijn tussen het eerste aandrijfelement 17 en het pendelelement 16 is geplaatst. In de in de tekeningen weergegeven figuur zijn de lineaire aandrijfelementen 17, 18 geplaatst op een onderlinge hoek van 90° insluitende lijnen door het pendelelement 16. Op het frame 15 is tevens een sprietantenne 9h aangebracht. Deze antenne wijkt af van de antennes 9a-9h, doordat de sprietantenne een hoofdzakelijk cirkel symmetrische gevoeligheid heeft. Deze antenne kan aldus op zich signalen uit alle relevante richtingen opvangen. Aangezien de ontvangst van dit type antenne relatief zwak is, dient deze antenne enerzijds voor het leveren van een signaal dat dient als referentie voor de signalen van de overige antennes en anderzijds voor het leveren van signalen vanuit richtingen waarin de gevoeligheid van de overige antennes minimaal is. Figuur 5 toont de plaatsing van de antennes 9a-9h op het frame 15.
Ten slotte is in figuur 6 de schakeling in het vliegtuig in de vorm van een blokschema weergegeven. Hierbij zijn de cirkelsymmetrisch gerangschikte antennes 9a-9f getoond, evenals de centraal geplaatste antenne 9g en de sprietantenne 9h. De aansluiting van elk van deze antennes is verbonden met de ingangsaansluiting van een antenneversterker 20a-20h, en de uitgangsaansluitingen van de antenneversterkers 20a-20d zijn verbonden met een afstem- en demodulatieschakeling 21a, terwijl de uitgangsaansluitingen van de antenneversterkers 20e-20h zijn verbonden met een afstem- en demodulatieschakeling 21b. De uitgangsaansluiting van beide afstem- en demodulatieschakelingen 21a, 21b is verbonden met een selectieschakeling 22, die voorzien is van een uitgangsaansluiting waarop het gewenste signaal beschikbaar is. Hierbij leveren de afstem- en demodulatieschakelingen 21a, 21b elk een viervoudig signaal aan de selectieschakeling 22 opdat de selectieschakeling 22 een keuze kan maken uit het meest geschikte signaal. Bij deze betreffende schakeling vindt het selectieproces plaats na de afstemming en de demodulatie, maar het is evenzeer mogelijk het selectieproces eerder te laten plaatsvinden, voorafgaande het afstemmen of tussen het afstemmen en de demodulatie. Het op de uitgangsaansluiting van de selectieschakeling beschikbare signaal wordt toegevoerd aan een eveneens in het vliegtuig aangebrachte zendschakeling 23 en een antenne 24 voor het verder zenden van het signaal.
Bij het bovenstaande is uitgegaan van een enkele videocamera. In de praktijk worden meer camera’s toegepast om de regisseur te kunnen laten kiezen uit verschillende beelden. Wanneer meer dan een enkel beeld wordt verzonden, worden de beelden parallel verwerkt; daar de verschillende camera’s zich in het algemeen op een verschillende plaats bevinden, zullen de signalen met optimale eigenschappen dan ook op verschillende antennes worden ontvangen. De afstem- en demodulatieschakelingen 21a, 21b zijn dan ook elk geschikt voor het parallel afstemmen op verschillende frequenties en het parallel demoduleren van de betreffende signalen, opdat signalen van elk van de camera’s kunnen worden doorgeleid naar de selectieschakeling en de selectieschakeling van elke camera het meest geschikte signaal kan kiezen. Het zal duidelijk zijn dat de uitvinding betrekking heeft op situaties waarin slechts een enkele camera wordt gebruikt en die waarbij meerdere camera’s gebruikt worden.