Przedmiotem niniejszego wynalazku jest mechaniczny opózniacz lub zapobiegacz dzialaniu, nadajacy sie zwlaszcza do za¬ palników pociskowych. Urzadzenie niniej¬ sze polega zasadniczo na wiencu kulek, zawartych lub niezawartych w klatce i u-mieszczonych pomiedzy dwiema zbiegaja¬ cemu s&e powierzchniami oporowemi, z któ¬ rych co najmniej jedna wykonana jest na narzadzie, który trzeba przesunac, np, na iglicy udarnika lub cewce splonki, W kaz¬ dym razie jednak jedna z tych powierzch¬ ni oporowych dla kulek musi sie znajdo¬ wac na narzadzie mogacym obracac sie, np, pod dzialaniem powietrza. Kulki two¬ rza pomiedzy swemi powierzchniami opo¬ rowemi jakby kliny, gdyz pomiedzy rze¬ czone powierzchnie wpycha je ciezar wla¬ sny, powiekszony ewentualnie przez do¬ datkowe obciazenie sztywne lub elastycz¬ ne. Wobec powyzszego, narzad który ma sie przesuwac, zacisniety przez kulki, moze posuwac sie jedynie ruchem srubowym o malym skoku, spowodowanym przez odby¬ wajacy sie jednoczesnie ruch obrotowy i posuwisty kulek pomiedzy ich powierzch¬ niami oporowemi. Samo posuwanie sie ku¬ lek jest przytem niemozilwe, o ile nie dziala podluzne parcie sily, polaczone z ruchem obrotowym przynajmniej jednej powierzchni oporowej tych kulek. Wyna¬ lazek dotyczy ponadto szeregu urzadzen zabezpieczajacych dodatkowych, które mozna zastosowac lacznie z opózniaczem kulkowym lub innym narzadem do opóz¬ niania zapomoca wkrecania.Na rysunkach przedstawione sa, jako przyklady, praktyczne poszczególne po¬ stacie wykonania i zastosowania wyna¬ lazku.Na rysunkach tych fig, 1 przedstawia przekrój podluzny opózniacza w mysl wy¬ nalazku, opózniajacego dzialanie mecha¬ nizmu zapalajacego uderzeniowego, Na fi¬ gurze tej przedstawiono kadlub zapalnika A tylko w czesci, w wydrazeniu której u- mieszczona jest splonka nieruchoma B, przyczem wybuch splonki powstaje wsku¬ tek zderzenia sie tej nieruchomej splonki z iglica ruchoma C. Opózniacz wlasciwy ma postac wienca z kulek D, normalnie za¬ klinowanych pomiedzy scianka e gniazda E, wykonanego w kadlubie zapalnika i po¬ wierzchnia oporowa o ksztalcie stozka scietego c, wykonana na iglicy C. Iglica moze obracac sie w gniezdzie E pod dzia¬ laniem np, parcia powietrza wywieranego na smiglo F, osadzone na przedluzeniu C1 trzpienia iglicy C. Kulki D zacisniete sa normalnie pomiedzy powierzchniami c i e, pod wplywem sprezyny G, jeden koniec której opiera sie o specjalny krazek g, a drugi koniec — o kolnierz C2 iglicy C. Po¬ suwanie sie iglicy ku splonce B odbywa sie jedynie pod wplywem wypadkowej si¬ ly obracajacej i parcia w kierunku po¬ dluznym, wywolanego przez lot pocisku w powietrzu, przyczem posuwanie sie iglicy spowodowane jest skadinad przez laczny ruch obrotowy i posuwisty wienca z kulek D, poruszajacych sie pomiedzy powierzch¬ niami oporowemi e i c, po torze srubowym o malym skoku, Zapomoca urzadzenia powyzszego moz¬ na opóznic ustawienie sie iglicy w poloze¬ niu uzbrój onem. Opózniacz powyzszy móglby spelniac swe przeznaczenie do chwili, w której pocisk przebiegnie odpo¬ wiednio odleglosci, wtedy powolne posu¬ wanie sie iglicy doprowadza nawprost kul¬ ki D rozszerzanej czesci E1 gniazda E, gdzie kulki przestaja opierac sie jedno¬ czesnie o powierzchnie c i sasiednia po¬ wierzchnie dodatkowa e. Na fig. 2 czesci te sa przedstawione w takiej obecnie po¬ zycji i wówczas iglica bedzie ostatecznie napieta w pozycji czynnej, czyli bedzie w stanie uderzyc o splonke pod wplywem u* derzenia pocisku o przeszkode. Spuszcze¬ nia iglicy znajdujacej sie juz w uzbrojonej pozycji mozna dokonac w sposób dowol¬ ny, a mianowicie mozna np, umiescic w trzpieniu C1 zawleczke H, która w chwili, gdy iglica bedzie w polozeniu uzbrojonem, bedzie znajdowac sie wpoblizu przedniego plasku kadluba zapalnika, W razie ude¬ rzenia pocisku o cel zawleczka ta bedzie momentalnie scieta, umozliwiajac przez to — 2 —wtloczenie iglicy w kierunku do splon¬ ki B.Opózniacz opisany powyzej utrudnia przedwczesne dzialanie zapalnika, ponie¬ waz przesuniecie sie iglicy ku splonce wy¬ maga trwajacego dluzszy czas parcia i ob¬ rotu. Oczywiscie, ze samo tylko uderzenie, czyli parcie, (nawet silnie wywarte na igli¬ ce, z tym warunkiem jednak, ze nie zgnie¬ cie kulek i ich powierzchni oporowych, nie jest w stanie przesunac iglicy w stopniu dostatecznym. Do opózniacza opisanego mozna zreszta dolaczyc z latwoscia bez¬ pieczniki dodatkowe, udaremniajace nie^ przewidziane dzialanie zapalnika, nawet w przypadku gdyby kulki D zawiodly.Na fig. 3 i 4 przedstawiony jest prze¬ krój podluzny w dwóch róznych pozycjach innego opózniacza, zastosowanego do za¬ palnika uderzeniowego do bomb lotni¬ czych, i zaopatrzonego w szereg bezpiecz¬ ników dodatkowych. W danym razie kulki D nie sa osadzone pomiedzy powierzchnia w ksztalcie stozka scietego n&d iglica C1 i kadlubem zapalnika, natomiast sa umie¬ szczone pomiedzy scianka o ksztalcie stoz¬ ka scietego c i wewnetrzna powierzchnia cylindryczna i cewki splonki I, mogacej sie poruszac wewnatrz kadluba zapalnika A. Gdy kulki D dojda do rozszerzenia i1, wykonanego wewnatrz cewki splonki, wów¬ czas iglica bedzie uzbrojona w pozycji czynnej. Cewka splonki / normalnie nie moze wsunac sie glebiej w kadlub oprawy zapalnika, poniewaz zapobiega temu spre¬ zyna Z1, opierajaca sie o dno wydrazenia w kadlubie zapalnika. Drugi koniec cewki splonki opiera sie o korek A1. Jezeli za¬ palnik powyzszy nie posiadalby zewnetrz¬ nych bezpieczników dodatkowych, czyli, jezeli wyobrazic sobie na fig. 3 obraczke zaryglowajaca J, jako niedzialajaca, to i wówczas nawet silne, lecz niespodziewane parcie na iglice C1 nie bedzie w stanie wy¬ wrzec na kulki D i ich powierzchnie opo¬ rowe znacznego nacisku i spowoduje je¬ dynie jednoczesne wtloczenie w kadlub zapalnika iglicy i cewki splonki, wzajem- ne polozenie których sie nie zmieni dzieki zaklinowaniu ich przez kulki oraz wywo¬ la jedynie scisniecie sprezyny Z1. Zagle¬ bianie sie iglicy bedzie jednak ograniczone przez oparcie sie piasty smigla F o przed¬ ni plask kadluba oprawy zapalnika, przed¬ tem nim zajdzie jakiekolwiek przesuniecie sie iglicy w stosunku do cewki splonki.Innemi slowy, wszelkie uderzenie pocisku, mogace nastapic przed uzbrojeniem zapal¬ nika spowodowanem przez obrót i parcie iglicy, nie moze spowodowac dzialania mechanizmu regulujacego, jak równiez nie moze wywrzec nadmiernego nacisku na kulki i ich powierzchnie oporowe.W przypadku zastosowania powyzszego zapalnika do bomb lotniczych pomiedzy piasta smigla a przednim plaskiem kadlu¬ ba zapalnika umieszcza sie bezpiecznik u- suwany, skladajacy sie np. z dwóch pól- kolnierzy J, zaopatrzonych w sprezyne, starajaca sie je rozsunac od siebie tak, aby mogly one spasc; wyrostki J1 tych pólkol- nierzy sa polaczone ze soba zapomoca szczypczyków K, które moga rozluznic sie samoczynnie, skutkiem spadku bomby, lub pod wplywem odpowiedniego pociagniecia wykonanego przez lotnika. Po spadnieciu rzeczonego bezpiecznika, cisnienie powie¬ trza dzialajace na smiglo bedzie je obra¬ cac i naciskac, co powoduje pograzanie sie iglicy i ruch obrotowy jej, który porusza sie wówczas wedlug linji srubowej o skoku bardzo malym, a to dzieki umieszczeniu kulek D pomiedzy powierzchnia oporowa c wykonana na iglicy i powierzchnia opo¬ rowa i na ruchomej cewce splonki. Jezeli, jak to latwo uskutecznic, nacisk sprezyny przeciwdzialajacej Z1 bedzie wiekszy od nacisku wywieranego przez kulki D na cewke splonki, to ta ostatnia pozostaje nie¬ ruchoma i iglica w stosunku do tej cewki splonkowej bedzie sie przesuwac. Po doj¬ sciu kulek D do rozszerzenia i1, zawleczka — 3 —H styka sie z przednim plaskiem zapalni¬ ka w ten sposób, ze iglica znajduje sie w polozeniu uzhrojonem. Jakiekolwiek ude¬ rzenie pocisku o przeszkode powoduje sciecie zawleczki i uderzenie iglicy w splonke B, jak to przedstawia fig. 4. Aby cewka splonki nie mogla sie obracac, przy¬ trzymuje sie ja zapomoca np. wystepii nie¬ ruchomego A2 wchodzacego w rowek i1, wykonany w tej cewce. Opózniacz powyz¬ szy mozna zastosowac do zapalników cza¬ sowych do bomb lotniczych.Na fig. 5, 6 i 7 przedstawione sa prze¬ kroje podluzne zapalnika podobnego ro¬ dzaju w trzech róznych polozeniach. Igli¬ ca C1 jest w danym przypadku prowadzo¬ na prostolinijnie zapomoca progu A3, przytwierdzonego do korka A1 i slizgaja¬ cego sie w rowku c1 utworzonym w trzo¬ nie C1 iglicy; dzieki temu ta iglica nie mo¬ ze sie obracac, azi do chwili przesuniecia sie swego z polozenia przedstawionego na fig. 5 do polozenia na fig. 6, czyli po przej¬ sciu odleglosci dzielacej próg A3 i rowek okólny C3, wykonany na koncu rowka c1, w trzonie C1. Az do chwili dojscia progu A3 do rowka okólnego C3 iglica nie moze sie obracac i pociaga za soba, za posred¬ nictwem kulek Z), ruchoma cewke splonki /. Po dojsciu zas progu A3 do rowka C3 iglica nie moze zaglebiac sie w dalszym ciagu w kadlub zapalnika, wskutek opar¬ cia sie progu A3 o dno rowka C3. Ponie¬ waz iglica przestaje sie posuwac wzdluz osi, wiec cewka splonki Z opuszcza sie pod wplywem nacisku sprezyny Z1 i obracania sie iglicy, czyli innemi slowy splonka B zbliza sie do grotu iglicy. Z chwila dojscia kulek Z) do rozszerzenia i1 sprezyna Z1 mo¬ ze dzialac swobodnie i rzuci splonke B na grot iglicy (fig. 7). Regulujac odpowiednio wielkosc drogi, która powinna przebyc iglica przed osiagnieciem moznosci obraca¬ nia sie oraz wielkosci drogi, która musi przejsc cewka splonki, nim kulki D dojda nawprost rozszerzenia i1, jako tez regulu¬ jac napiecie sprezyny przeciwdzialajacej Z1 mozna dowolnie nastawic dlugosc lotu pocisku przed jego rozpryskiem. Do wply¬ wania na poszczególne narzady opóznia¬ jace dzialanie mechanizmu zapalajacego mozna uzyc rozmaitych sposobów. Mozna np. dzialac z zewnatrz na sprezyne Z1, mozna dodac urzadzenie, regulujace dlu¬ gosc ruchu podluznego (czyli bez obraca¬ nia sie) iglicy lub tez zmieniac czas trwa¬ nia tego ruchu, zmieniajac mase lub ksztalt smigla. Mozna równiez stosowac szereg smigiel róznego rodzaju, które mozna, od¬ powiednio do potrzeby, zakladac na iglice.Rozumie sie samo przez sie, ze zapal¬ nik opisany powyzej, zapalnik czasowy, moze zawierac urzadzenie zapewniajace równiez dzialanie jego, jako uderzeniowe¬ go z chwila uderzenia pocisku o przeszko¬ de w przypadku, gdyby dzialanie czasowe nie nastapilo przed napotkaniem wspom¬ nianej przeszkody. W tym celu wystarczy¬ loby umozliwienie sciecia progu A3 w ra¬ zie wtloczenia gwaltownego iglicy, dopro¬ wadzonej przedwstepnie do polozenia uz¬ brój owe^go, gdy kulki beda pozbawione swego oparcia.W przypadku zastosowania tego zapal¬ nika do bomby lotniczej, zawieszonej pio¬ nowo, mozna na piascie smigla F umiescic pierscien do zawieszania F1 (fig. 5 i 7) lub umiescic ten pierscien na przedluzeniu igli¬ cy C1. W opisanych przypadkach mozna pominac sprezyne przeciwdzialajaca Z1, pod warunkiem, ze ruchomej cewce splon¬ ki nada sie jednoczesnie dostateczna mase.Pominiecie tej sprezyny jest w pew¬ nych razach korzystne, poniewaz umozli¬ wia zblizenie sie iglicy do cewki splonki jedynie wówczas, gdy bomba znajduje sie w pozycji odwróconej (przedstawionej na rysunku), która bomba przybiera po uply¬ wie pewnego czasu od chwili rozpoczecia sie jej spadku. Zbieznosc powierzchni opo¬ rowych kulek D osiaga sie podobnie jak w przykladach opisanych poprzednio, zapo- - 4 —moca wykonania na iglicy powierzchni w ksztalcie stozka scietego i powierzchni cy¬ lindrycznej na kadlubie zapalnika, lub ru¬ chomej cewce splonki.Mozna to równiez osiagnac w sposób odwrotny wykonujac powierzchnie stozko¬ wa na cewce splonki, a powierzchnie cy¬ lindryczna na iglicy.Na fig, 8 uwidoczniony jest .przekrój podluzny podobnej odmiany zapalnika, w którym na trzonie C1 iglicy jest wykonana szyja C4, która zastepuje rozszerzenie i1, stosowane w ruchomej cewce splonki w przykladach poprzednich.Na fig. 9 przedstawiony jest przekrój podluzny zapalnika, w którym, aby ude¬ rzenie nieprzewidziane nie wywarlo zbyt¬ niego nacisku na kulki D i ich powierzch¬ nie oporowe, zamiast ruchomej cewki splonki o ruchu podluznym zastosowano splonke nieruchoma w polaczeniu z iglica, skladajaca sie z dwóch czesci. Kulki D u- mieszezone sa w tym przypadku pomiedzy powierzchnia oporowa o ksztalcie stozka scietego c, utworzona w gniezdzie E, wy- konanem w kadlubie zapalnika A i po¬ wierzchnia cylindryczna C1 iglicy. Na trzonie C1 wykonana jest, podobnie jak w przykladzie poprzednim, szyjka C4. Trzon C1 samego udamika slizga sie zapomoca czopków C5 w szczelinach c6, wykonanych w drugiej czesci C8 iglicy, do której, na- zewnatrz zapalnika, jest przymocowane smiglo F. W tulejce C6 umieszczona jest sprezyna C7, starajaca sie utrzymac igli¬ ce C1 w polozeniu wskazanem na fig. 9, Jezeli po usunieciu dajacego sie rozluznic bezpiecznika J parcie wywarte na czesc C6 iglicy bez jednoczesnego obracania spo¬ woduje tylko przesuniecie sie tego narza¬ du na skutek zeslizgniecia sie czopków CB w szczelinach c6, to wlasciwa iglica C1, za¬ klinowana w dalszym ciagu przez kulki D, nie poruszy sie z miejsca. Wtloczenie igli¬ cy C1 moze sie dokonac jedynie pod naci¬ skiem sprezyny C7, polaczonym z obraca¬ niem sie smigla F. Dzialanie wiec-media* nizmu zapalajacego, podobnie jak w przy¬ kladach poprzednich, moze nastapic dopie¬ ro po uplywie okreslonego czasu, to jest, gdy kulki D znajda sie nawprost szyi C4 iglicy C2, która sprezyna C7 rzuci wówczas na splonke nieruchoma B.Z opózniaczem kulkowym mozna pola¬ czyc znane juz bezpieczniki, co wlasnie jest cecha znamienna wynalazku niniej¬ szego. W przypadku np. zastosowania wy¬ nalazku do bomb lotniczych mozna zamiast bezpiecznika odejmowanego uzyc bezpiecz¬ nik spadajacy pod wplywem sily odsrod¬ kowej, utrzymujacy normalnie iglice w jej polozeniu poczatkowem, przyczem bez¬ piecznik ten mozna umiescic nazewnatrz zapalnika lufo wewnatrz jego, jak to ma miejsce w wiekszosci znanych zapalników.Spadniecie bezpiecznika odsrodkowego mo¬ ze byc spowodowane przez ruch obrotowy pocisku, smigla lub przez oba powyzsze ruchy.Aby smigla F nie mozpa bylo popchnac nieopatrznie reka, na piascie jego sa wy* konane (fig. 3) ostre zabki /, dzieki którym unika sie mozliwosci popchniecia reka igli¬ cy, a przez to i wtloczenia go w zapalnik, które to wtloczenie wymaga, jak wiadomo, jednoczesnego pchniecia i obracania. Ina* czej mówiac, jezeli smiglo F zostanie przez nieuwage obrócone reka, to nie spowoduje to oczywiscie wtloczenia iglicy* Rozumie sie samo przez sie, ze opóz¬ niacz mechaniczny, wykonany w zapalniku opisanym, nie wylacza bynajmniej mozno¬ sci zastosowania opózniacza pirotechnicz¬ nego, sluzacego do zmniejszania szybkosci przedostawania sie ognia splonki do ladun¬ ku pocisku.Opózniacz mechaniczny we wszelkich postaciach powyzszych zapewnia, ze igli¬ ca zbliza sie do splonki odpowiednio po¬ wolnie wykonywajac specjalny wkrecaja¬ cy sie ruch o bardzo malym kroku. Niniej- szy^opózniacz mechaniczny mozna oczywi-soic zastosowac w (polaczeniu z urzadze¬ niem, polegajacem na zwyklem wkrecaniu sie gwintu w nakretke, przyczem opózniacz w; mysl wynalazku wkrecajacy sie powoli zaczyna dzialac dopiero po pierwszem przesunieciu sie iglicy, opartem na wkreca¬ niu sie gwintu w nakretke. Narzadem ohra- cajacym, na którym jest wykonana po¬ wierzchnia oporowa dla kulek opózniacza, moze byc nie iglica, jak to podano powy¬ zej, lecz cewka splonki, na której przedlu¬ zeniu zewnetrzmem siedzi smiglo i wówczas ta obracajaca sie cewka splonki moze byc polaczona z iglica nieruchoma lub z iglica o ruchu podluznym. Opózniacz z wiencem kulek mozna równiez nalozyc na czepiec ochronny zapalnika; w tym przypadku kul¬ ki beda umieszczone pomiedzy zbieznemi powierzchniami, z których jedna wykonana jest w kadlubie)' zapalnika, a druga — w czepcu, Sprezyna moze wtedy odrzucic czepiec dopiero po dojsciu kulek do rozsze¬ rzenia pozwalajacego im oddalic sie od o- parcia lub po dojsciu kulek do konca ka¬ dluba zapalnika, co moze jedynie nastapic przy parciu, wywieranem przez sprezyne, polaczonem z obracaniem sie, spowodowa¬ niem przez dzialanie powietrza na skrzy¬ delka czepca. Na fig. 10 przedstawiony jest wlasnie przekrój podluzny takiego opóz¬ niacza, gdzie sprezyna K umieszczona w czepcu L stara sie go wyrzucic, co moze jednak nastapic jedynie na skutek laczne¬ go" wplywu pancia sprezyny K i obracania sie czepca pod wplywem powietrza cisna* cegó na skrzydelka L1, t. j. gdy kulki wy¬ suna sie poza koniec kadluba zapalnika A.Wynalazek mozna takze zastosowac do mechanizmów zapalajacych torped mor¬ skich, granatów recznych lub innych, a wo- góle biorac — do wszelkich mechanizmów, w których nalezy opóznic dzialanie mecha¬ nizmu zapalajacego, wystawiajac ten ostat¬ ni jednoczesnie na polaczone dzialanie parcia i obrdtu w przeciagu okresu czasu dostatecznie dlugiego.Opózniacz i bezpieczniki podane na fig. 5, 6 i 7 zawieraja, jak bylo wskazane, pro¬ wadnice mogacej sie obracac iglicy w ka¬ dlubie zapalnika, która to prowadnica po¬ zwala iglicy obracac sie dopiero po zagle¬ bieniu sie jej pod wplywem parcia, o okre¬ slona wielkosc w zapalniku. Opózniacz ten zawiera równiez ruchoma cewke splonko- wa, znajdujaca sie pod naciskiem sprezy¬ ny, która to cewka, mogaca przesuwac sie wraz z iglica w kierunku podluznym, na¬ kreca sie na iglice podczas swego wlasne¬ go ruchu posuwistego. Nowe te sposoby mozna równiez stosowac w przypadku, gdy wkrecanie sie cewki splonki na iglice do¬ konywa sie nie za posrednictwem kulek, lecz w sposób zwykly, czyli zapomoca gwintu i nakretki, co stanowi równiez czesc tego wynalazku. Zastosowanie takie poda¬ ne jest na fig. 11, gdzie, podobnie jak na fig. 5 do 7, iglica C1 jest prowadzona przez rowek cx, dzialajacy wespól z progiem A3, wykonanym w kotku A1. Zapobiega to obra¬ caniu sie iglicy az do chwili przejscia odle¬ glosci, dzielacej zab A3 i rowek kolisty C3, wykonany na koncu rzeczonego rowka cr Dopóki próg A3 nie dojdzie pod wplywem parcia ze strony smigla F nawprost rowka kolistego C3, dopóty ruchoma cewka splon¬ ki /, stanowiaca w stosunku do iglicy na¬ kretke, zostaje przez iglice te pociagnieta i jej rowek i2 bedzie sie slizgal po wyste¬ pie A2. Z chwila jednak, gdy iglica odzy¬ skuje moznosc obrotu, przestaje ona posu¬ wac sie wiglab zapalnika, wówczas cewka splonki zaczyna nakrecac sie na iglice, az do chwili, gdy gwint cewki splonki zejdzie z gwintu iglicy, która zostaje wówczas zwolniona i uderza pod cisnieniem sprezy¬ ny/w splonke B.Kazdy mechanizm zapalajacy zawiera¬ jacy narzad (iglica lub splonka), którego przedluzenie zewnetrzne zaopatrzone jest w smiglo, i który zaglebia sie droga bezpo¬ sredniego lub posredniego wkrecania sie w kadlub zapalnika lub w glówke pocisku — 6 —mozna, stosownie do wynalazku, polaczyc z ruchomym narzadem dopelniajacym (splonka lub iglica), znajdujacym sie pod wplywem narzadu przeciwdzialajacego lub podobnego narzadu (sprezyny), dostoso¬ wanego do masy wymienionego narzadu dopelniajacego. Sila narzadu przeciwdzia¬ lajacego jest przytem tak dobrana, aby w przypadku nieprzewidzianego uderzenia (np. upadku pocisku z niewielkiej wysoko¬ sci) mogacego zniszczyc urzadzenie do wkrecania do tego stopnia, iz przestanie ono powstrzymywac, ruchomy narzad tyl¬ ny (np. iglica) mógl cofnac sie, sciskajac narzad przeciwdzialajacy, skutkiem czego mechanizm zapalajacy nie spowoduje za¬ plonu, poniewaz sila zywa tego narzadu bedzie zbyt mala.Fig. 12 podaje wlasnie przekrój po¬ dluzny iglicy C—C1 wkrecanej1 w kadlub zapalnika A; na koncu zewnetrznym tej iglicy znajduje sie smiglo i wspóldziala wespól ze splonka ruchoma B, znajdujaca sie pod naciskiem sprezyny przeciwdziala¬ jacej 71. Na skutek np. uderzenia przed¬ wczesnego (wskutek upadku pocisku z nie¬ wielkiej wysokosci) gwinty iglicy moga u- lec scieciu, wówczas jednak zaglebienie sie iglicy bedzie mialo tylko ten skutek, ze o- depchnie jedynie ruchoma cewke B, sci¬ skajac sprezyne I1, przyczem niemoznosc zaplonu mozna uczynic jeszcze wieksza, stosujac w splonce mase piorunujaca o zmniejszonej czulosci lub pokrywajac ja blaszka B1, utrudniajaca przenikanie gro¬ tu iglicy. Zderzenie sie iglicy ze splonka spowoduje wybuch zapalnika jedynie wów¬ czas, gdy splonka ma dostateczna sile zy¬ wa, co wobec bardzo malej masy splonki wymaga znacznej szybkosci pocisku, a wiec i spadku tegoz z dosc duzej wysoko¬ sci.Bez wzgledu na to, czy sposób wkreca¬ nia sie udarnika zaopatrzonego w smiglo i dzialajacego wespól z ruchoma cewka splonki B ma postac ukladu z kulkami (fig. 3 i 4), czy ukladu, opartego na gwincie i nakretce, splonka, 'zamiast byc nieruchoma w swej ruchomej cewce moze poruszac sie sama w tej ostatniej, jak to wskazano na fig. 13. Sprezyna «73 normalnie utrzymuje splonke B w przedniej czesci jej gniazda 72. Jezeli wtedy iglica zostanie wtloczona przedwczesnie w zapalnik i jednoczesnie zawiedzie urzadzenie do wkrecania sie igli¬ cy, to wówczas grot iglicy odepchnie splon¬ ke wglab jej gniazda I2, co daje jeszcze je^dno zabezpieczenie.Splonka ruchoma B, poddana nacisko¬ wi sprezyny przeciwdzialajacej I1, moze byc zastosowana lacznie z urzadzeniem po¬ legaj acem na posredmiem wkrecaniu sie iglicy, jak to wskazuja odmiany na fig. 14 i 15. W zapalniku przedstawionym na fig. 14 nagwintowany koniec tylny iglicy C— C1 wkreca sie w nakretke M, prowadzona zapomoca rowka podluznego m, w który wchodzi wystep N, umieszczony na koncu srubki, wkreconej w kadlub zapalnika A.W stanie nieczynnym tylny plask nasrubka M opiera sie o ruchoma oprawke splonki B, po usunieciu zas bezpiecznika odejmo¬ wanego J, w chwili rzucenia bomby, smi¬ glo, nie mogac obrócic prowadzonej na¬ kretki Af, sprawia, ze nakretka ta nakreca sie na iglice. Gdy nakrecanie to zostaje za¬ konczone, zapalnik zostanie uzbrojony, po¬ niewaz zespól nakretki Af i iglicy nie moze uderzyc o splonke, gdyz zapobiega temu sprezyna G i zawleczka H; z chwila jednak uderzenia pocisku o przeszkode zawleczka H ulega scieciu, sprezyna G zostaje sci¬ snieta, a udamik uderza w splonke posia¬ dajaca duza sile zywa, powodujac tern wy¬ buch zapalnika.W zapalniku odmiennym, podanym na fig. 15, nakretka Af umieszczona jest po¬ miedzy smiglem F i kadlubem zapalnika oraz prowadzona jest przez próg N, wyko¬ nany na kadlubie. Zapalnik zostaje uzbro¬ jony z chwila, gdy nakretka Af przesunie sie do polozenia Af1. — 7 — PL PL PLThe present invention relates to a mechanical delay or preventer of action, particularly suitable for projectile fuses. This device essentially consists of a ring of balls, whether or not contained in a cage, arranged between two converging abutment surfaces, at least one of which is formed on a tool that must be moved, e.g., a striker pin or a primer coil. In any case, however, one of these abutment surfaces for the balls must be located on a tool that can rotate, e.g., under the action of air. The balls form wedge-like structures between their supporting surfaces, as their own weight, possibly augmented by an additional rigid or elastic load, forces them between these surfaces. Consequently, the sliding device, clamped by the balls, can only move in a small-pitch screw motion, caused by the simultaneous rotational and sliding motion of the balls between their supporting surfaces. Sliding of the balls is impossible unless there is a longitudinal force acting on them, combined with the rotational motion of at least one of the supporting surfaces of these balls. The invention also relates to a series of additional safety devices which can be used in conjunction with a ball delayer or another screw-in delay device. The drawings show, as examples, practical individual embodiments and applications of the invention. In these drawings, Fig. 1 shows a longitudinal section of a delayer according to the invention, delaying the operation of the striking igniting mechanism. This figure shows the fuse body A only in the part in which a stationary primer B is placed, the primer explosion being caused by the collision of this stationary primer with a movable firing pin C. The delayer proper has the form of a ring of balls D, normally wedged between the wall e of the socket E, made in the fuse body and the truncated cone-shaped bearing surface c, made on the firing pin C. The firing pin can rotate in the seat E under the action of, for example, air pressure exerted on the propeller F, mounted on the extension C1 of the firing pin C. The balls D are normally clamped between the surfaces c and e, under the influence of the spring G, one end of which rests on a special disc g, and the other end — on the collar C2 of the firing pin C. The firing pin moves towards the primer B only under the influence of the resultant rotational force and the longitudinal pressure caused by the flight of the projectile in the air, while the advancement of the firing pin is caused by the combined rotational and sliding motion of the ring of balls D, moving between the bearing surfaces e. and c, along a small-pitch screw path. By means of the above device, the firing pin can be delayed in its armed position. The above delayer could fulfill its purpose until the projectile has traveled a sufficient distance, then the slow advance of the firing pin would bring the ball D into the expanded part E1 of the socket E, where the balls would cease to rest simultaneously on surface c and the adjacent additional surface e. In Fig. 2, these parts are shown in this current position, and then the firing pin would be finally cocked in the active position, i.e., it would be able to strike the primer under the influence of the projectile striking an obstacle. The firing pin already in the armed position can be lowered in any way, for example by placing a pin H in the pin C1, which when the firing pin is in the armed position will be near the front flat of the fuse housing. In the event of the projectile hitting the target, this pin will be sheared off immediately, thus enabling the firing pin to be pushed towards the primer B. The delayer described above makes premature operation of the fuse more difficult, because the movement of the firing pin towards the primer requires a longer period of pressure and rotation. Of course, the impact itself, i.e. the pressure (even strongly exerted on the firing pin, provided, however, that it does not crush the balls and their supporting surfaces), is not able to move the firing pin sufficiently. It is also possible to easily attach additional fuses to the delayer described, which would prevent the fuse from working unexpectedly, even if the D balls failed. Figures 3 and 4 show a longitudinal section in two different positions of another delayer, used for the impact fuse for aircraft bombs, and provided with a number of additional fuses. In this case, the D balls are not mounted between the truncated cone-shaped surface above the firing pin C1 and the fuse body, but are placed between the wall with a The truncated cone shape c and the inner cylindrical surface i of the primer coil I, which can move inside the fuse housing A. When the balls D reach the expansion i1, made inside the primer coil, the firing pin will be armed in the active position. The primer coil / normally cannot slide deeper into the fuse holder housing because it is prevented by the spring Z1, which rests against the bottom of the cavity in the fuse housing. The other end of the primer coil rests against the plug A1. If the above fuse did not have external additional fuses, i.e., if we imagine the locking ring J in Fig. 3 as inoperative, then even a strong but unexpected pressure on the firing pin C1 would not be able to exert a significant pressure on the balls D and their supporting surfaces and will only cause the firing pin and primer coil to be simultaneously pressed into the fuse housing, the mutual position of which will not change due to their wedging by the balls, and will only compress the spring Z1. The penetration of the firing pin will, however, be limited by the support of the propeller hub F against the front flat of the fuse housing, before any movement of the firing pin in relation to the primer coil occurs. In other words, any impact of the projectile, which may occur before the fuze is armed by the rotation and pressure of the firing pin, must not cause the adjustment mechanism to operate, nor must it exert excessive pressure on the balls and their supporting surfaces. In the case of using the above fuse for aircraft bombs between the hub and the primer coil, Between the propeller and the front flat of the fuse body, a removable fuse is placed, consisting of, for example, two half-collars J, equipped with a spring that tries to spread them apart so that they can fall. The protrusions J1 of these half-collars are connected to each other by tweezers K, which can be released automatically by the bomb falling or by a suitable pull from the pilot. After the said fuse drops, the air pressure acting on the propeller will rotate and press it, causing the firing pin to sink and rotate, which then moves along a helical line with a very small pitch, thanks to the placement of balls D between the bearing surface C made on the firing pin and the bearing surface I on the moving primer coil. If, as is easily accomplished, the pressure of the counter-acting spring Z1 is greater than the pressure exerted by the balls D on the primer coil, the latter remains stationary and the firing pin will move relative to the primer coil. After the balls D reach the expansion i1, the pin —3—H contacts the front plate of the fuse so that the firing pin is in the fired position. Any impact of the projectile against an obstacle shears the pin and causes the firing pin to strike the primer B, as shown in Fig. 4. To prevent the primer coil from rotating, it is held in place by, for example, a fixed projection A2 engaging a groove i1 made in the coil. The above delayer can be used for time-of-flight fuses. for aerial bombs. Figures 5, 6 and 7 show longitudinal sections of a similar type of fuse in three different positions. The firing pin C1 is in this case guided in a straight line by a shoulder A3, attached to a plug A1 and sliding in a groove c1 formed in the firing pin shaft C1; this prevents the firing pin from rotating until it moves from the position shown in Figure 5 to the position shown in Figure 6, i.e. after passing the distance separating the shoulder A3 and the circular groove C3, formed at the end of the groove c1, in the shaft C1. Until the shoulder A3 reaches the circular groove C3, the firing pin cannot rotate and pulls with it, by via the balls Z), the moving primer coil /. When the threshold A3 reaches the groove C3, the firing pin cannot penetrate any further into the fuse body due to the fact that the threshold A3 rests on the bottom of the groove C3. Since the firing pin stops moving along the axis, the primer coil Z is lowered under the influence of the pressure of spring Z1 and the rotation of the firing pin, in other words, the primer B approaches the firing pin tip. When the balls Z) reach the expansion i1, the spring Z1 can operate freely and throws the primer B onto the firing pin tip (fig. 7). By adjusting the distance the firing pin must travel before it can rotate, and the distance the primer coil must travel before the balls D reach the expansion i1, as well as by adjusting the tension of the counteracting spring Z1, the length of the projectile's flight before it shatters can be freely adjusted. Various methods can be used to influence the individual mechanisms that delay the firing mechanism. For example, one can externally act on the spring Z1, add a device that regulates the length of the firing pin's longitudinal movement (i.e., without rotation), or change the duration of this movement by changing the mass or shape of the propeller. A number of different types of propellers may also be used, which may be mounted on the firing pins as required. It goes without saying that the fuse described above, the time fuse, may include a device ensuring that it also operates as a strike fuse when the projectile hits an obstacle, in the event that the time fuse has not been activated before the said obstacle is encountered. For this purpose it would be sufficient to allow the threshold A3 to be cut off in the event of a sudden forceful pressing of the firing pin, previously brought to the arming position, when the balls are deprived of their support. In the case of using this fuse for an aerial bomb suspended vertically, the suspension ring F1 (figs. 5 and 7) can be placed on the hub of the propeller F or this ring can be placed on the extension of the firing pin C1. In the cases described, the counter-acting spring Z1 can be omitted, provided that the moving primer coil is also given sufficient mass. Omitting this spring is advantageous in certain cases, as it allows the firing pin to approach the primer coil only when the bomb is in the inverted position (shown in the drawing), which the bomb assumes after a certain time has passed since it begins to fall. The convergence of the bearing surfaces of the balls D is achieved similarly to the examples described previously, by making a truncated cone-shaped surface on the firing pin and a cylindrical surface on the fuse body or the movable primer coil. This can also be achieved in the reverse manner by making a conical surface on the primer coil and a cylindrical surface on the firing pin. Fig. 8 shows a longitudinal section of a similar type of fuse, in which a neck C4 is made on the firing pin shaft C1, which replaces the extension i1 used in the movable primer coil in the previous examples. Fig. 9 shows a longitudinal section of the fuse, in which, to prevent an unexpected impact from exerting excessive pressure on the balls D and their Resistance surfaces: instead of a movable primer coil with longitudinal movement, a stationary primer is used in combination with a firing pin, consisting of two parts. In this case, the balls D are placed between the truncated cone-shaped resistance surface c, formed in the socket E, made in the fuse body A, and the cylindrical surface C1 of the firing pin. A neck C4 is made on the shaft C1, as in the previous example. The shaft C1 of the striker itself slides by means of pins C5 in slots c6 made in the second part C8 of the firing pin, to which, outside the fuse, the propeller F is attached. A spring C7 is placed in the sleeve C6, which tries to keep the firing pin C1 in the position shown in Fig. 9. If, after removing the releasable fuse J, the pressure exerted on part C6 of the firing pin without simultaneous rotation only causes the movement of this organ due to the sliding of pins CB in slots c6, then the firing pin C1 proper, still wedged by the balls D, will not move from its place. The firing pin C1 can only be pushed in under the pressure of the spring C7, combined with the rotation of the propeller F. The action of the igniting medium, similarly to the previous examples, can only occur after a certain time has elapsed, i.e. when the balls D are in front of the neck C4 of the firing pin C2, which then throws the spring C7 onto the stationary primer B. The already known fuses can be combined with the ball delayer, which is a characteristic feature of the present invention. In the case of applying the invention to aircraft bombs, for example, instead of a removable fuse, a fuse falling under the influence of centrifugal force can be used, which normally holds the firing pin in its initial position. This fuse can be placed outside or inside the fuse, as is the case with most known fuses. The falling of the centrifugal fuse can be caused by the rotation of the projectile, the propeller, or both. To prevent the propeller F from being pushed inadvertently by hand, its hub is provided with sharp teeth (Fig. 3), which prevent the firing pin from being pushed by hand and thus being forced into the fuse, which, as is known, requires simultaneous pushing and turning. In other words, if the propeller F is inadvertently turned by hand, this will not, of course, force the firing pin into the firing pin. It goes without saying that the mechanical delay incorporated in the fuse described does not exclude the possibility of using a pyrotechnic delayer, which serves to slow down the rate of penetration of the primer flame into the projectile charge. The mechanical delayer in all the above forms ensures that the firing pin approaches the primer suitably slowly, performing a special, winding movement with very small steps. The present mechanical delayer can of course be used in combination with a device consisting in the usual screwing of the thread into the nut, whereby the delayer, in the idea of the invention, which is screwed in slowly, begins to operate only after the first advancement of the firing pin, based on the screwing of the thread into the nut. The rotating device on which the bearing surface for the delayer balls is made may not be the firing pin, as mentioned above, but the primer coil, on the outside extension of which the propeller sits, and then this rotating primer coil may be connected to a stationary firing pin or to a firing pin with longitudinal movement. The delayer with a ring of balls can also be placed on the protective cap of the fuse; in this case the balls will be placed between convergent surfaces, one of which is made in the fuse body and the other in the cap. The spring can then throw off the cap only after the balls have reached the expansion allowing them to move away from the support or after the balls have reached the end of the fuse body, which can only occur when the pressure exerted by the spring is combined with the rotation caused by the action of the air on the wings of the cap. Figure 10 shows a longitudinal section of such a delayer, where the spring K placed in the cap L tries to eject it, which, however, can only occur as a result of the combined action of the spring K and the rotation of the cap under the influence of the air pressing the bricks on the wings L1, i.e. when the balls move beyond the end of the fuse body A. The invention can also be applied to the igniting mechanisms of naval torpedoes, hand grenades or other, and generally speaking - to all mechanisms in which it is necessary to delay the action of the igniting mechanism, exposing it simultaneously to the combined action of pressure and rotation for a sufficiently long period of time. The delayer and fuses shown in Figures 5, 6 and 7 They contain, as indicated, a guide for a rotating firing pin in the fuse body, which guide allows the firing pin to rotate only after it has been pushed into the fuse by a predetermined amount under pressure. This delayer also contains a movable primer coil, under spring pressure, which coil, which can move with the firing pin in the longitudinal direction, winds itself onto the firing pin during its own sliding movement. These new methods can also be used when the primer coil is screwed onto the firing pin not by means of balls, but in the usual way, i.e., by means of a thread and nut, which is also part of this invention. Such an application is shown in Fig. 11. where, similarly to Figures 5 to 7, the firing pin C1 is guided by a groove cx, which works in conjunction with a shoulder A3, formed in the barrel A1. This prevents the firing pin from rotating until it passes the distance separating the tooth A3 and the circular groove C3, formed at the end of the said groove cr. Until the shoulder A3 reaches, under the influence of pressure from the propeller F, opposite the circular groove C3, the movable primer coil /, which acts as a nut in relation to the firing pin, is pulled by the firing pin and its groove i2 slides along the projection A2. However, as soon as the firing pin regains the ability to rotate, it stops moving along the fuse link, and the primer coil begins to wind itself onto the firing pin. until the thread of the primer coil leaves the thread of the firing pin, which is then released and strikes the primer B under the pressure of the spring. Any igniting mechanism comprising a device (firing pin or primer) whose external extension is provided with a propeller and which is engaged by direct or indirect screwing into the fuse housing or the projectile head - 6 - can, according to the invention, be combined with a movable complementary device (primer or firing pin) which is under the influence of a counter-acting device or a similar device (spring) adapted to the mass of the said complementary device. The force of the counter-acting device is selected so that in the event of an unexpected impact (e.g. a projectile falling from a small height) height) which could destroy the screwing device to such an extent that it would cease to hold, the movable rear element (e.g. firing pin) could retract, compressing the counter-acting element, and as a result the igniting mechanism would not ignite because the live force of this element would be too small. Fig. 12 shows the longitudinal section of the firing pin C-C1 screwed into the fuse body A; at the outer end of this firing pin there is a propeller and it cooperates with the movable primer B, which is under the pressure of the counter-acting spring 71. As a result of e.g. premature impact (due to the projectile falling from a small height), the firing pin threads could be sheared, but then the firing pin's penetration would have only this effect, that it will only push away the moving coil B, compressing spring I1, and the impossibility of ignition can be made even greater by using a fulminating mass of reduced sensitivity in the primer or covering it with a sheet B1, which hinders the penetration of the firing pin. The collision of the firing pin with the primer will cause the fuse to explode only when the primer has sufficient live force, which, considering the very small mass of the primer, requires a significant projectile velocity, and therefore a fall from a relatively high height. Regardless of whether the method of screwing in the impactor equipped with a propeller and working together with the moving coil B is in the form of a system with balls (Figs. 3 and 4) or a system based on a thread and a nut, the primer, 'instead of being stationary in its moving coil, it can move itself in the latter, as shown in Fig. 13. Spring 73 normally holds primer B in the front part of its seat 72. If then the firing pin is forced prematurely into the fuse and at the same time the firing pin screwing device fails, the firing pin tip will push the primer into its seat I2, which provides another safety measure. The moving primer B, subjected to the pressure of the counter-acting spring I1, can be used in conjunction with a device consisting in indirect screwing in of the firing pin, as shown in the variants in Figs. 14 and 15. In the fuse shown in Fig. 14, the threaded rear end of firing pin C—C1 screws into the nut M, guided by means of a longitudinal groove M, which is engaged by a projection N, located at the end of a screw screwed into the fuse body A. In the inoperative state, the rear flat of the screw M rests against the movable primer holder B. After removing the removable fuse J, when the bomb is thrown, the propeller, unable to turn the guided nut Af, causes this nut to be screwed onto the firing pin. When this winding is completed, the fuze is armed because the nut Af and firing pin assembly cannot strike the primer, as this is prevented by spring G and pin H. However, when the projectile strikes an obstacle, pin H shears, spring G is compressed, and the striker strikes the primer with great force. live, thus causing the fuse to explode. In the different fuse shown in Fig. 15, the nut Af is placed between the propeller F and the fuse body and is guided by the threshold N, made on the body. The fuse is armed when the nut Af moves to the Af1 position. — 7 — PL PL PL