Przedmiotem wynalazku jest element hydrauliczny do ukladów sterowania napedów, zwlaszcza do stero¬ wania przekladni hydromechanicznych.Do sterowania przekladni hydromechanicznych sa stosowane zawory przelewowe, regulatory cisnienia, rozdzielacze dwupolozeniowe i zawory bezpieczenstwa. Wymienione elementy sa wykonywane jako odrebne zespoly lub stanowia jednolity blok elementów. W pierwszym przypadku mozliwe jest zastosowanie elementów z zewnatrz sterowanego ukladu hydraulicznego, na skutek czego zabudowanie ich w ukladzie jest proste i nie wymaga stosowania dodatkowej wspólnej obudowy. Równoczesnie jednak duze gabaryty i ciezar poszczególnych wymienionych elementów powoduja, ze opisane rozwiazanie nie znajduje zastosowania w przekladniach hydro¬ mechanicznych. W drugim przypadku, jednolitego bloku elementów, w jednym zwartym wielofunkcyjnym bloku sa umieszczone elementy hydrauliczne w ilosciach i ukladzie wlasciwym jedynie dla danego typu przekladni.Rozwiazanie jest korzystne dla produkcji masowej lecz niedogodne w przypadku mniejszych serii, w jakich sa wykonywane na przyklad samochody duzej ladownosci.Znany jest dalej element hydrauliczny w postaci zaworu zabezpieczajacego przedstawiony w polskim opisie patentowym nr 54382. Zawór ma korpus zaopatrzony we wspólsrodkowe komory cylindryczne. W korpusie jest umieszczony suwak cylindryczny zaopatrzony w wydrazenie, a w tym wydrazeniu jest umieszczony zawór zwrot¬ ny. Opisana konstrukcja moze byc stosowana wylacznie jako zabezpieczenie ukladów hydraulicznego napedu organów roboczych maszyn.Wynalazek ma na celu opracowanie konstrukcji elementu hydraulicznego, który przy prostocie wykonania nadawalby sie do spelnienia róznych funkcji i mógl byc stosowany w skrzyniach przekladniowych o róznych schematach kinematycznych.Wedlug wynalazku cel ten osiagnieto przez zaopatrzenie elementu w korpus, w którym znajduja sie dwie wspólosiowe komory. W plaszczyznach prostopadlych do osi tych komór sa wykonane trzy komory robocze o wylotach wiekszych od przekrojów samych komór. Wspomniane wyloty sa wyprowadzone na jedna plaszczy-99642 zne korpusu przystosowana do szczelnego polaczenia z instalacja hydrauliczna. Jedna ze wspomnianych wspól¬ osiowych komór jest przeznaczona do umieszczenia w niej tloczka i jest zakonczona gwintowanym otworem.Druga ze wspólosiowych komór jest przeznaczona do umieszczenia w niej sprezyny wspólpracujacej ze wspo¬ mnianym tloczkiem i jest zakonczona gwintowanym otworem sluzacym do umocowania oprawy tej sprezyny.Opisana konstrukcja jest uniwersalna i w zaleznosci od uksztaltowania tloczka, jaki zostanie umieszczony w cylindrycznej komorze, spelnia role zaworu przelewowego lub rozdzielacza dwupolozeniowego lub regulatora cisnienia. Dlugosc i sila sprezyny wspólpracujacej z tloczkiem sa dostosowane do charakteru pracy elementu.Do umieszczenia sprezyny o zwiekszonej dlugosci sluzy oprawa wystajaca na zewnatrz czolowej sciany korpusu.Wewnatrz oprawy jest do niej umocowany zderzak o dlugosci dostosowanej do wielkosci skoku tloczka wymaga¬ nej dla danego charakteru pracy elementu.Gwintowany otwór znajdujacy sie na koncu cylindrycznej komory mieszczacej opisany tloczek sluzy do umocowania w nim ogranicznika ruchu tloczka lub przekaznika elektrohydraulicznego.Jak z powyzszego wynika, wszystkie odmiany elementu hydraulicznego wedlug wynalazku korzystajac z jednego powtarzalnego korpusu. Budowa korpusu umozliwia dostosowanie elementu do zróznicowanych wa¬ runków pracy. W rezultacie zostaja znacznie ulatwione warunki wytwarzania i eksploatacji przekladni hydrome- chanicznych.Wynalazek jest dokladniej opisany na przykladach wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia korpus elementu hydraulicznego w przekroju podluznym, fig. 2 — oprawe sprezyny ze zderzakiem do zaworu przelewowego, fig. 3 — tlok zaworu przelewowego z elementami towarzyszacymi, fig. 4 — inna opra¬ we sprezyny ze zderzakiem do rozdzielacza dwupolozeniowego, fig. 5 — tlok rozdzielacza dwupolozeniowego z elementami towarzyszacymi, fig. 6 — tlok regulatora cisnienia ze sprezyna i elementami towarzyszacymi, a fig. 7 — przekaznik elektrohydrauliczny.Jak pokazano na rysunku, podstawowa i powtarzalna czescia elementu wedlug wynalazku jest korpus 1.Korpus jest zaopatrzony w cylindryczna komore 2 zakonczona gwintowanym otworem 3 oraz wspólosiowo do niej usytuowana cylindryczna komore 4 zakonczona gwintowanym otworem 5. Ponadto korpus zawiera trzy komory 6, 7 i 8 usytuowane w plaszczyznach prostopadlych do osi wspomnianych komór 2 i 4. Komory 6, 7 i 8 maja swoje wyloty wyprowadzone na jedna plaszczyzne korpusu, która to plaszczyzna stanowi uszczelnione polaczenie korpusu 1 z instalacja hydrauliczna.Wspomniany gwintowany otwór 3 korpusu sluzy do umocowania w nim oprawy 9 lub 10 sprezyny 11, która to sprezyna jest dobierana w zaleznosci od wymaganego cisnienia roboczego. Oprawa 9 lub 10 jest wyposa¬ zona w jeden ze zderzaków 12, 13 lub 14 o zróznicowanej dlugosci. Zadaniem zderzaka jest ograniczenie/uchu tloczka umieszczonego w cylindrycznej komorze 4. W celu uzyskania zaworu przelewowego w komorze 4 zostaje umieszczony tloczek 15, w celu uzyskania rozdzielacza dwupolozeniowego tloczek 16 a w celu uzyskania regula¬ tora cisnienia — tloczek 17. Kazdy z wymienionych tloczków wspólpracuje z talerzykiem 18 umieszczonym w komorze 2 korpusu i stanowiacym oparcie dla sprezyny 11 osadzonej suwliwie w tej komorze. W gwintowa¬ nym otworze 5 komory 4 jest osadzony ogranicznik 19 lub elektrohydrauliczny przekaznik 20.W celu uzyskania zaworu przelewowego charakteryzujacego sie osadzeniem w komorze 4 tloczka 15 — ko¬ mory 7 i 8 zostaja polaczone z obwodem pompy hydraulicznej zas komora 6 ze zlewem.W celu uzyskania rozdzielacza dwupolozeniowego charakteryzujacego*sie osadzeniem w komorze 4 tloczka 16 — pompa hydrauliczna jest polaczona z komora 7 a obwód zasilany z komora 6. Równoczesnie komora 8 jest polaczona z obwodem cisnienia roboczego, w wyniku czego rozdzielacz laczy komory 6 i 7, a wiec przylacza obwód zasilany do pompy hydraulicznej.W celu uzyskania regulatora cisnienia charakteryzujacego sie osadzeniem w komorze 4 tloczka 17 — pompa hydrauliczna jest polaczona z komora 7 a obwód regulowanego cisnienia z komorami 6 i 8.W zaleznosci od potrzeb obwód cisnienia roboczego lub regulowanego moze byc doprowadzony do ukladu za pomoca dodatkowego elektrohydraulicznego przekaznika 20 wkreconego w gwintowany otwór 5 komory 4. PL