Przetwornica pradu trójfazowego na staly i odwrotnie sklada sie z dwóch cze¬ sci: nieruchomej i ruchomej.Nieruchoma czesc wykonana jest jak stator silnika asynchronicznego A, we¬ wnatrz którego znajduje sie równiez nieru¬ choma czesc, wykonana jak wirnik prad¬ nicy pradu stalego B bez kolektora. Obie te czesci zawarte sa w skrzyni olejowej F, napelnionej olejem transformatorowym, na pokrywie której sa umieszczone izolatory przejsciowe do polaczenia z siecia pradu zmiennego. Prócz tego przez te pokrywe przepuszczony jest uszczelniony kabel wie¬ lozylowy E, który laczy uzwojenie B z nieruchomym kolektorem C, skonstruowa¬ nym jak kolektory maszyn pradu stalego.Czesc ruchoma przetwornicy sklada sie z malego silnika synchronicznego G o tej samej ilosci biegunów co i uzwojenie A i zasilanego od tej samej sieci. Na wale te¬ go silnika osadzona jest gwiazda z gnia¬ zdami dla szczotek D w ilosci równej ilosci biegunów uzwojenia A. Szczotki te slizga¬ ja sie po kolektorze C i jednoczesnie po pierscieniach slizgowych / i H, od których odchodza zaciski pradu stalego i. Stojan silnika C jest urzadzony w ten sposób, ze mozna go obracac o pewien kat zapomoca przekladni slimakowej z napedem recz¬ nym albo motorowym/ Te przetwornice pradu trójfazowego na staly, które moga byc ustawione kolo ge¬ neratorów zasilajacych przetwornice, mo-ga byc wykonane bez silnika G. W tym przypadku wirujace szczotki nalezy osa¬ dzic na wale generatora.Przetwornica pradu trójfazowego na jedno lub wielofazowy sklada sie z wyzej opisanych czesci, oznaczonych na rysun¬ ku literami A, B i F, a wiec odpada sil¬ nik G ze szczotkami, kolektor C i ka¬ bel E.W tych przetwornicach prad jedno lub wielofazowy moze byc pobierany wprost od dwóch lub wiecej zaczepów, wzietych od czesci wewnetrznej B i wyprowadzo¬ nych przez izolatory przepustowe przez pokrywe skrzyni olejowej F.Prad trójfazowy, doprowadzony do uzwojenia A, wytwarza wirujace pole ma¬ gnetyczne, które w uzwojeniu B powoduje powstanie sinusoidalnej sily elektromoto¬ rycznej o ilosci okresów równej ilosci o- kresów pradu zasilajacego* Jezeli puscimy teraz w ruch silnik G synchronicznie z wirujacym polem magne* tycznem w A, to otrzymamy to samo co w pradnicy stalego pradu takiej konstrukcji, w której magnesnica wraz ze szczotkami wiruja, a twornik pozostaje nieruchomy, t. j. otrzymamy dodatnie i ujemne szczotki, a przez polaczenie ich przez opór otrzyma¬ my w ostatnim prad stalego kierunku.Dzieki temu, ze stator silnika G mozna przestawic o pewien kat zapomoca prze¬ kladni K, mozna do pewnego stopnia re¬ gulowac napiecie miedzy szczotkami, a glównie wplywac na komutacje, gdyz zmieniajac polozenie statora silnika G tern samem zmieniamy polozenie szczotek w stosunku do linji obojetnej miedzy rózno- rodnemi biegunami pradnicy.Jezeli szczotki pozostaja nieruchome, to miedzy zaciskami idacemi od pierscie¬ ni / i H otrzymamy prad jednofazowy o ilosci okresów równej ilosci okresów pra¬ du zasilajacego uzwojenie A, t. j. otrzy¬ mamy wyzej opisana przetwornice pradu trójfazowego na jednofazowy, lub przy wiekszej jak dwie ilosci szczotek lub za¬ czepów — prad wielofazowy.Przetwornica wedlug niniejszego wy¬ nalazku posiada nastepujace zalety: 1) Brak wirujacych czesci o duzej ma¬ sie, co powoduje zmniejszenie strat A mianowicie odpadaja straty na tarcie w lozyskach i tarcie o powietrze. 2) Daje moznosc intensywniejszego o- chladzania uzwojen zapomoca oleju, wody i tym podobnych plynów. Dzieki temu moz¬ na zaoszczedzic na miedzi. 3) Pozwala osiagnac wysokie napiecie pradu stalego dzieki temu, ze nieruchomy kolektor mozna lepiej izolowac od rucho¬ mego. 4) Pozwala osiagnac rozmaity spól- czynnik transformacji bez transformatora, co nie ma miejsca w przetwornicach jed¬ notwornikowych, przez co odpadaja stra¬ ty w transformatorze, dzieki czemu zwiek¬ sza sie wydajnosc. PL