Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia pochodnych 1,4-dwutlenku chinoksaliny o o- gólnym wzorze 1, w którym Q oznacza grupe o wzorze —NH—COO—R2, w którym R^ oznacza rodnik alkilowy o 1—20 atomach wegla; grupe o wzorze —NH—CX—NH2, w którym X oznacza a- bona^ tlenu lub siarki; grupe o wzorze —NH— —C/NH/—NH—Ra, w którym R, oznacza atom wodoru, rodnik fenylowy, ewentualnie podstawio¬ ny rodnikiem alkilowym, grupe nitrowa lub ato¬ mem chlorowca; grupe o wzorze —NH—R4, w któ¬ rym R4 oznacza rodnik alkilowy o 1—6 atomach wegla, fenylowy, benzylowy lub rodnik hydroksy- alkilowy o 2—4 atomach wegla; grupe o wzorze —NH—CO—R5, w którym R5 oznacza rodnik alki¬ lowy o 1—20 atomach wegla, rodnik fenylowy ewentualnie podstawiony co najwyzej trzema jed¬ nakowymi lub róznymi podstawnikami, takimi jak .grapa hydroksylowa, aminowa, nitrowa, alkoksy- lowa o 1—3 atomach wegla, atom chloru lub bro¬ mu, podstawiony rodnik naftylowy, aralkilowy, w którym czesc alkilowa zawiera nie wiecej niz 3 atomy wegla, grupe pirydylowa, piperydylowa, pi- _**aynylowa, furylowa, nitrofurylowa lub fenylofeydroksymetylowa; grupe o wzorze —O-r-R*, w którym R« oznacza atom wodoru lub rodnik al¬ kilowy o 1—6 atomach wegla.Zwiazki o wzorze 1 sa doskonalymi srodkami przeciwbakteryjnyrai i wykazuja zdolnosc zwiek¬ szania wagi ciala u zwierzat.Z brytyjskich opisów patentowych nr nr 1 058 047 i 1202 770 i opisu patentowego RFN nr 1927 337 znane sa sposoby wytwarzania zwiazków o wzorze 1, polegajace na reakcji 1,4-dwutlenków 2-formy¬ lochinoksaliny lub ich acetali, ze zwiazkami za¬ wierajacymi odpowiednia pierwszorzedowa grupe aminowa, przy czym produkty tworza sie na ogól po uplywie kilku godzin.W trakcie badan reakcji zwiazków chinoksalino- wych o strukturze azometinowej stwierdzono, ze 1,4-dwutlenek 2-formylochinoksaliny, jako aldehyd heteroarornatyczny, jest zdolny do wyparcia czesci aldehydowej ze zwiazków azometinowych wytwo¬ rzonych w reakcji odpowiednio aldehydów i amin lub hydrazyn.Takie specyficzne dzialanie 1,4-dwutlenku 2-for¬ mylochinoksaliny jest zaskakujace, gdyz w litera¬ turze wymieniono tylko nizej opisane zachowanie zwiazków azometinowych. /S. Patai, The Chemistry ;Of the Carbon-Nitrogen Double Bond, Int. Publ.New York, 1970, rozdzial 6/. W reakcji wymiany zasady Schiffa i aldehydu aromatycznego moze byc .klasyfikowana reaktywnosc badanych hydroksy- benzaldehydów i benzaldehydu. Ponadto znana jest reakcja przylaczenia zasady Schiffa i aldehydu [Buli. Soc. Chim. Fr. 7, 481 /1940/]. Stwierdzono, ze 1,4-dwutlenek 2-formylochinoksaliny nie moze byc wliczony do tej grupy gdyz powoduje on pra¬ wie ilosciowe uwolnienie wszystkich aldehydów lub odpowiednio alifatycznych, cykloalifatycznych, 98 5483 98 54S 4 aromatycznych lub heteroaromatycznych ketonów z ich zasad Schiffa, a nie podlega zadnej reakcji przylaczenia z zasada Schiffa.Ta stwierdzona wysoka reaktywnosc ma wybit¬ ne znaczenie.' Dla potwierdzenia tego stwierdze¬ nia, nalezy zaznaczyc, ze zgodnie z przeprowadzo¬ nymi doswiadczeniami, dwumetyloacetal 1,4-dwu¬ tlenku 2-formylóchinoksaliny rozklada sie np. w v kwasie octowym s nawet w metanolu w znacznym stopniu. Potwierdza to chromatografia cienkowar¬ stwowa oraz widma w nadfiolecie i podczerwieni.Rozklad ten prowadzi do niepozadanych produktów ubocznych o dotychczas nieznanej strukturze, któ¬ re oczywiscie zanieczyszczaja powstajacy równiez produkt koncowy. W pozadanej syntezie natomiast brak reakcji ubocznych miedzy czystymi reagenta¬ mi jest bardzo wazny, gdyz wiekszosc produktów koncowych o wzorze 1 jest prawie nierozpuszczal¬ na w róznych rozpuszczalnikach. Ich ewentualna rekrystalizacja z dwumetyloformamidu daje niskie wydajnosci na korzysc ich czesciowego rozkladu.Oczywiscie takie postepowanie nie moze byc re¬ alizowane w skali przemyslowej.Specyficzne znaczenie wymienionej wyzej wyso¬ kiej reaktywnosci lezy' w tym, ze 1,4-dwutlenek 2-formylochinoksaliny lub jego acetale reaguja z azómetmamizastosowanymi w sposobie wedlug wynalazku duzo szybciej niz w reakcji miedzy 1,4- -dwutlenkiem 2-formylochinoksaliny i odpowiednio aminami i hydrazynami, jak opisano -w-'-literata-:., rze. ".;.:/;.;' Stwierdzono, ze 1,4-dwutlenek 2-formylochinoksa¬ liny reaguje w kazdym rozpuszczalniku, zarówno polarnym, niepolarnym, protonowym lub bezproto- nowym, prawie z taka sama szybkoscia i iloscio¬ wo, zarówno z aldazyna lub ketazyna lub nawet aldimina lub ketimina jako reagentem. Najbar¬ dziej korzystne jest oczywiscie prowadzenie reakcji w wodzie, zwlaszcza gdy spodziewany produkt re¬ akcji jest nierozpuszczalny w wodzie. Reaktywnosc 1,4-dwutlenku 2-formylochinoksaliny w reakcjach wymiany jest tak duza, ze reaguje on nawet w fazie heterogennej z szybkoscia reakcji rzedu wiel¬ kosci podobnym do reakcji w fazie homogennej.Zastosowane w reakcji jako reagenty zwiazki azometinowe maja rozmaity charakter. Sa to glów¬ nie zwiazki znane z literatury lecz wystepuja wsród nich równiez zwiazki nowe. Jest rzecza oczywista dla fachowca, ze omawiana reakcja, wynikajaca z wlasciwosci tych zwiazków, jest bardzo ogólna.Dlatego wystarczy wymienic tutaj tyl^o kilka przy¬ kladów dotyczacych reagentów azometinowych.Tymi pochodnymi moga byc zwiazki azometinowe utworzone z aldehydów lub ketonów i amin lub hydrazyn. W trakcie doswiadczen z aldehydami i ketonami stwierdzono wyraznie, ze reakcje te prze¬ biegaja w tym samym kierunku i z taka sama szybkoscia gdy zarówno reagenty alifatyczne takie jak acetaldehydy lub1 keton dwuetylowy, cykloali- fatyczne, takie jak cykiopentanon, cykloheksanon lub cykloheptanon, aromatyczne, takie jak aldehyd salicylowy lub benzaldehyd, jak i heteroaroma- tyczne takie jak aldehyd pirydyny, imidazolidon lub furfurol poddaje sie reakcji przy wytwarzaniu zwiazków o wzorze 1.Poniewaz warunki reakcji i reagenty wymienio¬ ne powyzej, sa bardzo rozmaite, mozliwe jest pro¬ wadzenie w poszczególnych przypadkach bardzo racjonalnej drogi syntezy. Tak np. reagent typu aldazyny lub ketazyny moze byc poddany reakcji z 1,4-dwutlenkiem 2-formylochinoksaliny lub z je¬ go acetalem dwualkilowym równiez w mieszaninie reakcyjnej, w której byl on wytwarzany; bez wy¬ odrebnienia. io Przy stosowaniu korzystnej drogi postepowania mozna uzyskac znaczne oszczednosci w pracy i wy¬ posazeniu.Dodatkowe korzysci ze sposobu wedlug wynalaz¬ ku uzyskuje sie gdy wybiera sie taki reagent azo- metinowy, którego komponent aldehydowy lub ke¬ tonowy jest ciekly. W tym przypadku aldehyd lub keton uwalniany w czasie reakcji z 1,4-dwutlen- kiem 2-formylochinoksaliny w mieszaninie reakcyj¬ nej z reagentem azometinowym, moze byc z powro- tem uzyty do wytworzenia zwiazku azometinowego do nastepnej reakcji z 1,4-dwutlenkiem 2-formylo¬ chinoksaliny. Przy powtarzaniu takich serii reakcji wielokrotnie nawet jedna po drugiej, uzyskuje sie krótsze okresy reakcji, oszczednosc pracy i mocy a ponadto zbyteczne sa urzadzenia z róznymi no¬ woczesnymi wyposazeniami.Metoda ta, wymagajaca"^jerfynczego urzadzenia jest zwlaszcza cenna gdy przy tworzeniu azometi- ny uzyskuje sie reakcje równowagi, a nastepnie ae wytworzona aldazyna lub ketazyne poddaje sie re¬ akcji z 1,4-dwutlenkiem 2-formylochinoksaliny lub jego acetalem z blisko teoretyczna wydajnoscia.Niektóre zwiazki o ogólnym wzorze 1 wytwarza sie z doskonala wydajnoscia 96—98°/o w reakcjach prowadzonych w srodowisku wodnym, w jednym urzadzeniu i w czasie krótszym niz 1 godzina. Zby¬ teczne jest szczególowe opisywanie najbardziej charakterystycznych przykladów tej drogi postepo¬ wania, gdyz wynika ona z charakteru reakcji, o- 40 bejmujacej podstawowa idee wynalazku, ze w celu otrzymania najwyzszych wydajnosci wszystkich zwiazków o wzorze 1 musza byc ustalone optymal¬ ne parametry.Zwiazki wyjsciowe moga byc wytworzone zna- 45 nymi metodami, opisanymi w literaturze. 1,4-dwu¬ tlenek 2-formylochinoksaliny lub jego acetale wy¬ twarza sie wedlug brytyjskich opisów patentowych nr nr 1308 370, 1215 815 i 1305138 oraz opisu pu¬ blikacyjnego RFN nr 1927 337, natomiast zwiazki 50 azometinowe wytwarza sie np. w sposób opisany w „Chemistry of the Carbon-Nitrogen Double Bond" /Int. Publ. New York, 1970/.Sposób wedlug wynalazku wytwarzania pochod¬ nych 1,4-dwutlenku chinoksaliny o ogólnym wzo- 55 rze 1, w którym Q ma wyzej podane znaczenie polega na reakcji pochodnej azometinowej o ogól¬ nym wzorze 2, w którym Q ma wyzej podane znaczenie, R oznacza rodnik alkilowy lub fenylo- wy, lub rodnik fenylowy, pirydylowy lub furylo- 80 wy podstawione atomem chlorowca, grupa nitro¬ wa, metylowa lub hydroksylowa, Rt oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy, R i R* razem z ato¬ mem wegla do którego sa przylaczone, moga ozna¬ czac rodnik cykloalkilidenowy o 5—7 atomach 65 wegla lub rodnik l,5-dwuazacyklopentylidenowy-2,98 548 z aldehydem o ogólnym wzorze 3, w którym Z oznacza atom tlenu lub grupe o wzorze /0-alkil/2, w którym alkil zawiera 1—3 atomów wegla.Podsumowujac korzysci uzyskane dzieki prowa¬ dzeniu procesu sposobem wedlug wynalazku, moz¬ na stwierdzic, ze 1,4-dwutlenek 2-formylochinoksa¬ liny lub jego acetale reaguja w reakcjach wymia¬ ny wedlug wynalazku ze zwiazkami azometinowy- mi, zachodzacych z szybkoscia wieksza niz szyb¬ kosc wczesniej znanych reakcji z pochodnymi ami¬ nowymi lub hydrazynowymi, dajacych oszczednos¬ ci w urzadzeniach, mocy i pracy.W sposobie wedlug wynalazku mozna stosowac rózne rozpuszczalniki lub mieszaniny rozpuszczal¬ ników i w ten sposób uzyskiwac bardziej czyste .produkty.W sposobie wedlug wynalazku jest mozliwe pro¬ wadzenie reakcji wymiany 1,4-dwutlenku 2-formy¬ lochinoksaliny w pojedynczym urzadzeniu, w tej samej mieszaninie reakcyjnej, w. której byl wy¬ twarzany zwiazek azometinowy, bez wyodrebniania go z mieszaniny.Ponizsze przyklady ilustruja sposób wedlug wy¬ nalazku.Przyklad I. 17,8 g /0,1 mola/ hydrazonu N2- -metoksykarbonylo/-benzaldehydu poddaje sie re¬ akcji w 200 ml wody z 23,6 g /0,1 mola/ dwume¬ tyloacetalu 1,4-dwutlenku 2-forfnyloehinoksaliny w obecnosci 8 ml stezonego kwasu solnego. Tworze¬ nie sie NA,N4-dwutlenku /2-chinoksalinylometyle- no/-pikrynianu metylu rozpoczyna sie natychmiast i praktycznie konczy w ciagu pól godziny. Wy¬ dajnosc 24,3 g /93°/o/. Temperatura topnienia 260°C /z rozkladem/.Przyklad II. Do roztworu 21,2 g /0,2 mola/ benzaldehydu w 200 ml wody, zawierajacej 2 ml stezonego kwasu solnego wkrapla sie w tempera¬ turze pokojowej roztwór 18 g /0,2 mola/ pikry¬ nianu metylu w 50 ml wody. W ciagu 10 minut powstaje biala zawiesina. Po uplywie nastepnych minutach wkrapla sie roztwór 38 g /0,2 mola/ 1,4-dwutlenku 2-formylochinoksaliny w 400 ml go¬ racej wody, a nastepnie mieszanine reakcyjna przetrzymuje sie przez 20 minut na lazni wodnej o temperaturze 95—100°C. Wytracone zólte krysz¬ taly przesacza sie na goraco i przemywa mala ilos¬ cia etanolu. Otrzymuje sie 45 g /%5&Iq/ N*,N4-dwu- : tlenku /2-chinoksalinylometyleno/-pikrynianu me¬ tylu o temperaturze topnienia 258—259°C /z roz¬ kladem/.Przyklad III. Do roztworu 11,8 g /0,05 mola/ dwumetyloacetalu 1,4-dwutlenku 2-formylochino¬ ksaliny w 100 ml goracej wody, zawierajacej 4 ml stezonego kwasu solnego dodaje sie 8,9 g /0,05 mola/ hydrazonu N2-/metoksykarbonylo/-benzalde- hydu, mieszanine reakcyjna miesza sie w ciagu minut na lazni wodnej w temperaturze 95— —100°C. Wytracone zólte krysztaly saczy sie na goraco i przemywa niewielka iloscia etanolu. O- trzymuje sie 11,95 g /91,2%/ N^N^dwutlenku /2- -chinoksalinylometyleno/-pikrynianu metylu o tem¬ peraturze topnienia 258°C /z rozkladem/.Do cieczy macierzystej, zawierajacej benzalde¬ hyd dodaje sie w temperaturze pokojowej roz¬ twór 4,5 g /0,05 mola/ pikrynianu metylu w 10 ml wody. Po 10 minutach wytworzona zawiesine trak¬ tuje sie 11,8 g /0,05 mola/ dwumetyloacetalu 1,4- -dwutlenku 2-formylochinoksaliny i mieszanine reakcyjna miesza sie przez 30 minut na lazni wod- nej w temperaturze 95—100°C. Produkt odsacza sie na goraco i przemywa niewielka iloscia etano¬ lu. Otrzymuje sie 12,85 g /98Vo/ N^-dwutlenk* /2-chinoksalinylometyleno/-pikrynianu metylu o temperaturze topnienia 260°C. Powyzsze postepo- io wanie z ciecza macierzysta mozna powtórzyc wiele razy.Przyklad IV. Pochodna azometinowa o tem¬ peraturze topnienia 96—97°C, utworzona z 4,4 g /0,1 mola/ acetaldehydu i 9,0 g /0,1 mola/ estru metylowego kwasu hydrazynoweglowego poddaje sie reakcji w 30 ml etanolu, zawierajacego 4 ml kwasu solnego, z goracym roztworem 23,6 g /0,1 mola/ dwumetyloacetalu 1,4-dwutlenku 2-formylo¬ chinoksaliny w 100 ml wody. Mieszanine oziebia sie w trakcie mieszania. Po uplywie okolo 1 go¬ dziny odsacza sie wytracone zólte krysztaly N*,N4- -dwutlenku /2-chinoksalinylometyleno/-pikrynianu metylu, a nastepnie przemywa woda i etanolem.Otrzymuje sie 22,05 g /83,5#/t/ produktu o tempera- turze topnienia 259—269°C /z rozkladem/.Przyklad V. Pochodna azometinowa o tem¬ peraturze topnienia 129—130°C, utworzona z 4,8 .g /0,05 mola/ furfuralu i 4,5 g /0,05 mola/ pikrynia¬ nu metylu w etanolu zawierajacym kwas octo- wy rozpuszcza sie w 30 ml etanolu, a nastepnie do ukladu wlewa sie roztwór 11,8 g /0,05 mola/ dwu¬ metyloacetalu 1,4-dwutlenku 2-formylochinoksaliny w 100 ml wody, zawierajacego 4 ml stezonego kwa¬ su solnego. Szybko wytracajace sie zólte kryszta- ly N^N^dwutlenku /2-chinoksalinylometyleno/-pi- krynianu metylu odsacza sie. Otrzymuje sie ~5,3 g /65% produktu o temperaturze topnienia 257°— —258°C /z rozkladem/.Przyklad VI. 42 g ,/0,5 mola/ cyklopentanonu 44 i 45 g /0,5 mola /pikrynianu metylu poddaje sie reakcji w ciagu 1 godziny w 200 ml etanolu w obecnosci 1 ml kwasu octowego. Wytworzony bialy osad o temperaturze topnienia 65—67°C odsacza sie, rozpuszcza w 250 ml metanolu, traktuje roztworem 45 118 g /0,5 mola/ dwumetyloacetalu 1,4-dwutlenku 2-formylochinoksaliny w wodzie, zawierajacym ml kwasu solnego i gotuje w ciagu godziny.Z goracej mieszaniny wytraca sie zólty N^N^dwu- tlenek /2-chinoksalinylometyleno/-pikrynianu me- ^ tylu, który odsacza sie i przemywa. Otrzymuje sie 101 g /79°/o/ produktu o temperaturze topnienia 259—260°C /z rozkladem/.Przyklad VII. 5,7 g /0,11 mola/ 98°/o wódzia¬ mi hydrazyny wkrapla sie do roztworu 9,9 g /0,11 55 mola/ weglanu dwumetylu w 25 ml metanolu. Mie¬ szanine reakcyjna miesza sie przez 2 godziny w temperaturze pokojowej, a nastepnie oddestylo- wuje metanol i slady nieprzereagowanej hydra¬ zyny. Pozostalosc traktuje sie roztworem 12,2 g w /0,1 mola/ aldehydu salicylowego w 30 ml etanolu i miesza przez okolo pól godziny w obecnosci 0,5 ml kwasu octowego. Otrzymana pochodna azometi¬ nowa ma temperature topnienia 169—171°C. Pro¬ dukt miesza sie w ciagu godziny z 23,6 g /OJ, 65 mola/ dwumetyloacetalu 1,4-dwutlenku 2-formylo-98 548 9 trzymuje sie 26,4 g /85,4°/o/ 1,4-dwutlenku 2-/niko- tynoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o tempera¬ turze topnienia 270°C.Przyklad XXIII. Postepujac w sposób opisa¬ ny w przykladzie XVI i wychodzac z 22,2 g /0,1 mola/ hydrazonu benzaldehydoizonikotynoilu otrzy¬ muje sie 29,0 g /93,8%/ 1,4-dwutlenku 2-/izoniko- tynoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o tempera¬ turze topnienia 268°C.Przyklad XXIV. Postepujac w sposób opisa¬ ny w przykladzie XVI i wychodzac z 19,6 g /0,1 mola/ hydrazonu acetaldehydo/p-chlorobenzoilu/ o- trzymuje sie 32,2 g /94%/ 1,4-dwutlenku 2-/p-chlo- robenzoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o tem¬ peraturze topnienia 273—274°C/.Przyklad XXV. Postepujac w sposób opisa¬ ny, w przykladzie XVI i wychodzac z 29,2 g /0,1 mola/ hydrazonu dekanoaldehydofurano-2-karbony- lu otrzymuje sie 1,4-dwutlenek 2-/2'-furanoilo/-hy- drazonoformylochinoksaliny o temperaturze topnie¬ nia 261°C, z wydajnoscia 94%.Przyklad XXVI. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z 26,6 g /0,1 mola/ hydrazonu benzaldehydo-/3-nitrobenzoilu/ o- trzymuje sie 32,6 g /92%/ 1,4-dwutlenku 2-/3'-ni- trobenzoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o tem¬ peraturze topnienia 289—290°C.Przyklad XXVII. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z 25,6 g /0,1 mola/ hydrazonu benzaldehydo-/5-nitrofuranoilu-2 otrzymuje sie 1,4-dwutlenek 2-/5'-nitro-2'-furano- ilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 265°C, z wydajnoscia 84%.Przyklad XXVIII. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z 17,8 g /0,1 mola/ hydrazonu acetaldehydo/O-hydroksybenzoilu/ otrzymuje sie 1,4-dwutlenek 2-/salicyloilo/-hydrazo- noformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 280°C, z wydajnoscia 83%.Przyklad XXIX. Postepujac w sposób opisa¬ ny w przykladzie XVI i wychodzac z 27,1 g /0,1 mola/ hydrazonu benzaldehydokaprynoilu otrzymu¬ je sie 1,4-dwutlenek 2-/kaprynoilo/-hydrazonofor- mylochinoksaliny o temperaturze topnienia 237— —238°C, z wydajnoscia 88%.Przyklad XXX. Postepujac w sposób opisa¬ ny w przykladzie XVI i wychodzac z 22,1 g /0,1 mola/ hydrazonu acetono-/p-nitrobenzoilu/ otrzy¬ muje sie 1,4-dwutlenek 2-/p-nitrobenzoilo/-hydra- zonoformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 275—276°C z wydajnoscia 91,8%.Przyklad XXXI. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z hydrazonu benzaldehydo-p-fenylopropionylu otrzymuje sie 1,4- -dwutlenek 2-/fl-fenylopropionylo/-hydrazonoformy- lochinoksaliny o temperaturze topnienia 241°C z wydajnoscia 91%.Przyklad XXXII. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z hydrazonu benzaldehydo-stearynoilu otrzymuje sie 1,4-dwutle¬ nek 2-/stearynoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 233°C z wydajnoscia 76%.Przyklad XXXIII. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z hydrazonu benzaldehydo-anizoilu otrzymuje sie 1,4-dwutlenek 2-/anizoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o tem¬ peraturze topnienia 260°C, z wydajnoscia 80,3%.Przyklad XXXIV. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z hydrazo- nu cyklopentanono-piperydyno-4-karbonylu otrzy¬ muje sie 1,4-dwutlenek 2-/piperydyno-4-karbony- lo/-hydrazonoformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 185—188°C, z wydajnoscia 76%.Przyklad XXXV. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z hydrazonu benzaldehydo-/2-hydroksy-3-naftoilu/ otrzymuje sie 1,4-dwutlenek 2-/2'-hydroksy-3-naftoilo/-hydroksy- noformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 260°C z wydajnoscia 97%.Przyklad XXXVI. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z hydra¬ zonu benzaldehydo-benzoilu otrzymuje sie 1,4-dwu¬ tlenek 2-/benzoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 278°C z wydajnoscia 84,62%.Przyklad XXXVII. Postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie XVI i wychodzac z hydrazonu benzaldehydo-heptanoilu otrzymuje sie 1,4-dwutle¬ nek 2-/heptanoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 241°C, z wydajnoscia 87,2%.Przyklad XXXVIII. Postepujac w sposób o- pisany w przykladzie XVI i wychodzac z hydra¬ zonu benzaldehydobenzoilu otrzymuje sie 1,4-dwu¬ tlenek 2-/benzoilo/-hydrazonoformylochinoksaliny o temperaturze topnienia 267°C, z wydajnoscia 89%. oznacza a- tom wodoru, rodnik fenylowy, ewentualnie podsta¬ wiony rodnikiem alkilowym, grupa nitrowa lub atomem chlorowca; grupe o wzorze —NH—R4, w 45 którym R4 oznacza rodnik alkilowy o 1—6 ato¬ mach wegla, fenylowy, benzylowy lub rodnik hy- droksyalkilowy o 2—4 atomach wegla; grupe o wzorze —NH—CO—R5, w którym R5 oznacza rod¬ nik alkilowy o 1—20 atomach wegla, rodnik feny- 50 Iowy ewentualnie podstawiony co najwyzej trze¬ ma jednakowymi lub róznymi podstawnikami, ta¬ kimi jak grupa hydroksylowa, aminowa, nitrowa, alkoksylowa o 1—3 atomach wegla, atom chloru lub bromu, podstawiony rodnik naftylowy, aralki- 55 Iowy, w którym czesc alkilowa zawiera nie wiecej niz 3 atomy wegla, grupe pirydylowa piperydylo- wa, pirazynylowa, furylowa, nitrofurylowa lub a,a,a-dwufenylohydroksymetylowa; grupe o wzorze —O—R6, w którym R6 oznacza atom wodoru lub oo rodnik alkilowy o 1—6 atomach wegla, znamienny tym, ze pochodna azometinowa o ogólnym wzorze 2. w którym Q ma wyzej podane znaczenie, R o- znacza rodnik alkilowy lub fenylowy, lub rodnik fenylowy, pirydylowy, lub furylowy podstawione atomem chlorowca, grupa nitrowa, metylowa lub98 548 ii hydroksylowa, Rt oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy, R i RA razem z atomem wegla, do któ¬ rego sa przylaczone, moga oznaczac rodnik cyklo- alkilidenowy o 5—7 atomach wegla lub rodnik 12 l,5-dwuazacyklopentylidenowy-2, poddaje sie re¬ akcji z aldehydem o ogólnym wzorze 3, w którym Z oznacza atom tlenu lub grupe o wzorze /0-al- kil/£, w którym alkil zawiera 1—3 atomów wegla.J, CH=N-Q Wzór 1 R2.Ri' ¦C =N-Q Wzór 2 Wzdr 3 Bltk 1168/78 r. 95 egz. A4 Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL PL PLThe invention relates to a method for preparing quinoxaline-1,4-dioxide derivatives of the general formula I, wherein Q is a group of the formula —NH—COO—R2, wherein R3 is an alkyl radical with 1-20 carbon atoms; a group of the formula —NH—CX—NH2, wherein X is an oxygen or sulfur atom; a group of the formula —NH——C/NH/—NH—Ra, wherein R1 is a hydrogen atom, a phenyl radical, optionally substituted with an alkyl radical, a nitro group or a halogen atom; a group of the formula —NH—R4, wherein R4 is an alkyl radical with 1-6 carbon atoms, a phenyl, a benzyl or a hydroxyalkyl radical with 2-4 carbon atoms; a group of the formula —NH—CO—R5, wherein R5 is an alkyl radical with 1-20 carbon atoms, a phenyl radical optionally substituted with up to three identical or different substituents, such as a hydroxyl, amino, nitro, alkoxy group with 1-3 carbon atoms, a chlorine or bromine atom, a substituted naphthyl, aralkyl radical in which the alkyl part contains not more than 3 carbon atoms, a pyridyl, piperidyl, pyridyl, furyl, nitrofuryl or phenylphenylhydroxymethyl group; a group of the formula —O-r-R*, where R" is a hydrogen atom or an alkyl radical with 1-6 carbon atoms. The compounds of formula 1 are excellent antibacterial agents and have the ability to increase body weight in animals. British patent specifications No. 1 058 047 and 1 202 770 and German patent specification No. 1 927 337 describe methods for preparing compounds of formula 1, which consist in the reaction of 2-formylquinoxaline 1,4-dioxides or their acetals with compounds containing the appropriate primary amino group, the products being generally formed after a few hours. During studies of the reactions of quinoxaline compounds with an azomethine structure, it was found that 1,4-dioxide 2-Formylquinoxaline, as a heteroaromatic aldehyde, is capable of displacing the aldehyde moiety from azomethine compounds produced by the reaction of aldehydes and amines or hydrazines, respectively. Such a specific action of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide is surprising, since only the behavior of azomethine compounds described below has been reported in the literature. /S. Patai, The Chemistry; Of the Carbon-Nitrogen Double Bond, Int. Publ. New York, 1970, chapter 6/. In the exchange reaction of a Schiff base and an aromatic aldehyde, the reactivity of the studied hydroxybenzaldehydes and benzaldehyde can be classified. Furthermore, the addition reaction of a Schiff base and an aldehyde is known [Bull. Soc. Chim. Fr. 7, 481 (1940). It has been found that 2-formylquinoxaline 1,4-dioxide cannot be included in this group because it causes almost quantitative liberation of all aldehydes or, respectively, aliphatic, cycloaliphatic, aromatic or heteroaromatic ketones from their Schiff's bases, and does not undergo any addition reaction with a Schiff's base. This high reactivity found is of outstanding importance.' In confirmation of this statement, it should be noted that, according to the experiments carried out, 2-formylquinoxaline 1,4-dioxide dimethylacetal decomposes, for example, in acetic acid and even in methanol to a considerable extent. This is confirmed by thin-layer chromatography and ultraviolet and infrared spectra. This decomposition leads to undesirable by-products of previously unknown structure, which, of course, contaminate the final product that is also formed. However, in the desired synthesis, the absence of side reactions between pure reactants is very important, as most of the final products of formula 1 are nearly insoluble in various solvents. Their possible recrystallization from dimethylformamide gives low yields due to their partial decomposition. Of course, such a procedure cannot be carried out on an industrial scale. The specific significance of the above-mentioned high reactivity lies in the fact that 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide or its acetals react with the azo-methamphets used in the process according to the invention much faster than in the reaction between 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide and amines and hydrazines, respectively, as described in the literature. It has been found that 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide reacts in any solvent, whether polar, nonpolar, protic, or aprotic, at almost the same rate and quantitatively, with aldazine or ketazine, or even aldimine or ketimine as the reagent. It is, of course, most advantageous to conduct the reaction in water, especially when the expected reaction product is insoluble in water. The reactivity of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide in exchange reactions is so high that it reacts even in the heterogeneous phase with a reaction rate of an order of magnitude similar to that in the homogeneous phase. The azomethine compounds used as reagents in the reaction are of various nature. These are mainly compounds known from the literature, but they also include New compounds. It is obvious to the skilled person that the reaction in question, resulting from the properties of these compounds, is very general. Therefore, it is sufficient to mention here only a few examples concerning azomethine reagents. These derivatives can be azomethine compounds formed from aldehydes or ketones and amines or hydrazines. During experiments with aldehydes and ketones, it was clearly established that these reactions proceed in the same direction and at the same rate with aliphatic reagents such as acetaldehydes or diethyl ketone, cycloaliphatic reagents such as cyclopentanone, cyclohexanone, or cycloheptanone, aromatic reagents such as salicylaldehyde or benzaldehyde, and heteroaromatic reagents such as pyridinaldehyde, imidazolidone, or furfural. is reacted in the preparation of compounds of formula 1. Since the reaction conditions and reagents mentioned above are very diverse, it is possible to carry out a very rational synthetic route in individual cases. For example, a reagent of the aldazine or ketazine type can be reacted with 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide or with its dialkyl acetal also in the reaction mixture in which it was prepared; without isolation. By using the preferred procedure, considerable savings in labor and equipment can be achieved. Additional advantages of the process according to the invention are obtained when an azomethine reagent is selected whose aldehyde or ketone component is liquid. In this case, the aldehyde or ketone liberated during the reaction with 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide in the reaction mixture with the azomethine reagent can be used again to produce the azomethine compound for the next reaction with 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide. By repeating such a series of reactions many times, even one after another, shorter reaction periods are achieved, labor and power are saved, and moreover, devices with various modern equipment are unnecessary. This method, which requires "excellent" equipment, is especially valuable when equilibrium reactions are achieved during the formation of azomethine, and then the formed aldazine or ketazine is reacted with 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide or its acetal with near-theoretical Some compounds of general formula I are prepared with excellent yields of 96-98% in reactions carried out in an aqueous medium, in a single device and in less than 1 hour. It is unnecessary to describe in detail the most characteristic examples of this procedure, since it results from the nature of the reaction, which includes the basic idea of the invention, that in order to obtain the highest yields of all compounds of formula I, optimal parameters must be established. The starting compounds can be prepared by known methods described in the literature. 2-Formylquinoxaline 1,4-dioxide or its acetals are prepared according to British patent specifications No. 1308 370, 1215 815 and 1305 138 and German publication No. 1927 337, while azomethine compounds are prepared e.g. as described in "Chemistry of the Carbon-Nitrogen Double Bond" /Int. Publ. New York, 1970/. The process according to the invention for the preparation of quinoxaline-1,4-dioxide derivatives of the general formula 1, wherein Q has the meaning given above, consists in reacting an azomethine derivative of the general formula 2, wherein Q has the meaning given above, R denotes an alkyl or phenyl radical, or a phenyl, pyridyl or furyl radical substituted with a halogen atom, a nitro, methyl or hydroxyl group, Rt denotes a hydrogen atom or an alkyl radical, R and R* together with the carbon atom to which they are attached may denote a cycloalkylidene radical of 5-7 carbon atoms or a 1,5-diazacyclopentylidene-2,98 radical with an aldehyde of The general formula (III) is used in the invention, wherein Z represents an oxygen atom or a group of the formula (O-alkyl) 2 , wherein the alkyl group contains 1-3 carbon atoms. To summarize the advantages obtained by carrying out the process according to the invention, it can be stated that 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide or its acetals react in the exchange reactions according to the invention with azomethine compounds at a rate higher than the rate of previously known reactions with amine or hydrazine derivatives, resulting in savings in equipment, power and labor. In the process according to the invention, various solvents or solvent mixtures can be used, thus obtaining more pure products. In the process according to the invention, it is possible to carry out the exchange reactions 2-Formylquinoxaline-1,4-dioxide in a single apparatus, in the same reaction mixture in which the azomethine compound was prepared, without isolating it from the mixture. The following examples illustrate the process of the invention. Example 1: 17.8 g (0.1 mole) of N2-methoxycarbonyl)-benzaldehyde hydrazone was reacted in 200 ml of water with 23.6 g (0.1 mole) of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide dimethylacetal in the presence of 8 ml of concentrated hydrochloric acid. The formation of methyl N2-(2-quinoxalinylmethylene)-picrate N4-dioxide began immediately and was practically complete within half an hour. Yield: 24.3 g (93%). Melting point: 260°C (with decomposition). Example 2. To a solution of 21.2 g (0.2 mol) of benzaldehyde in 200 ml of water containing 2 ml of concentrated hydrochloric acid, a solution of 18 g (0.2 mol) of methyl picrate in 50 ml of water was added dropwise at room temperature. Within 10 minutes, a white suspension was formed. After a further 15 minutes, a solution of 38 g (0.2 mol) of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide in 400 ml of hot water was added dropwise, and the reaction mixture was then kept for 20 minutes in a water bath at 95-100°C. The precipitated yellow crystals were filtered hot and washed with a small amount of ethanol. 45 g (%5.1q) of methyl N*,N4-dioxide (2-quinoxalinylmethylene)-picrate were obtained, melting at 258-259°C (with decomposition). Example III To a solution of 11.8 g (0.05 mole) of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide dimethylacetal in 100 ml of hot water containing 4 ml of concentrated hydrochloric acid was added 8.9 g (0.05 mole) of N2-(methoxycarbonyl)-benzaldehyde hydrazone, and the reaction mixture was stirred for 10 minutes on a water bath at 95-100°C. The precipitated yellow crystals were filtered hot and washed with a small amount of ethanol. 11.95 g (91.2%) of methyl N,N,-dioxide (2-quinoxalinylmethylene)-picrate was obtained, melting at 258°C (with decomposition). A solution of 4.5 g (0.05 mole) of methyl picrate in 10 ml of water was added at room temperature to the mother liquor containing benzaldehyde. After 10 minutes, the suspension was treated with 11.8 g (0.05 mole) of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide dimethylacetal, and the reaction mixture was stirred for 30 minutes in a water bath at 95-100°C. The product was filtered off hot and washed with a small amount of ethanol. 12.85 g (98%) of methyl N-dioxide (2-quinoxalinylmethylene)-picrate, melting at 260°C, was obtained. The above procedure with the mother liquor could be repeated several times. Example 4: An azomethine derivative, melting at 96-97°C, prepared from 4.4 g (0.1 mole) of acetaldehyde and 9.0 g (0.1 mole) of hydrazinocarbonic acid methyl ester, was reacted in 30 ml of ethanol containing 4 ml of hydrochloric acid with a hot solution of 23.6 g (0.1 mole) of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide dimethylacetal in 100 ml of water. The mixture was cooled with stirring. After about 1 hour, the precipitated yellow crystals of methyl N*,N4-dioxide (2-quinoxalinylmethylene)-picrate are filtered off and then washed with water and ethanol. 22.05 g (83.5%/t) of product are obtained, melting at 259-269°C (with decomposition). Example 5. An azomethine derivative, melting at 129-130°C, formed from 4.8 g (0.05 mole) of furfural and 4.5 g (0.05 mole) of methyl picrate in ethanol containing acetic acid is dissolved in 30 ml of ethanol, and then a solution of 11.8 g (0.05 mole) of methyl picrate is poured into the system. mol) of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide dimethylacetal in 100 ml of water containing 4 ml of concentrated hydrochloric acid. The rapidly precipitating yellow crystals of methyl N,N-dioxide (2-quinoxalinylmethylene)-picrate are filtered off. ~5.3 g (65%) of product are obtained, melting at 257°-258°C (with decomposition). Example 6. 42 g (0.5 mol) of cyclopentanone 44 and 45 g (0.5 mol) of methyl picrate are reacted for 1 hour in 200 ml of ethanol in the presence of 1 ml of acetic acid. The white precipitate formed, m.p. 65-67°C, was filtered off, dissolved in 250 ml of methanol, treated with a solution of 118 g (0.5 mole) of 2-formylquinoxaline-1,4-dioxide dimethylacetal in water containing 1 ml of hydrochloric acid, and boiled for one hour. Yellow methyl (2-quinoxalinylmethylene)-picrate N,N-dioxide precipitated from the hot mixture, which was filtered off and washed. 101 g (79%) of product was obtained, m.p. 259-260°C (with decomposition). Example 7 5.7 g (0.11 mol) of 98% hydrazine is added dropwise to a solution of 9.9 g (0.11 mol) of dimethyl carbonate in 25 ml of methanol. The reaction mixture is stirred for 2 hours at room temperature, then the methanol and traces of unreacted hydrazine are distilled off. The residue is treated with a solution of 12.2 g (0.1 mol) of salicylaldehyde in 30 ml of ethanol and stirred for about half an hour in the presence of 0.5 ml of acetic acid. The azomethine derivative obtained has a melting point of 169-171°C. The product is mixed for one hour with 23.6 g (0.000 ml, 65 mole) of 2-formyl-98 548 9 dimethylacetal 1,4-dioxide and 26.4 g (85.4°C) of 2-(nicotinoyl)-hydrazonoformylquinoxaline 1,4-dioxide at a temperature melting point 270°C. Example XXIII. Proceeding as described in Example 16 and starting from 22.2 g (0.1 mol) of benzaldehydoisonicotinoyl hydrazone, 29.0 g (93.8%) of 2-(isonicotinoyl)-hydrazonoformylquinoxaline 1,4-dioxide with a melting point 268°C.Example XXIV. Proceeding as described in Example 16 and starting from 19.6 g (0.1 mol) of acetaldehyde (p-chlorobenzoyl) hydrazone, 32.2 g (94%) of 2-(p-chlorobenzoyl)-hydradanoformylquinoxaline 1,4-dioxide with a melting point 273-274°C/Example XXV. Proceeding as described in Example 16 and starting from 29.2 g (0.1 mol) of decanoaldehydefuran-2-carbonyl hydrazone, 2-(2'-furanoyl)-hydrawanoformylquinoxaline 1,4-dioxide is obtained with a melting point of 261°C, yield 94%.Example XXVI. Proceeding as described in Example XVI and starting from 26.6 g (0.1 mole) of benzaldehyde-(3-nitrobenzoyl)hydrazone, 32.6 g (92%) of 2-(3'-nitrobenzoyl)-hydrazonoformylquinoxaline-1,4-dioxide are obtained, melting point 289-290°C. Example XXVII. By proceeding as in Example XVI and starting from 25.6 g (0.1 mol) of benzaldehyde-(5-nitrofuranoyl-2-yl)hydrazone, 2-(5'-nitro-2'-furanoyl)-hydrazonoformylquinoxaline-1,4-dioxide was obtained, melting point 265°C, in 84% yield. Example XXVIII. By proceeding as in Example XVI and starting from 17.8 g (0.1 mol) of acetaldehyde-(O-hydroxybenzoyl)hydrazone, 2-(salicyloyl)-hydrazonoformylquinoxaline-1,4-dioxide was obtained, melting point 280°C, in 83% yield. Example XXIX. Proceeding as described in Example 16 and starting from 27.1 g (0.1 mol) of benzaldehydocaprynoyl hydrazone, 2-(caprynoyl)-hydrazonaformylquinoxaline 1,4-dioxide with a melting point of 237-238°C is obtained with a yield 88%.Example XXX. Proceeding as described in Example 16 and starting from 22.1 g (0.1 mol) of acetone-(p-nitrobenzoyl) hydrazone, 2-(p-nitrobenzoyl)-hydrazonoformylquinoxaline 1,4-dioxide is obtained with a melting point of 275-276°C with a yield 91.8%. Example XXXI. By proceeding as described in Example XVI and starting from benzaldehyde-p-phenylpropionyl hydrazone, 2-(1-phenylpropionyl)-hydrazonoformylquinoxaline-1,4-dioxide was obtained, melting point 241°C, in 91% yield. Example XXXII. By proceeding as described in Example XVI and starting from benzaldehyde-stearyloyl hydrazone, 2-(stearyloyl)-hydrazonoformylquinoxaline-1,4-dioxide was obtained, melting point 233°C, in 76% yield. Example XXXIII. Proceeding as described in Example 16 and starting from benzaldehyde-anisoyl hydrazone, 2-(anisoyl)-hydradanoformylquinoxaline 1,4-dioxide is obtained with a melting point of 260°C and a yield of 80.3%. Example XXXIV. Proceeding as described in Example 16 and starting from cyclopentanone-piperidine-4-carbonyl hydrazone, 2-(piperidine-4-carbonyl)-hydrazonoformylquinoxaline 1,4-dioxide is obtained with a melting point of 185-188°C, with a yield of 76%. Example XXXV. By proceeding as described in Example XVI and starting from benzaldehyde-(2-hydroxy-3-naphthoyl) hydrazone, 2-(2'-hydroxy-3-naphthoyl)-hydroxyformylquinoxaline-1,4-dioxide was obtained, melting point 260°C, in 97% yield. Example XXXVI. By proceeding as described in Example XVI and starting from benzaldehyde-benzoyl hydrazone, 2-(benzoyl)-hydrazonoformylquinoxaline-1,4-dioxide was obtained, melting point 278°C, in 84.62% yield. Example XXXVII. By proceeding as described in Example XVI and starting from benzaldehyde-heptanoyl hydrazone, 2-(heptanoyl)-hydrazonoformylquinoxaline-1,4-dioxide is obtained, melting point 241°C, in 87.2% yield. Example XXXVIII By proceeding as described in Example XVI and starting from benzaldehyde-benzoyl hydrazone, 2-(benzoyl)-hydrazonoformylquinoxaline-1,4-dioxide is obtained, melting point 267°C, in 89% yield. denotes a hydrogen atom, a phenyl radical, optionally substituted by an alkyl radical, a nitro group or a halogen atom; a group of the formula —NH—R4, wherein R4 is an alkyl radical with 1-6 carbon atoms, a phenyl, a benzyl radical or a hydroxyalkyl radical with 2-4 carbon atoms; a group of the formula —NH—CO—R5, wherein R5 is an alkyl radical with 1-20 carbon atoms, a phenyl radical optionally substituted with up to three identical or different substituents, such as a hydroxyl, amino, nitro, alkoxy group with 1-3 carbon atoms, a chlorine or bromine atom, a substituted naphthyl, aralkyl radical in which the alkyl part contains not more than 3 carbon atoms, a pyridyl, piperidyl, pyrazinyl, furyl, nitrofuryl or α,α,α-diphenylhydroxymethyl group; a group of the formula —O—R6, wherein R6 is a hydrogen atom or an alkyl radical with 1-6 carbon atoms, characterized in that an azomethine derivative of the general formula 2, wherein Q has the above-mentioned meaning, R0 is an alkyl or phenyl radical, or a phenyl, pyridyl, or furyl radical substituted with a halogen atom, a nitro, methyl or hydroxyl group, R1 is a hydrogen atom or an alkyl radical, R2 and R3 together with the carbon atom to which they are attached may be a cycloalkylidene radical with 5-7 carbon atoms or a 1,5-diazacyclopentylidene-2 radical, is reacted with an aldehyde of the general formula 3, wherein Z is an oxygen atom or a group of the formula /O-al- kil/£, in which the alkyl contains 1—3 carbon atoms.J, CH=N-Q Formula 1 R2.Ri' ¦C =N-Q Formula 2 Wzdr 3 Bltk 1168/78 r. 95 copies A4 Price 45 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL