Przedmiotem wynalazku jest uklad samoczynnego zatrzymania krosna bezczólenkowego w przypadku zerwaniajakiejkolwiek nitki watkowej.Znane sa urzadzenia do samoczynnego zatrzymywania krosna przy zerwaniu nitki watkowej lub osnowowej dzialajace na drodze elektrycznej w ten sposób, ze zamykaja lub przerywaja kontakty, które przez cewki magne¬ tyczne z kotwicami zatrzymuja krosno.Urzadzenie wedlug opisu patentowego nr 13603 posiada komutator umieszczony na wale korbowym kro¬ sna, wspólpracujacy z dwiema cewkami elektromagnesu dzialajacego na te sama kotwice. Przerwanie nitki watku spowoduje przerwe w doplywie pradu do jednej z cewek elektromagnesu, a kotwica poprzez kontakt sprezyno¬ wy wlaczy napiecie na obwód aparatu kontrolnego, który mechanicznie zatrzyma krosno. Urzadzenie to dziala¬ jace na zasadzie elektromechanicznej nie zapewnia odpowiedniej szybkosci dzialania i nie umozliwia po wylacze¬ niu krosna na ustawienie bidla zawsze w tym samym miejscu.Winnych znanych ukladach wykonujacych powyzsze zadanie, sygnalem ruchu nitki jest takze zmienne napiecie elektryczne kontrolowane w obecnosci sygnalu z inicjatora polozenia walu krosna, lecz posiadaja skom¬ plikowany sposób przywrócenia ukladu do stanu wyjsciowego, nie zapewniaja jego pracy przy ruchu jalowym krosna. Ponadto wymagaja zastosowania duzej liczby podzespolów elektronicznych, zas ich struktura uniemozli¬ wia zastosowanie typowych cyfrowych elementów scalonych.Istota wynalazku jest taki uklad polaczen poszczególnych czlonów skladowych, w wyniku którego naste¬ puje ich wlasciwa wspólpraca i zadany przebieg sygnalów elektrycznych. Skladowymi czlonami ukladu sa: przetwornik ruchu watku, wytwarzajacy na wyjsciu zmienne napiecie elektryczne, wzmacniacz liniowy zmien¬ nych sygnalów elektrycznych pochodzacych z przetwornika ruchu watku, przetwornik sygnalu wylaczenia, inicjator polozenia walu krosna, przerzutnik bistabilny, wzmacniacz cyfrowy, przekaznik elektromagnetyczny, element opóznienia, element NIE—LUB.Wedlug wynalazku zmienne sygnaly elektryczne wytworzone w przetworniku ruchu watku w wyniku ru¬ chu nitek watkowych kierowane sa do wzmacniacza liniowego sygnalów zmiennych, a nastepnie na jedno z wejsc przetwornika sygnalu wylaczenia, do którego drugiego wejscia doprowadzone sa sygnaly z inicjatora polozenia2 98 254 walu krosna. Wyjscie z przetwornika sygnalów wylaczenia wlaczono do wejscia „wylaczajacego" przerzutnika bistabilnego, którego wyjscie polaczono jednoczesnie z wejsciem wzmacniacza cyfrowego oraz wejsciem elemen¬ tu opózniajacego/Wyjscie z elementu opózniajacego doprowadzono do jednego z wejsc elementu NIE-LUB, którego doigie wejscie polaczone jest z wyjsciem inicjatora polozenia walu, zas wyjscie polaczono z wejsciem „zalaczajacym" przerzutnika bistabilnego. Wyjscie ze wzmacniacza cyfrowego polaczone jest z cewka przekazni¬ ka elektromagnetycznego, którego zestyki wlaczone sa w obwód sterowania napedem krosna.Uklad wedlug wynalazku przystosowany jest do wspólpracy z dowolnym rodzajem przetwornika wytwa¬ rzajacego na skutek ruchu nitek watkowych zmienne napiecie elektryczne.Przedmiot wynalazku odtworzony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy, fig. 2 — schemat ideowy przetwornika sygnalu wylaczenia, fig. 3 — przebieg sygnalów elek¬ trycznych obrazujacych okreslone stany ukladu w czasie pracy.Uklad samoczynnego zatrzymania krosna przy zerwaniu jakiejkolwiek nitki watkowej, zbudowany jest w ten sposób, ze zmienne sygnaly elektryczne wytworzone w przetworniku ruchu watku 1 w czasie wzdluznego przemieszczania sie nitek watku 2 doprowadzone sa do wejscia wzmacniacza liniowego zmiennych sygnalów elektrycznych 3. Sygnal A z wyjscia wzmacniacza 3 doprowadzony jest do wejscia przetwornika sygnalu wylaczenia 4, do którego doprowadzony jest takze sygnal z wyjscia inicjatora polozenia 5 wytwarzajacego na swym wyjsciu sygnal logiczny F=l wtedy, gdy w jego szczelinie znajduje sie przeslona 6 umieszczona na wale 7 krosna. Kiedy przeslony w szczelinie brak sygnal F=0. Przetwornik sygnalu wylaczenia 4 wytwarza na swym wyjsciu sygnal B=l tylko wtedy, gdy w obecnosci sygnalu F=l brak jest zmiennego sygnalu elektrycznego A, co nastepuje w przypadku zerwania nitki watkowej. Sygnal B z wyjscia przetwornika sygnalu wylaczenia 4 dopro¬ wadzony jest do wejscia „wylaczajacego" przerzutnika bistabilnego 8, którego sygnal wyjsciowy D doprowadzo¬ ny jest do wejscia wzmacniacza cyfrowego 9 sterujacego cewka przekaznika elektromagnetycznego 10, którego zestyki wlaczone sa w obwód sterowania krosna. Sygnal D z wyjscia przerzutnika bistabilnego 8 doprowadzony jest takze do wejscia elementu opózniajacego 11, który ma te wlasnosc, ze powstawanie i zanikanie jego sygnalu wyjsciowego E jest opóznione o pewien czas w stosunku do analogicznych zmian jego sygnalu wejsciowego D.Sygnal E z wyjscia elementu opózniajacego 11 doprowadzony jest do jednego z wejsc elementu NIE—LUB 12, którego drugie wejscie przylaczone jest do wyjscia inicjatora polozenia 5 walu 7 krosna. Sygnal C z wyjscia elementu NIE—LUB 12 doprowadzony jest do wejscia „zalaczajacego" przerzutnika bistabilnego 8.Podczas pracy krosna przy niezerwanym watku, przerzutnik bistabilny 8 ustawiony jest w takim stanie, ze jego sygnal wyjsciowy D=l i cewka przekaznika elektromagnetycznego 10 jest zalaczona pod napiecie UZ, sygnaly B i C sa równe zero: B=0 i C=0. W przypadku gdy nastapi zerwanie nitki watku, wtedy po wejsciu przeslony 6 w szczeline inicjatora 5 powstaje sygnal F=l, a na wyjsciu przetwornika sygnalu wylaczenia 4 powstaje sygnal B=l powodujacy zmiane stanu przerzutnika bistabilnego 8 tak, ze uzyskuje sie D^O i wylacze¬ nie cewki przekaznika elektromagnetycznego 10 w wyniku czego nastepuje wylaczenie doplywu pradu i zatrzy¬ manie krosna.Mechanizm zatrzymania krosna (nie pokazany na fig. 1) powoduje ustawienie walu 7 krosna w takiej pozycji, ze przeslona 6 nie znajduje sie w szczelinie inicjatora 5 i w ten sposób otrzymuje sie sygnal F=0. Po uplywie okreslonego czasu od chwili zmiany stanu przerzutnika bistabilnego 8 na wyjsciu elementu opózniajace¬ go 11 powstaje sygnal E=0 dzieki czemu na wyjsciu elementu NIE—LUB 12 pojawia sie sygnal C=l powoduja¬ cy przywrócenie pierwotnego stanu przerzutnika bistabilnego 8, sygnal D staje sie równy jeden i nastepuje ponowne wlaczenie cewki przekaznika elektromagnetycznego 10, co umozliwia ponowne zalaczenie krosna przez obsluge po likwidacji zrywu.Wszystkie czlony skladowe wynalazku, oprócz przetwornika sygnalu wylaczenia 4, sa typowymi elemen¬ tami. Przykladowe rozwiazanie przetwornika sygnalu wylaczenia 4 przedstawia fig. 2. Charakteryzuje sie on tym, ze przy obecnosci sygnalu zmiennego A na jego wejsciu WE1, wytwarza na wyjsciu WY wartosc sygnalu logicznego B=0 niezaleznie od wartosci sygnalu logicznego F doprowadzonego do wejscia WE2 z inicjatora polozenia 5 walu 7, zas przy braku zmiennego sygnalu na wejsciu WE1 przekazuje na wyjscie WY niezmieniona wartosc sygnalu logicznego doprowadzonego do wejscia WE2 z inicjatora polozenia 5 walu 7.Zmienny sygnal elektryczny A z wyjscia wzmacniacza liniowego 3 doprowadzony jest przez kondensator 13 i rezystor 14 do bazy tranzystora 15, którego emiter przylaczony jest do masy ukladu, a kolektor poprzez rezystory: staly 16 i nastawny 17 do zródla napiecia U, zas baza poprzez rezystor 18 i diode 19 do masy ukladu. Miedzy kolektor tranzystora 15 i mase ukladu wlaczono kondensator 20 do kolektora tego tranzystora doprowadzono poprzez diode 21 sygnal F z wyjscia inicjatora 5 oraz kolektor ten przylaczono do wejscia wtórnika zrealizowanego przy uzyciu tranzystora 22 i rezystora 23. Sygnal wyjsciowy B odprowadzony jest98 254 3 z wyjscia wtórnika. Przy obecnosci zmiennego sygnalu A tranzystor 15 zostaje nasycony, skladowa zmienna plynie przez kondensator 20, zas na kolektorze tranzystora 15 i na wyjsciu ukladu wystepuje potencjal bliski zera niezaleznie od wartosci sygnalu F.W przypadku zerwania watku, a wiec przy braku zmiennego sygnalu elektrycznego A tranzystor 15 zostaje zablokowany, zas wartosc sygnalu wyjsciowego staje sie wtedy zgodna zwartoscia sygnalu F. Rezystor 17 umozliwia nastawienie odpowiedniej skutecznosci filtrowania skladowej zmiennej w zaleznosci od parametrów sygnalu A, co wiaze sie z kolei z rodzajem konstrukcji krosna, rodzajem watku itp.Przebieg sygnalów elektrycznych obrazujacych okreslone stany ukladu w czasie pracy przy krosnie rapiero- wym przedstawione sa na fig. 3. W czasie kazdego obrotu walu krosna powstaja na wyjsciu wzmacniacza 3 kolejno dwa ciagi zmiennego sygnalu elektrycznego A oznaczone przez Rx iR2, przy czym ciag Rt powstaje przy pracy rapiera podajacego, zas R2 przy pracy rapiera odbierajacego. Ruch watku kontrolowany jest w czasie pracy rapiera odbierajacego, gdy sygnal F= 1.W przypadku zerwania watku w czasie pracy rapiera odbierajacego w obecnosci sygnalu F=l powstaje sygnal wylaczajacy B=l, przerzutnik bistabilny 8 zmienia swój stan tak, ze sygnal D=0, nastepuje wylaczenie cewki przekaznika elektromagnetycznego 10, a po czasie T^ okreslonym przez parametry elementu opózniajace¬ go 11 nastepuje ponowna zmiana stanu przerzutnika bistabilnego 8 do stanu D=l i ponowne zalaczenie przeka¬ znika elektromagnetycznego 10. Sygnal C=l zalaczajacy przerzutnik bistabilny 8 zanika przy tym po czasie T2 okreslonym takze przez parametry elementu opózniajacego 11, co powoduje powrót calego ukladu elektryczne¬ go do stanu wyjsciowego.^Mntmtit nikki JL A Fig. 3 Prac. Poligraf. UP PRL nnklad 120+18 Cena -1 b zl PL