Przedmiotem wynalazku jest sposób kierowania stropem w systemach podziemnej eksploatacji zlóz, zwlaszcza rud.Stan techniki. Aktualnie znanymi i powszechnie stosowanymi sposobami wybierania zlóz rud zwlaszcza miedzi, sa filarowo-komorowe systemy eksploatacji w odmianie jedno lub dwu etapowej z likwidowaniem pustki poeksploatacyjnej poprzez zawal stropu lub wypelnianie pustki podsadzka hydrauliczna. Przykladowo system filarowo-komorowy, jednoetapowy z zawalem stropu polega na tym, ze okonturowana partie zloza rozcina sie wyrobiskami komorowymi na filary, które stanowia podparcie stropu w polu roboczym. Po wydzieleniu kolejnego rzedu filarów podporowych, wywoluje sie w sposób wymuszony zawal, przez odstrzelenie otworów w stropie oraz w pozostawianych filarach. Prawidlowo wykonany zawal powinien w pionie miec zasieg co najmniej trzykrotnej miazszosci furty eksploatacyjnej.Z uwagi na trudnosci wykonywania odpowiednio dlugich otworów zawalowych w naprezonym stropie, praktycznie nie osiaga sie calkowitego samopodsadzania stropu zasadniczego. Poniewaz odstrzelona skala nie wypelnia calkowicie wybranej pustki, nie stanowi zatem podparcia dla plyty stropowej. Jednak w przypadku, gdy skaly stropowe sa uwarstwione i spekane, nastepuje ugiecie warstw stropowych i oparcie ich na zawale w okreslonej odleglosci od czola frontu eksploatacyjnego, co zasadniczo nie powoduje niebezpiecznego przyrostu naprezen w górotworze nad przestrzenia robocza.W wiekszosci jednak przypadków strop utrzymuje sie bez podparcia na znacznych przestrzeniach i dopiero po przekroczeniu krytycznych naprezen nastepuje jego zalamanie. Im krok zalamywania sie plyty stropowej jest wiekszy, tym bardziej niekorzystne warunki panuja w polu roboczyrjri, gdyz stropowa plyta pozostajac bez podparcia, wywoluje znaczne naciski na filary podporowe, rozgniatajac je i wywolujac lokalne, samoczynne zawaly w polu roboczym.W celu zredukowania dlugosci plyty stropowej majacej charakter wspornika prowadzi sie lokalnie torpedowanie stropu polegajace na strzelaniu stropu dlugimi otworami 14 do 16m, wymuszajac w ten sposób pelny zawal. Okresowe torpedowanie stropu powoduje zaklócenia w rytmie eksploatacji.2 97 569 W praktyce nie udalo sie do tej pory wyeliminowac samocznnych zawalów w polu roboczym, których zasadnicza przyczyna sa trudnosci techniczne w zapewnieniu sukcesywnie pelnego zawalu a co za tym idzie podparcia stropu zasadniczego nad wyeksploatowana przestrzenia. O nierozwiazaniu problemu swiadczy fakt, ze w kopalniach nadal z tego tytulu wystepuja wypadki w ludziach, uszkodzenia drogiego sprzetu, straty zlozowe i przerwy ruchowe.Istota wynalazku. W celu wyeliminowania mozliwosci wystapienia wzmozonego cisnienia eksploatacyjnego mogacego spowodowac zawaly w polu roboczym frontu, opracowano nowy sposób kierowania stropem, którego istota wedlug wynalazku polega na tym, ze pustka poeksploatacyjna sukcesywnie w miare postepu frontu, wypelniana jest skala uzyskiwana z urobienia warstwy skalnej zalegajacej w spagu oraz w stropie likwidowanego wyrobiska, przy czym sumaryczna grubosc obu warstw okreslana jest w zaleznosci od miazszosci wybie.anego zloza oraz wiasnosci fizyko-mechanicznych skal spagowych i stropowych, to jest stopnia rozluzowania skal oraz stopnia scisliwosci zruszonej skaly.Zgodnie z wynalazkiem, na przyklad przy miazszosci wybieranego zloza równej 4 m oraz przy zalozeniu jednakowych dlugosci otworów stropowych i spagowych, wymagana grubosc urabianej warstwy spagowej i stropowej wyniesie po okolo 6 m dla kazdej z warstw, co jak widac eliminuje koniecznosc stosowania sprzetu do wiercenia i ladowania otworów zawalowych w granicach 12 do 14 m. Uwzgledniajac wielkosc przyjmowane¬ go wspólczynnika rozluzowania skal, nastapi calkowite podsadzenie przestrzeni poeksploatacyjnej. Ponadto zastosowanie sposobu wedlug wynalazku umozliwia wybieranie zloza o miazszosci powyzej 4,5 m, przy aktualnie stosowanym umaszynowieniu sluzacym do wywolywania zawalu.Objasnienie figu rysunku. Omawiany wynalazek zostanie ponizej opisany z powolaniem sie na rysunek, na którym: fig. 1 przedstawia uklad frontu eksploatacyjnego w przykladowym systemie filarowo-komorowym, jednoetapowym dotychczasowym fig. 2 —widok likwidowanej przestrzeni sposobem dotychczasowym, fig. 3 — widok likwidowanej przestrzeni sposobem wg wynalazku.Przyklad realizacji wynalazku. Przyklad realizacji wynalazku pokazano na tle znanego systemu filarowo- komorowego wybierania zloza. Pole eksploatacyjne, pokazane na fig. 1 rozcina sie wyrobiskami przygotowaw¬ czymi 1, a nastepnie zloze eksploatuje sie wyrobiskami komorowymi 2, wydzielajac filary podporowe 3.Po wydzieleniu kolejnego rzedu filarów podporowych 4 likwiduje sie pustke poeksploatacyjna 5 w ten sposób, ze wierci sie i odpala z minimalnym opóznieniem, kolejno otwory strzalowe 6 w likwidowanych filarach podporowych 7 otwory spagowe 2 oraz stropowe 2. Uzyskuje sie w ten sposób calkowite wypelnienie pustki poeksploatacyjnej 5 zruszona skala 10, (co pokazano na fig. 3).Dla porównania na fig. 2 pokazano front eksploatacyjny dotychczas stosowanego systemu filarowo-komo¬ rowego, w którym likwidacji pustki poeksploatacyjnej 5 dokonywano poprzez odpalenia otworów strzalowych 6 w filarach podporowych 7 oraz otworów stropowych 9. Jak widac zruszona skala nie wypelnia calkowicie pustki poeksploatacyjnej w której pozostaje niepodsadzona przestrzen 11. PL