Przedmiotem wynalazku jest sposób uzyskiwa¬ nia obrazu o zadanej gestosci optycznej na mate¬ riale swiatloczulymi, majacy zastosowanie zwlasz¬ cza w fotografowaniu w trudnych warunkach os¬ wietlania. • Dotychczas stosowano wiele sposobów uzyskiwa¬ nia praiwildlojwyich, o pozadanej gestosci oiptyciznej obrazów przedmiotów fotografowanych w trudnych warunkach oswietleniowych; to jest w swietle, któ¬ rego natezanie zmienia sie w czasie nieregularnie i tak szybko, ze nie mozna przed eksjpozycja ustalic parametrów naswietlania.Jednym ze stosowanych sposobów uzyskania ob¬ razu o zadanej gestosci optycznej jest sposób, po¬ legajacy na dazeniu do uzyskania odpowiednich do zadanej gestosci optycznej parametrów ekspo¬ zycji materialu swiatloczulego przy zalozeniu nor¬ malnych parametrów obróbki fiotoahamlLcranej tego materialu. S'posób ten realizuje sie przez doklad¬ ny pomiar oswietlenia lub jaskrawosci przedmiotu za pomoca urzadzen automatycznych, wprowadze¬ nie danych z pomiaru do urzadizen, obliczajacych parametry oswietlenia i przeslanie wartosci tych parametrów do urzadzen, nastawiajacych warun¬ ki ekspozycji.Innym ze znanych sposobów jest sposób, pole¬ gajacy na jednoczesnym uzyciu kilku kamer, z których kazda ma nastawione inne parametry eks¬ pozycji, przy czym przyjmuje sie, ze. parametry ekspozycji co najimniej jednej kamery zapewnia 2 po dokonaniu obróbki chemicznej uzyskanie ob¬ razu o pozadanej gestosci optycznej.Jaszcze inny -znany sposób polega na zastoso¬ waniu kamery, zaopatrzonej w wiele kaset, które mozna wymieniac w dowolnym czasie i w do¬ wodnych 'warunkach oswietlenia zewnetrznego, przy czym kazda kaseta zawiera material o in¬ nych parametrach, zwlaszcza w zakresie czulosci.Stosujac taka kamere mozna w kazdej chwili wprowadzic do kamery kasete z materialem o pa¬ rametrach odlpowiednilch do przewidywanych wa¬ runków oswietlenia. Otrzymany w ten sposób ob¬ raz miesci sie w zalozonych, jakikolwiek dosc szerokich, tolerancjach gestosci optycznej. Jeszcze inny znany sposflb polega na zastosowaniu topo¬ wych urzadzen i warunków ekspozycji oraz ty¬ powej obróbki cnemiicznej materialu swiatloczule¬ go, przy czyim w celu uzyskania zadanej gestosci optycznej stosuje sie specjalna, dodatkowa ob- róbke chamiiozna, która powoduje zmniejszenie lub zwiekszenie poprzednio uzyskanej gestosci optycz¬ nej negatywu.Opisane wyzej sposoby uzyskiwania obrazu o zadanej gestosci opityoznej maja liczne niedogod- nosci, które czynia je praktycznie nieuzyteioznymi dla rejestracji obrazów krótkotrwalych o szybko zmieniajacej sie jaskrawosci.Wada pierwszego z wymienionych sposobów jest zbyt mala w stosunlku do szybkosci zmian jasjara- wosci obiektu automatyczna zmiana parametrów 9711497114 3 ekspozycji. Powstaja tu opóznienia, bedace przy¬ czyna duzych bledów naswietlenia, co w efekcie daije oibraizy o wadliwej gestosci optycznej. Opóz¬ nien automatyki nie mozna latwo uisuinac, a mo¬ zna je tylko zmniejszyc przez zastosowanie bar- 5 diziej zlozonych i kosztownych ukladów.Wada drugiego, z wymienionych sipasobów jest to, ze jednoczesne uzycie kilku kamer jest mo¬ zliwe tylko pod warnkiem dysponowania odpo¬ wiednio duza przestrzenia dla ioh ustawienia z 10 obiektywami, skierowanymi na fotografowany obiekt. Przestrzen^fjaka dysponuje sie dla rozsta¬ wienia kamer, jest z reguly bardzo ograniczona, zwlaszcza w przypadku fotografowania obiektów, majdujacycih sie w komorach wewnetrznych np. 15 organizmu zyWego przez wzierniki, których po¬ wierzchnia jest bardzo inala.Wada trzecieigo z wymienionych sposobów jest to, ze wyimienic kasete z materialem swiatloczu¬ lym mozna: tylko w pfrzypadlku, gidy obiekt lub 20 zjawisko jest niezmienne w czasie lub zmienia sie tak wolno, ze dysponuje sie odpowiednia iloscia czasu na wymiane kasety.Wada czwartego az wymienionych wyzej sposo¬ bów jest to, ze przez zastosowanie dodatkowej 25 obróbki chemicznej po wlasciwej obróbce uzysku¬ je sie juz tyOJko -niewielka zmiane gestosci, czesto niewystarczajaca do uzyskania obrazu o pozada¬ nej gestosci, a przy tym ryzylkuje sie mozliwosc uszkodzenia lub nawet zniszczenia obrazu, utrwa- 30 lonego w emulsiji.Celem wynalazku jest opracowanie takiego spo¬ sobu uzyskiwania obrazu o zadanej gestosci op¬ tycznej, Wtóry nie posiadalby wad wymienionych wyzej znanych spjosoibów. 35 Cel wynalazku osiagnieto prizez opracowanie spo¬ sobu uzyskiwania zadanej gestosci optycznej ob¬ razu, zgodnie z którym ekspozycji dokonuje sie na materiale swiatloczulym wielowarstwowym i po wykonaniu obróbki fotochemicznej materialu 40 wielowarstwowego jako calosci usuwa sie co naj¬ mniej jedna zewnetrzna warstwe emulsji. Ponadto cecha wynalazku jest to, ze^ kazda warstwe ze¬ wnetrzna materialu wielowarstwowego, która ma byc usunieta, uisuwa sie prizez jej oddzielenie 45 i zdjecie-bez naruszenia jej spoistosci lub tez przez jej rozpuszczenie.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze przez zastosowanie swiatloczulego materialu wie¬ lowarstwowego o zdejimowalnych lub w inny spo- 50 sób usuwainych warstwach zewnetrznych mozna dowolnie wylbrac najkorzystniej naswietlona w czasie ekspozycji warstwe emulsji, a pozostale warstwy usunac. Poslugujac sie sposobem wedlug wynalazku mozna wykonywac ekspozycje w du- 55 zym zakresie zmian warunków oswietlenia, a po¬ nadto nalozenie warstw o róznych wlasnosciach pozwala na dowolne ksztaltowanie kontrastu ob¬ razu negatywowego.Sposób 'wedlug wynalazku ma zastosowanie 60 szczególnie* tam, gdzie szybkosc automatycznej zmiany parametrów naswietlania jest zbyt mala w stosunku do czasu przebiegu zjawiska lub trwa¬ losci obiektu; jak równiez przy fotografowaniu zjawisk o bardzo duzych zmianach jasnosci obiek- 65 tu w czasie ekspozycji, zmianach, które przekra¬ czaja mozliwosci zarejestrowania calego zjawiska przy uzyciu materialu o jednej czulosci.Sposób wedlug wynalazku ma równiez zasto¬ sowanie przy fotografowaniu przedmiotów o du¬ zej irozpietosci skali jaskrawosci powierzchni obiektu. W tym przypadku po rozdzieleniu po¬ szczególnych warstw materialu wielowarstwowego analizuje sie na poszczególnych warstwach miejsca obrazu o mmdimalnej i maksymalnej jaskrawosci.Przyklady realizacji sposoibu wedlufe wynalazku zostana szczególowo opisane w oparciu o rysunek, przedstawiajacy wielowarstwowy material: swia¬ tloczuly przydatny w realizacji wynalazku.Na rysunlku przedstawiono material swiatloczu¬ ly wielowarstwowy, zawierajacy podloze 1 % pod- leweim 2, ha którym ulozione sa wairstwy emulsji swiatloczulej 3, 4, 5 o róznych wlasnosciach fo¬ tochemicznych. W procesie wytwarzania material jest tak przylgotowany, ze kolejne warstwy emulsji maja wzrastajacy w kierunku podloza stopien za- garbcwiania, co umozliwia kolejne usuwanie tych warstw przez rozpuszczanie kolejnych warstw ze¬ wnetrznych.Opisany wyzej wielowarstwowy material swia¬ tloczuly umieszcza sie w dowolnej kamerze fo- tografiaznej lub filmowej i naswietla sie zgodnie z Oiptymaialnymi dla jednej z warstw parametrami naiswietlanlia. Po naswietleniu material poddaje sie typowej obróbce fotochemicznej, a po wysuszeniu sprawdza sie wzirokowo stopien jego gestosci. W przypadku, gfdy gestosc tran. zaczernienie negaty¬ wu jest zfbyt duze, usuwa sie jedna lub wiecej warstw emulsji az do osiagniecia na pozostalych na podlozu warstwach lub wairstwie emulsji obra¬ zu o pozadanej gestotsci. Zgodnie z drulgim przy¬ kladem wykonania wykorzystuje sie wielowar¬ stwowy material swiatloczuly, w którym miedzy warstwaimi emulsji 3 i 4 oraz 4 i 5 umieszczone sa w procesie wytwarzania materialu wielowar¬ stwowego warstwy oddzielajace. Warstwy oddzie¬ lajace umozliwia w dalszej fazie pirocesu obrób¬ ki materialu wjelowarstwpwego sposobem wedlug wynalazku zdjecie kolejnych, pelnych, nieuszko¬ dzonych warstw emulsji. W pierwszym etajpie ma¬ terial naswietla .sie w - kamerze fotograficznej po¬ dobnie, jak w pierwszym przykladzie wykonania.Równiez podobnie jak w przykladzie pierwszym, naswietlony material wielowarstwowy poddaje sie typowej obróbce fotochemicznej. Po wyisuszeniu, jezeli wielowarstwowy negatyw nie wykazuje po¬ zadanej gestotsci optycznej, poddaje sie go dal¬ szej obróbce, polegajacej na rozpuszczeniu warstw oddzielajacych. Obecnie uwolnione z podloza, nie¬ naruszone spoiste warstwy emulsji oddziela sie i przenosi wraz z zarejestrowanym na nich obra¬ zom na przygotowane do telgo celu wczesniej wol¬ ne podloza. Osadzone na podlozach, pojedyncze warstwy emullsji, wydzielone z materialu wielo¬ warstwowego, sa negatywami tego samego obrazu o identycznej geometrii, lecz róznych stopniach gestosci. W koncowej fazie sposobu Wynalazku wybiera sie jeden z geometrycznie identycznych negatywów, cechujacy sie odpowiednia dla na¬ szych potrzeb gestoscia optyczna.97114 6 + + ' *, /, l 0 *^* 4 * i PL