Przedmiotem wynalazku ijest urzadzenie do wy¬ znaczania progów odczuwania wibracji przez czlowieka, znajdujace zastosowanie w szczególnosci przy wyznaczaniu zimian progów odczuwania wibracji pod wplywem róznych bodzców zewnetrz¬ nych.Najczesciej progi odczuwania wibracji wyzna¬ czane sa za pomoca kamerftonów lub elektroma¬ gnesów z ruchomym sworzniem. Pobudzony ka- merton lub drgajacy sworzen elektromagnesu do¬ tyka sie do ciala osoby badanej, która stwierdza, ze odczuwa lub nie odczuwa drgan.Znane jest takze urzadzenie do wyznaczania pro¬ gów odczuwania wibracji, bedace przedmiotem polskiego patentu nr 57 064, które stanowi tor szeregowy zawierajacy generator akustyczny, wzmacniacz, wibrator oraz miliwoltomierz. Wibra¬ tor zawiera przetwornik napedowy, przetwornik pomiarowy i wage dwuramienna. Czesc ruchoma przetwornika napedowego jest pobudzana do drgan mechanicznych napieciem sinusoidalnym wytworzo¬ nym przez generator i wzmocnionym przez wzmacniacz. Przetwornik pomiarowy pod wply¬ wem drgan czesci ruchomej przetwornika nape¬ dowego wytwarza sile elektromotoryczna, która jest wykazywana przez miliwoltomierz. Waga dwu¬ ramienna sluzy do regulacji i kontroli sily na¬ cisku palca osoby badanej na koncówke dotykowa przetwornika napedowego.Uklad opisanego urzadzenia sprawia, ze przy im¬ pulsowym (wzbudzaniu wibratora powstaja drga¬ nia swobodne, które znieksztalcaja pomiar, zas wibrator jest wrazliwy na obciazenia w postaci nakladajacego sie na drgania zadane naturalnego drzenia powierzchni ciala ludzkiego w miejscu styku z koncówka dotykowa urzadzenia, a ponadto predkosc narastania amplitudy drgan wibratora nie jest równomierna, gdyz odbywa sie recznie.Urzadzenie wedlug wynalazku stanowi uklad ze sprzezeniem zwrotnym zlozony z zespolu stano¬ wiacego zródlo sygnalu ciaglego lub nieciaglego, zespolu nastawczo-wskaznikowego oraz zespolu wzbudzenia drgan mechanicznych, przy czym zespól ten zawiera ujemne sprzezenie zwrotne.Zespól stanowiacy zródlo sygnalu ciaglego lub nieciaglego zawiera generator wytwarzajacy ciagle drgania sinusoidalne o zadanej czestotliwosci oraz uklad formujacy drgania sinusoidalne nieciagle, impulsowe.Zespól nastawczo-wskaznikowy zawiera potencjo¬ metr ustalajacy poziom drgan ciaglych lub nie¬ ciaglych, wskaznik skali oraz uklad przesuwu zmie¬ niajacy polozenie suwaka potencjometru i poloze¬ nie punktu swietlnego na wskazniku skali.Zespól wzbudzenia drgan mechanicznych zawiera korektor, wzmacniacz i znany wibrator, przy czym dla unikniecia znieksztalcen liniowych i nielinio¬ wych przy przetwarzaniu sygnalu elektrycznego w mechaniczny, sygnal pomiarowy z wibratora jest przekazywany do wezla róznicowego ujemnego 96 38896 3 sprzezenia zwrotnego usytuowanego na wejsciu zespolu wzbudzenia, zas korektor ksztaltuje cha¬ rakterystyke czestotliwosciowa petli sprzezenia zwrotnego w celu uzyskania wymaganej glebokosci sprzezenia.Opisany uklad urzadzenia wedlug wynalazku ogranicza znacznie drgania swobodne przy impul¬ sowym wzbudzaniu wibratora, umozliwia równo¬ mierna predkosc narastania amplitudy drgan oraz sprawia, ze wibrator nie jest wrazliwy na obcia¬ zenia w postaci naturalnego drzenia powierzchni ciala ludzkiego. Ponadto urzadzenie wedlug wy¬ nalazku umozliwia graficzne przedstawienie progu odczuwania wibracji dla jednego lub kilku bada¬ nych obszarów ciala ludzkiego.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiono uklad blokowy urzadzenia ze szczególami budowy wibratora, przy czym linie ciagle pomiedzy elementami ukladu blokowego stanowia polaczenia elektryczne, zas linie przerywane stanowia pola¬ czenia mechaniczne.Zespól A stanowiacy zródlo sygnalu zawiera generator 1 wytwarzajacy sygnal ciagly oraz uklad 2 formujacy sygnal nieciagly, przy czym wyjscie generatora 1 i ukladu 2 jest podlaczone do za¬ cisków przelacznika 3, za pomoca którego przeka¬ zywany jest do zespolu B sygnal ciagly lub nie¬ ciagly.Zespól B nastawczo-wskaznikowy zawiera po¬ tencjometr 4 polaczony z mechanicznym ukladem przesuwu oraz wskaznik 6 skali, zas wyjscie zespolu B jest polaczone z wejsciem zespolu C.Zespól C zawiera korektor 7, wzmacniacz 8 i wibrator 9 wyposazonego w napedowy przetwor¬ nik 10, pomiarowy przetwornik 11 i dwuramienna wage 12. Przetworniki 10 i 11 maja wspólny ru¬ chomy sworzen 13, na którego jednym koncu jest zamocowana napedowa cewka 14 i dotykowa kon¬ cówka 15, zas na drugim koncu jest zamocowana pomiarowa cewka 16, przy czym cewka ta jest po¬ laczona z róznicowym wezlem 17 ujemnego sprze¬ zenia zwrotnego usytuowanego na wejsciu ze¬ spolu C.Pomiar progów odczuwania wibracji za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku odbywa sie naste¬ pujaco: Dla uzyskania sygnalu ciaglego uruchamia sie 388 4 generator 1 i wlacza sie go bezposrednio w wejscie zespolu B za pomoca przelacznika 3 z pominie¬ ciem ukladu 2, po czym dotykowa koncówke |5 przyklada sie do ciala osoby badanej. Po poja- wieniu sie na dotykowej koncówce 15 drgan, osoba * badana informuje obslugujacego urzadzenie, czy odczuwa lub nie odczuwa drgania. W momencie kiedy osoba badana poczuje drgania, obslugujacy urzadzenie nanosi wynik na karte rejestracyjna.Kilkakrotny pomiar przy zmianie czestotliwosci drgan pozwala na uzyskanie wykresu obrazujacego próg odczuwania wibracji danego fragmentu ciala ludzkiego osoby badanej, na przyklad w okreslo¬ nej temperaturze otoczenia. Analogiczny pomiar dokonuje sie w zmienionych warunkach tempera¬ turowych. Uzyskane wykresy informuja o stopniu " zaawansowania choroby wibracyjnej.Urzadzenie wedlug wynalazku mozna równiez wykorzystywac do dokonywania pomiarów, w któ- rych progi odczuwania wibracji przez osobe ba¬ dana sa okreslone bez udzialu woli tej osoby, na przyklad przy wspólpracy z aparatura elektroen- cefalograficzna. PL