Przedmiotem wynalazku jest uklad zmiany za¬ kresów w róznicowym wzmacniaczu pomiarowym wielozakresowym, przeznaczonym w szczególnosci do pomiaru róznicy pradów jonowych w obwodach czujników jonizacyjnych stosowanych w ukladach prózniowych.Róznicowe wzmacniacze pomiarowe stosowane sa do pomiarów malych sygnalów elektrycznych lub róznicy dwóch sygnalów. Charakteryzuja sie one duzym wzmocnieniem dla sygnalu róznicowego oraz malym dryftem napieciowym i pradowym. W przy¬ padku wspólpracy wzmacniacza róznicowego ze zródlem o duzej rezystancji wewnetrznej wazne jest, aby prad zasilajacy jego wejscie byl pomijal- nie maly w stosunku do mierzonego a rezystancja wejsciowa wzmacniacza odpowiednio duza. W szcze¬ gólnosci pomiar malej róznicy pradów na tle dwóch sygnalów pradowych naklada na uklad pomiarowy wysokie wymagania elektryczne, polegajace na za¬ pewnieniu identycznosci obu wejsc pomiarowych.Czesto, aby osiagnac zamierzone efekty pomiarowe, oba sygnaly wzmacniane sa w dwóch niezaleznych torach pomiarowych, a nastepnie mierzona jest róznica miedzy nimi. Wzmacniacz taki moze wspól¬ pracowac na przyklad z podwójna glowica joniza¬ cyjna zainstalowana wewnatrz zbiornika próznio¬ wego.Jedna czesc glowicy umieszczona jest w obszarze parowania ciala stalego, druga czesc jest izolowana od wplywu par. Obie czesci glowicy reaguja iden- tycznie na zmiany cisnienia w zbiorniku próznio¬ wym. Prady jonowe doplywajace do kolektorów kazdej z dwóch czesci glowicy jonizacyjnej sa wzmacniane przez niezalezne wzmacniacze pradu stalego.Napiecia na wyjsciach tych wzmacniaczy, pro¬ porcjonalne do pradów jonowych, steruja trzecim wzmacniaczem. Sygnal pojawiajacy sie na jego wyjsciu jest miara róznicy pradów jonowych po¬ chodzacych od obu czesci glowicy jonizacyjnej.Przedstawiony powyzej przyklad róznicowego wzmacniacza pomiarowego bazuje na wzmacnia¬ czach elektrometrycznyoh.W celu zapewnienia poprawnej pracy wzmacnia¬ cza wymagane jest, aby prady wejsciowe tych wzmacniaczy elektrometrycznych byly znacznie mniejsze od pradów mierzonych. Okazuje sie, ze aby spelnic powyzszy warunek nalezy rozbudowac uklad pomiarowy o dodatkowe specjalne podzes¬ poly. Podnosi to znacznie koszt budowy wzmacnia¬ cza, pogarsza jego niezawodnosc, zmusza do spec¬ jalnego selekcjonowania podzespolów pracujacych w ukladach wejsciowych.W praktyce czesto mamy do czynienia ze wzma¬ cniaczami wielozakresowymi takimi, ze prady po¬ miarowe na najbardziej czulych zakresach sa po¬ równywalne z pradami wejsciowymi wzmacniaczy.W takich przypadkach przy przelaczaniu zakresów powstaja uchyby pomiarowe pogarszajace doklad¬ nosc pomiaru. Ponadto ze wzgledu na dokladnosc 96 38496 384 3 pomiaru róznicowymd wzmacniaczami wielo- zakresowymi niezbedne jest zawezenie tolerancji wykonania par rezystorów zakresowych. W ukla¬ dzie zmiany zakresów podraza to równiez koszty wytwarzania i stanowi istotna niedogodnosc róz¬ nicowych wzmacniaczy pomiarowych wielozakre- sowych.Celem wynalazku jest zmniejszenie uchybów po¬ miarowych we wzmacniaczach róznicowych spo¬ wodowanych przelaczaniem rezystorów, zakreso¬ wych w ukladzie zmiany zakresów, przez które plyna prady zasilajace wejscie kazdego ze wzmacniaczy oraz poprawienie dokladnosci po¬ miaru róznicy pradów, przez zastosowanie ukladu korygujacego róznice wartosci rezystancji pomie¬ dzy parami"rezystorów zakresowych.Uklad zmiany zakresów w róznicowym wzmac¬ niaczu pomiarowym wielozakresowym do pomiaru róznicy pradów, wedlug wynalazku, sklada sie z n (n=l,2 ) potencjometrów korekcyjnych dola¬ czonych równolegle do wyjscia jednego z dwóch wzmacniaczy pradu stalego, z n-pozycyjnego prze¬ lacznika zakresów (n=l,2,....) przelaczajacego wspól¬ bieznie pary rezystorów wraz z potencjometrami ko¬ rekcyjnymi, z róznicowego wzmacniacza pradu stalego, którego jedno wejscie jest polaczone bez¬ posrednio z wejsciem jednego ze wzmacniaczy pradu stalego, a drugie wejscie jest polaczone z wejsciem drugiego wzmacniacza pradu stalego przez przelacznik zakresów, oraz jeden z n po¬ tencjometrów korekcyjnych.Wejscia róznicowego wzmacniacza pomiarowego wielozakresowego, wedlug wynalazku, dolaczone sa do przelacznika wspólbieznego, który przelacza je przy zmianie podzakresów.Glównymi zaletami ukladu zmiany zakresów w róznicowym wzmacniaczu pomiarowym wielo¬ zakresowym, wedlug wynalazku, sa: mozliwosc sto¬ sowania wejsciowych wzmacniaczy pradu stalego charakteryzujacych sie duzymi pradami polaryzu¬ jacymi wejscia, mozliwosc stosowania wejsciowych wzmacniaczy pradu stalego rózniacych sie znacznie pradami polaryzujacymi wejscia, mozliwosc stoso¬ wania par rezystorów zakresowych o dowolnej to¬ lerancji rezystancji, uniwersalnosc oraz obnizenie kosztów wykonania.Uklad zmiany zakresów w róznicowym wzmac¬ niaczu pomiarowym wielozakresowym zostanie do¬ kladniej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat blokowy róz¬ nicowego wzmacniacza pomiarowego trzyzakreso- wego. Wykonany trzyzakresowy uklad zmiany za¬ kresów we wzmacniaczu róznicowym sklada sie: z rezystorów zakresowych 1, 2 i 3 polaczonych sze¬ regowo i dolaczonych do wejscia 4 i wyjscia 5 4 wzmacniacza pradu stalego 6, rezystorów 7, 8 i 9 polaczonych szeregowo i dolaczonych do wejscia 10 i wyjscia 11 wzmacniacza pradu stalego 12, po¬ tencjometrów korekcyjnych 13, 14 i 15 dolaczonych równolegle do wyjscia wzmacniacza 12, trójpozy- cyjnego przelacznika 16 przelaczajacego wspól¬ bieznie wejscia 17 i 18 wraz z potencjometrami ko¬ rekcyjnymi 13, 14 i 15 podlaczonymi do przelacz¬ nika, którego suwak polaczony jest do jednego wejscia wzmacniacza róznicowego pradu stalego 19, a drugie wejscie jest polaczone z wyjsciem 5 wzmacniacza 6.Dzialanie ukladu zmiany zakresów w róznicowym wzmacniaczu pomiarowym trzyzakresowym wedlug wynalazku, polega na tym, ze wejscia 17 i 18 laczy sie ze zródlami pradowymi, które sa obiektem po¬ miaru. Prady wejsciowe plyna od wejsc 17, 18 do wyjsc 5, 11 wzmacniaczy pradu stalego 6, 12 przez odpowiednie rezystory zakresowe, natomiast prady zasilajace wejscia 4, 10 wzmacniaczy 6, 12 plyna zawsze przez szeregowo polaczone rezystory zakre¬ sowe 1, 2, 3 oraz 7, 8, 9 niezaleznie od polozenia suwaków przelacznika 16. Spadek napiecia na re- zystorach zakresowych powstaly od przeplywu przez nie pradów zasilajacych wejscia, jest wiec niezalezny od wybranego zakresu, a tym samym mozna go latwo skompensowac. Napiecia Ux i U2 proporcjonalnie do pradów wejsciowych steruja wzmacniaczem róznicowym pradu stalego 19.W przypadku, gdy prady wejsciowe sa równe, a rezystory z danej pary maja rózna wartosc, na¬ piecia Vi i U2 sa takze rózne. Do wyrównania na¬ piec UL i U2 sluzy jeden z potencjometrów 13, 14 lub 15. PL