Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny przekaznik czasowy o charakterystyce kroczacej, zwlaszcza do sterowania oswietleniem klatek schodkowych, korytarzyitp.Dotychczasowy stan techniki. Znane sa przekazniki czasowe schodowe z silnikiem napedzajacym poprzez przekladnie krzywke, która rozlacza zestyk wylaczajacy obwód oswietlenia oraz obwód silnika. Zasadnicza wada tych przekazników jest to, ze czas wlaczenia oswietlenia jest okreslony od momentu zalaczenia silnika napedzajacego krzywke przyciskiem wlaczajacym oswietlenie oraz to, ze czas ten nie zostaje przedluzony w wyniku uruchomienia przycisku wlaczajacego oswietlenie w trakcie pracy silnika. Znane sa równiez przekazniki czasowe z przekaznikiem elektromagnetycznym sterowanym przez lampy, tyrystory, czy tranzystory. Czas dzialania tych przekazników okreslony jest przez czas ladowania badz rozladowania kondensatora. Sa one zwykle zasilane obnizonym napieciem.Istota wynalazku oraz jego skutki techniczne. W przekazniku wedlug wynalazku cewka przekaznika pomocniczego jest polaczona równolegle z kolektorem i emiterem tranzystora, natomiast baza tranzystora poprzez element progowy np. neonówke czy tranzystor jednozlaczowy, pclaczona jest z jednym zaciskiem kondensatora, który równoczesnie poprzez diode laczy sie z przyciskiem obwodu zewnetrznego oraz polaczony jest poprzez rezystor z dzielnikiem napiecia. Drugi zacisk kondensatora oraz jeden zacisk dzielnika napiecia, lacza sie z jednym zaciskiem cewki przekaznika pomocniczego, natomiast drugi zacisk cewki tego przekaznika poprzez rezystor ograniczajacy prad tranzystora oraz drugi zacisk dzielnika napiecia zwarte sa do drugiego bieguna napiecia zasilajacego.Rozwiazanie wedlug wynalazku pozwala na bezposrednie zasilanie z sieci, np. oswietleniowej. Przekaznik pomocniczy wlaczony jest szeregowo z rezystorem ograniczajacym prad w obwodzie tranzystora, zwierajacego cewke przekaznika w momencie wylaczenia sterowanego obwodu. W trakcie zalaczonego sterowanego obwodu uruchomienie przycisku zalaczajacego obwodu zewnetrznego, powoduje rozladowanie kondensatora, a czas pelnego naladowania okresla czas wlaczenia sterowanego obwodu. Uzyskuje sie zatem odmierzanie czasu wlaczenia sterowanego obwodu od momentu zwolnienia przycisku obwodu zewnetrznego, a tym samym2 96 360 ponowne uruchomienie przycisku obwodu zewnetrznego w trakcie wlaczonego sterowanego obwodu, powoduje odmierzanie czasu od poczatku.Objasnienie figur na zalaczonym rysunku. Wynalazek w przykladzie wykonania, uwidoczniono na rysunku, który przedstawia schemat ideowy instalacji oswietleniowej.Opis przykladu realizacji wynalazku. Cewka 1 przekaznika pomocniczego, wlaczajacego obwód sterowany np. zarówki 2, polaczona jest do jednego bieguna napiecia zasilajacego poprzez przycisk obwodu zewnetrznego 3 z wlaczona szeregowo dioda 4 oraz poprzez podtrzymujacy zestyk 5 przekaznika z wlaczona szeregowo dioda 6.Równoczesnie cewka 1 przekaznika pomocniczego jest polaczona równolegle z kolektorem i emiterem tranzystora 7, natomiast baza tranzystora 7 poprzez element progowy np. neonówke 8 polaczona jest z jednym zaciskiem kondensatora 9, który równoczesnie poprzez diode 10 laczy sie z przyciskiem obwodu zewnetrznego 3 oraz polaczony jest poprzez rezystor 11 z dzielnikiem napiecia 12. Drugi zacisk kondensatora 9 oraz jeden zacisk dzielnika napiecia 12 lacza sie z jednym zaciskiem cewki 1 przekaznika pomocniczego. Nato¬ miast drugi zacisk cewki 1 tego przekaznika poprzez rezystor 13 ograniczajacy prad tranzystora 7 oraz drugi zacisk dzielnika napiecia 12 zwarte sa do drugiego bieguna napiecia zasilajacego. Kondensator 15 sluzy do filtra¬ cji napiecia zasilajacego cewke 1 przekaznika, a szeregowo z nim wlaczony rezystor 14 ogranicza wartosc jego pradu ladowania. Rezystor 16 wlaczony jest równolegle do zródla zasilanego od strony przycisków obwodu zewnetrznego.W wyniku uruchamienia któregokolwiek z przycisków 3, wlaczajacych np. oswietlenie klatki schodowej, poprzez diode 4 nastepuje zasilanie cewki 1 przekaznika pomocniczego, wlaczonego szeregowo z rezystorem 13.Przekaznik pomiarowy zwiera zestyk 18 wlaczajacy oswietlenie oraz zestyk 5 podtrzymujacy poprzez diode 6 zasilanie cewki 1 przekaznika, po zwolnieniu uruchomionego przycisku 3. Od momentu zalaczenia zasilania przekaznika przy wszystkich rozwartych przyciskach 3 poprzez rezystor 11, nastepuje ladowanie kondensatora 9. Szybkosc narastania napiecia na tym kondensatorze 9, a tym samym czas zalaczenia przekaznika pomocniczego, zalezy nie tylko od wartosci rezystancji rezystora 11 lecz równiez od polozenia suwaka dzielnika napiecia 12, w którym przez zmiane polozenia suwaka, dzielnika napiecia 12, w którym przez zmiane polozenia suwaka, plynnie mozna nastawic w duzym zakresie czas dzialania przekaznika czasowego.Z chwila, gdy napiecie na kondensatorze 9 osiagnie wartosc napiecia zaplonu neonówki 8, wówczas prad plynacy poprzez neonówke 8, rezystor ograniczajacy 17 i zlacza baza-emiter tranzystora 7, powoduje zwarcie cewki 1 przekaznika pomocniczego a tym samym jego zwolnienie, z czym wiaze sie wylaczenie oswietlenia i zasilania przekaznika. W czasie wlaczonego przekaznika pomocniczego, przy czesciowo naladowanym kondensatorze 9 zwarcie któregokolwiek przycisku 3 powoduje rozladowanie kondensatora 9. Odbywa sie to w czasie trwania dodatnich polówek sinusoidy dla których dioda 10 jest przewodzaca. Wzrost potencjalu powoduje blokowanie diod 6 i 4, a tym samym ladunek zgromadzony w kondensatorze 9 zostaje w tym przypadku wykorzystany do zasilania przekaznika. Latwo zauwazyc, ze wystepujaca w ukladzie neonówke 8 mozna z powodzeniem zastapic np. tranzystorem jednozlaczowym, badz tyrystorem.Zakres stosowania. Przekaznik wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie jako element sterujacy, zwlaszcza jako elektroniczny przekaznik schodowy, badz jako czlon rozruchowy zabezpieczen obwodów automatyki przemyslowej, sieci elektro-energetycznych itp. PL