Przedmiotem wynalazku jest miernik rozkladu sil celu. Miernik sluzy do pomiarów rozkladu sily celu ryb pojedynczych, kalibracji wskazan echointegratora, a takze do pomiarów maksymalnych wartosci sily celu rozproszenia objetosciowego w warstwach rozpraszajacych, lub lawicach rybnych.Wynalazek dotyczy metrologii, w szczególnosci pomiarów za pomoca echosondy i echointegratora, stosowanych w technice rybackiej.Znany sposób pomiarów sily celu ryb pojedynczych polega na odczytywaniu amplitud echosygnalów z ekranu oscyloskopu z pamiecia. Jest to sposób bardzo pracochlonny i niezbedne jest angazowanie dwóch osób.Metoda pomiaru jest oczywiscie obarczona znacznymi bledami, a wiec nie jest dokladna. Konieczne jest posiadanie oscyloskopu z pamiecia, a wiec urzadzenia skomplikowanego i bardzo kosztownego.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu prostego, nie wymagajacego skomplikowanego oscyloskopu z pamiecia lub speqalnych echosond o bardzo waskich wiazkach z ukladami stabilizacji przetwornika.Okazalo sie, iz mozna zaprojektowac pewne i sprawne urzadzenie do pomiaru rozkladu sil celu.Wedlug wynalazku miernik sklada sie z ukladów progowych do pomiaru amplitud ech, ukladu wybierania transmisji pomiarów, ukladu wydzielania ech ryb pojedynczych od ech celów zbiorowych oraz ukladu sterujacego cyklem pracy miernika. Miernik jest polaczony z zestawem liczników i/lub komputerem.Miernik rozkladu sil celu wedlug wynalazku, realizujac postawione cele, wykazuje korzystne skutki techniczne i techniczno-uzytkowe. Uklad jest zbudowany z typowych elementów i zespolów, ogólnie dostepnych i sprawdzonych, takze w pracy w trudnych warunkach morskich.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony schematycznie na rysunku, uwidaczniajacym jego schemat blokowy. » Echa od ryb odbiera znana echosonda pionowa 1, wyjscie wzmacniacza tej wykalibrowanej echosondy 1 jest dolaczone do wejscia miernika, to jest do ukladu wybierania transmisji 2. Równoczefriie echosonda 1 jest polaczona-w znany sposób - z echointegratorem 3, którego wyjscie jest dolaczone do kolejnego wejscia miernika, to jest do ukladu progów elektronicznych 4. Wreszcie log 5 jest dolaczony do trzeciego wejscia miernika, to jest do ukladu sterowania pomiarami & •2 95 430 Uklad wybierania transmisji 2 jest polaczony z pierwsza bramka elektroniczna 7 oraz z wyjsciem miernika, do którego dolaczone sa licznik transmisji 8 i komutator wraz z przetwornikiem A/C 9.Uklad progów elektronicznych 4 jest polaczony z pierwsza bramka elektroniczna 7 - wieloparowym laczem - oraz dodatkowo z ukladem wydzielania ech ryb pojedynczych.Za pierwsza bramka elektroniczna 7 dolaczony jest - wieloparowym laczem-uklad pamieci 11 i dalej druga bramka elektroniczna 12. Zarówno uklad pamieci 11 jak i druga bramka elektroniczna 12 sa polaczone z ukladem wydzielania ech ryb pojedynczych 10.Wyjsciem miernika jest wielozaciskowe wyjscie z drugiej bramki elektronicznej 12r gdzie dolaczone sa zarówno komutator wraz z przetwornikiem A/C 9, jak i zestaw liczników 13. Do komutatora i przetwornika A/C 9 jest dolaczony komputer 14.Sposób dzialania miernika jest nastepujacy. Sygnaly (echa od ryb) uzyskiwane na wyjsciu wzmacniacza wy kalibrowanej echosondy pionowej 1 podawane sa na echointegrator 3. W echointegratorze 3 sygnaly poddawane sa detekqi i wycinaniu zaklócen przy pomocy ukladu progowego. Przy pomocy echointegratora 3 wybiera sie glebokosc i wysokosc warstwy toni wodnej, w której dokonuje sie pomiaru rozkladu sily celu.W przypadku dokonywania pomiarów w warstwie przydennej, za pomoca echointegratora 3 wydziela sie sygnaly uzyteczne (pochodzace od ryb), a blokuje sie sygnaly pochodzace od dna. Po takiej wstepnej obróbce elektronicznej sygnalów za pomoca echointegratora 3 podawane sa one na wejscie miernika rozkladu sily celu.Na wejsciu miernika rozkladu sily celu znajduje sie szereg ukladów progowych A o poziomie progu zmieniajacym sie co 3 dB. Przy pomocy ukladów progowych 4 dokonuje sie selekqi ech wedlug wartosci sily celu « Technika pomiarów sily celu ryb pojedynczych wymaga dokonania pomiarów w niepokrywajacych sie objetosciach toni wodnej. W tym celu miernik rozkladu sily celu posiada uklad wybierania transmisji 2, w którym dokonuje sie pomiarów. Czystosc transmisji, w których dokonuje sie pomiarów, wylicza operator na podstawie parametrów wiazki echosondy 1, glebokosci na której znajduja sie ryby i szybkosci statku, a wybiera ja przy pomocy przelacznika umieszczonego na mierniku rozkladu sily celu.Uklad wybierania transmisji 2 sterowany jest impulsami nadawczymi echosondy pionowej i sklada sie z dzielnika o zmiennym wspólczynniku podzialu (1, 2, 4, 8, 16) i przerzutnika. Impulsy otrzymywane na wyjsciu tego ukladu 2 steruja otwieraniem pierwszej bramki elektronicznej 7 i otwieraja ja na czas trwania wybranych transmisji. « Do kalibracji wskazan integratora 3 nalezy znac liczbe transmisji, w których dokonano pomiarów sily celu.W zwiazku z tym impulsy z ukladu wybierania transmisji 2 zlicza licznik transmisji 8, lub komputer 9.Poniewaz mamy do czynienia z rybami o róznych gestosciach nalezy dokonac wydzielania ryb pojedynczych. Dokonuje sie tego w ukladzie wydzielania ech ryb pojedynczych 10. W ukladzie tym nastepuje pomiar dlugosci impulsów echa na poziomie o najwiekszej czulosci. Gdy dlugosc impulsów nie przekracza pewnej granicznej wartosci zalicza sie je jako ryby pojedyncze, a w innym przypadku blokuje sie je, zamykajac druga bramke elektroniczna 12. Przy realizaqi takiej koncepqi wydzielania ech ryb pojedynczych nalezy zapamietac poziomy amplitud ech, gdyz klasyfikacja na ryby pojedyncze i cele zbiorowe nastepuje po zakonczeniu echa. ' Uklad pamieci 11 jest zrealizowany na przerzutnikach, a zerowanie pamieci jest sterowane z ukladu wydzielania ech ryb pojedynczych 10. Impulsy po przejsciu przez druga bramke elektroniczna 12 sa podawane na zestaw liczników 13 lub, poprzez komutator i przetwornik analogowo-cyfrowy 2, na komputer 14.Sterowanie cyklem pracy miernika rozkladu sily celu moze odbywac sie w sposób reczny za pomoca przycisku „start-stop", co pozwala na pomiar przez dowolny okres czasu lub automatycznie przy pomocy logu , co pozwala na pomiar na standardowych odcinkach drogi statku o dlugosci 1 Mm.I ilu J^ I \. 1 9 1 l 1 14 1 im b I f3 PL