Opis patentowy opublikowano: 15.12.1978 95134 MKP E21c 11/00 Int. Cl2.E21C 11/00 CZYTLLKI Urzedu ?atotfe*eQ° Twórcawynalazku: Piotr Niewizol Uprawniony z patentu: Centralny Osrodek Projektowo-Konstrukcyjny Maszyn Górniczych „Komag", Gliwice (Polska) Wiertnica górnicza Wynalazek dotyczy wiertnic wszelkich typów i wielkosci stosowanych w górnictwie do wiercenia otworów strzalowych w czole urabianej sciany badz w czole pedzonego chodnika, jak równiez przeznaczonych do wierce¬ nia otworów kotwiowych w stropie.Wiertnica jest maszyna zespolowa zlozona z co najmniej jednej wiertarki i urzadzen do jej prostolinijnego posuwu w obranym miejscu i obranym kierunku oraz do wywierania nacisku na wiertlo podczas wiercenia.W celu nadawania posuwu i nacisku stosuje sie przewaznie silowniki, a w celu zachowania kierunku prowadnice.Prowadnica jest sztywna podluzna konstrukcja, w której przesuwa sie wiertarka i do której jest przymocowany silownik drugim koncem polaczony z wiertarka.Znane sa wiertnice w postaci ciezkich wozów samojezdnych majace wieksza ilosc wiertarek i ich prowadnic zwiazanych z wozem ukladami wysiegnikowymi, jak równiez znane sa stosunkowo lekkie wiertnice przenosne, które maja jedna tylko wiertarke z prowadnica oraz rozpore do uzyskania nieruchomego punktu podparcia niezbednego do wywierania nacisku przy wierceniu.Aby wiercic gleboki otwór potrzebnajest odpowiednio dluga prowadnica. Jednakze dluga prowadnica jest nieporeczna, a w pewnych warunkach przestrzennych wrecz uniemozliwia stosowanie danej wiertnicy, na przyklad w ciasnych wyrobiskach, niskich pokladach itp.Znane sa wiertnice o dwóch prowadnicach wspólpracujacych. Wiertarka jest umieszczona przesuwnie w je¬ dnej prowadnicy, a ta jest równiez przesuwna w tym samym kierunku w drugiej prowadnicy. Z kazda prowadnica jest polaczony silownik, a efektywna dlugosc posuwu wiertarki równa jest sumie skoków tych silowników. Po zsunieciu silowników caly uklad jest stosunkowo nieduzy, co stanowi zalete tego typu wiertnic. W takiej wiertnicy o dwóch prowadnicach, prowadnice te sa polaczone w sztywna i na ogól ciezka rame. Ptankt podpaieia tej ramy jest zapewniony przez zastosowanie zwyklej rozpory rozpieranej w kierunku dogodnym wdanych warunkach. Przewaznie jest to rozpora srubowa a do niej przesuwnie i uchylnie mocuje sie wlasdwa wiertnice.Ponadto rama utworzona z prowadnic jest zaopatrzona, w dodatkowa rozpore srubowa, którajej zapewnia rrienn- chome polozenie podczas wiercenia.2 ? 95134 Istnieje zasada przyjeta i rozpowszechniona w konstrukcji maszyn, ze silownik ma sluzyc wylacznie do pracy wzdluz swej osi, zas wywieranie momentów zginajacych jest dla niego szkodliwe. Dlatego niezbedna jest prowadnica, aby przejmowala wszelkie sily boczne, które moga wyniknac przy przesuwaniu przedmiotu dziala¬ niem silownika. Doswiadczenia praktyczne z silownikami typowej produkcji wykazaly, ze zasada ta jest sluszna ale powyzej pewnej granicy wartosci sil bocznych. Zas pomiary sil bocznych znoszonych przez prowadnice wiertarki wykazaly, ze wartosc tych sil z reguly lezy ponizej tej granicy. Na tym oparto wynalazek polegajacy na wyeliminowaniu prowadnicy jako odrebnego elementu i na powierzeniu silownikowi roli prowadnicy.Najprostszym przykladem wiertnicy wedlug wynalazkujest maszyna majaca wiertarke sztywno przymoco¬ wana do przesuwnego konca silownika oraz majaca dowolny znany uklad, który zapewnia staly punkt podparcia dla nieruchomego drugiego konca silownika. Wiertnica ta nie ma prowadnicy.Szczególnie korzystne okazalo sie zastosowanie wynalazku do uproszczenia opisanej powyzej wiertnicy, która w znanej konstrukcji ma rame utworzona przez polaczenie dwóch prowadnic, a do posuwu ma dwa silowniki. Mianowicie udalo sie, wedlug wynalazku, wyeliminowac cala rame znacznie obnizajac ciezar maszy¬ ny. Zachowano w tej wiertnicy zwykla rozpore, do której w dowolnym punkcie i pod dowolnym katem mocuje sie nieruchome tloczysko jednego sposród silowników posuwu. Do przesuwnego cylindra tego silownika jest sztywno przymocowany cylinder drugiego silownika, a do tloczyska wysuwanego z tego ostatniego cylindra jest sztywno przymocowana wiertarka.Zamiast pomocniczej rozpory srubowej, która w znanej wiertnicy przylaczona jest do ramy, zastosowano tu rozpore silownikowa, utworzona dzieki wykorzystaniu wspomnianego nieruchomego tloczyska. Tloczysko to jest wykonane z rury, która w górnym odcinku stanowi cylinder silownika rozpory, a w czesci poza tym odcin¬ kiem ma osadzony tlok i przesuwny cylinder co lacznie stanowi silownik przesuwny. Zastosowanie rury jako nieruchomego tloczyska umozliwia doprowadzenie wnetrzem tej rury przewodów cieczy roboczej zarówno do tego silownika posuwu jak i do silownika rozpory. Takie prowadzenie przewodów jest wygodne i bezpieczne.Wynalazek jest uwidoczniony na rysunku schematycznym przedstawiajacym przykladowo wiertnice o dwóch silownikach posuwu.Wiertarka 1 jest przymocowana sztywno do tloczyska 2 wysuwanego z cylindra 3. Cylinder 3 jest przymo¬ cowany sztywno do cylindra 4 przesuwanego po nieruchomym tloczysku 5/Jeden koniec tloczyska 5 mocuje sie w obranym punkcie zwyklej srubowej rozpory 6, zas drugi koncowy odcinek tego tloczyska jest cylindrem silownika rozpory pomocniczej z wysuwnym tloczyskiem 7. W tym ukladzie silownik 2, 3 powoduje bezposred¬ nio posuw wiertarki 1, a silownik 4, 5 powoduje równiez posuw "wiertarki, gdyz przesuwa te wiertarke wraz z calym silownikiem 2,3.Szczególna nowa ceche tej wiertarki stanowi wykorzystanie nieruchomego tloczyska 5 jako cylindra silo¬ wnika rozpory pomocniczej oraz jako oslony do prowadzenia przewodów obslugujacych silowniki 4, 5 i 5, 7.Przewody te nie zostaly zaznaczone na rysunku. PL