Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie blokujace kierownice pojazdu, zabezpieczajace przed kradzieza, zawierajace wydluzona zapadke.Znane sa urzadzenia blokujace, w których ruch obrotowy' klucza okresla pozycje zapadki i wlacza elektry¬ czny rozdzielacz, który steruje ukladem pojazdu.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji urzadzenia blokujacego kierownice pojazdu nie wykazujace¬ go niedogodnosci wystepujacych w znanych urzadzeniach blokujacych, przy czym dotyczy to konstrukcji mecha¬ nicznej i elektrycznej czesci urzadzenia blokujacego, zabezpieczajacego samochód przed kradzieza.Cel wynalazku osiagnieto przez to, ze w gniezdzie klucza, kiedy klucz jest wyjety, umieszczone jest zatkonczenie wahliwej dzwigni, której drugi koniec styka sie z cylindrycznym krazkiem umieszczonym swobod¬ nie i ruchomo pomiedzy stalym wystepem i koncem plytki przesuwnej slizgowo równolegle do zapadki oraz wspólpracujacym z garbem oporowym na tylnej scianie zapadki gdy zapadka jest cofnieta dla jej zaryglowania.Walek otrzymujacy naped obrotowy przez cylinder jest zakonczony czolowym, mimosrodowym kolnierzem ryglujacym zapadke w pozycji cofnietej.Rozdzielacz elektryczny zawiera wirnik wprawiany w ruch obrotowy przez ruch katowy klucza i majacy popychacze usytuowane promieniowo w wyzlobieniach o pochylonym dnie, dzialajace na wahliwe styki wspólpracujace z parami styków plytkowych polaczonych z przewodami instalacji elektrycznej pojazdu. Kazdy z wahliwych styków w pozycji zamknietej jest przyciskany do elektrycznych styków plytkowych przez sprezyny umieszczone w wyzlobieniach czlonu usytuowanego przesuwnie i nieobrotowo wewnatrz stojana.Zapadka w pozycji cofnietej, odblokowanej, jest zaryglowana przez garb, wspólpracujacy z czlonem po¬ srednim, który jest utrzymany w pozycji ryglujacej przez jeden z konców wahliwej dzwigni, utrzymywanej w tej pozycji, jesli klucz znajduje sie wewnatrz cylindra blokujacego. Pozycja ta utrzymana jest tak dlugo, dopóki klucz nie zostanie calkowicie, na calej dlugosci, wyciagniety z osiowego gniazda cylindra.94873 3 drem 39 w gniezdzie uformowanym w czesci 27, w której prowadzona jest zapadka 26 w kierunku równoleglym do walka 46, podtrzymywanego przez tulejke oporowa 47 z okraglym kolkiem ustalajacym 48. Zakonczenie 46b walka 46, splaszczone i mimosrodowe w stosunku do walka 46, moze przybierac rózne polozenia (fig. 5 i 4), które daja kolejno pozycje regulujaca i odryglowana zapadki 26.Promieniowy sworzen 49 (fig. 1 i 7)jest umieszczony z mozliwoscia ruchu osiowego w gniezdzie wewnatrz obudowy 25 i pod dzialaniem sprezyny 50 utrzymuje polozenie przedstawione na fig. 7, ustalajace podluzne polaczenie obudowy 25 z rurowym lozem A, obejmujacym obudowe 25. Koniec 49a sworznia 49 wchodzi do wydrazenia 51 w cylindrze 39 po obrocie cylindra 39 o odpowiedni kat za posrednictwem klucza 40.Rozdzielacz elektryczny (fig. 14 do 20) zawiera ; wydrazony stojan 52 z materialu lanego, izolowanego elektrycznie, w którym umieszczony jest stykowo-nosny czlon. 53 o ksztalcie zabezpieczajacym przed obrotem czlonu 53 wzgledem stojana 52 z mozliwoscia przesuwu osiowego o okreslona wartosc wzgledem stojana 52.Czlon 53 ma wklesle gniazdo 53a, którego dno stanowia dwie pochyle i symetryczne plaszczyzny o diametral¬ nym polozeniu w stosunku do siebie. Wewnatrz wkleslego gniazda 53a mieszcza sie czolowe wystepy 54a wirnika 54. Czlon 53 i wirnik 54 sa wykonane z materialu lanego, izolowanego elektrycznie.Trzy lub wiecej sprezyn 55 sa zmontowane w czolowych gniazdach w czlonie 53. Sprezyny 55 naciska¬ jac na pokrywe 56 stojana 52 utrzymuja czlon 53 w polozeniu przedstawionym na fig. 21. Dwa zlacza elektryczne 57, 58 (fig. 15, 21) sa polaczone z przewodami elektrycznymi 57a, 58a polaczonymi ze zródlem pradu elektrycznego pojazdu. Druga grupa zlacz elektrycznych 59, 60, 61, 62 (fig. 19, 20) jest polaczona z elektrycznymi przewodami rozdzielczymi 59a, 60a, 61a, 62a. Zlacze elektryczne 57 (fig. 16) stanowi calosc z plaskownikiem 57b, który zaopatrzony jest w trzy oddzielnie elektryczne styki plytkowe, ustawione w pozy¬ cji promieniowej w stosunku do osi rozdzielacza. Zlacze elektryczne 58 (fig. 21) stanowi calosc z plaskownikiem 58b (fig. 16), który posiada pojedynczy styk plytkowy. Kazde ze zlacz 59, 60, 61, 62 (fig. 19, 20) posiada jeden elektryczny styk plytkowy tak, ze przy zlaczach 57 i 58 sa cztery elektryczne styki plytkowe.Wahliwe plytkowe styki 64 zmontowane sa w sposób umozliwiajacy ich ruch wahadlowy przez umieszcze¬ nie ich skrzydelek 64a (fig. 18) w wydrazeniu 53a pomiedzy czterema rzedami styków plytkowych, umieszczo¬ nych parami wzdluznie tworzacych dwa rzedy na róznych wysokosciach wewnatrz stojana 52. Kazdy z wahli- wych styków 64 (fig. 17, 18, 19, 20) jest poddany naciskowi sprezyny 65 umieszczonej w gniezdzie promienio¬ wym czlonu 53 oraz dzialaniu popychacza 66, umieszczonego przesuwnie w gniezdzie promieniowym w czlonie 53. Kazdy z popychaczy 66 jest przesuwany przy obrocie katowym wirnika 54. Wirnik 54 posiada na obwodzie cztery rowkowe wyzlobienia 54b o okreslonych katowych pochyleniach po jednym dla kazdego popychacza 66.Konce kazdego wyzlobienia 54b sa wyprofilowane jako pochyle plaszczyzny laczace wyzlobienie 54b z cylin¬ dryczna powierzchnia wirnika 54.Katowy ruch wirnika 54 powoduje docisniecie promieniowo popychacza 66 do wewnatrz,jesli popychacz 66 nie styka sie juz z wyzlobieniem 54b, ale z niezlobiona powierzchnia cylindryczna wirnika 54. Sprezyny 65, naciskajac wahliwy plytkowy styk 64 powoduja przesuwny ruch promieniowy popychaczy 66 dociskajac popy¬ chacz 66 w kierunku osi wirnika 54, gdy pod popychaczem 66 znajduje sie wyzlobienie 54b.Zlacza elektryczne 57 i 58 (fig. 15 i 21) maja podtrzymujace zagiete koncówki 57c i 58c, których konce osadzone sa w wyzlobieniach na brzegu stojana 52 i docisniete pokrywa 56.Zlacza elektryczne 59,60,61,62 (fig. 19 i 20) maja podtrzymujace koncówki 59b,60b, 61b, 62b, których konce osadzone w wyzlobieniach stojana 52, usytuowanych na innej wysokosci niz wyzlobienia koncówek 57c, 58c i docisniete przez wystepy 56a, pokrywy 56.Gniazdo 67 (fig. 15, 19, 20, 21) wirnika 54 o przekroju poprzecznym, zasadniczo okraglym, scietym plaszczyzna 54b (fig. 14) równolegla do osi wirnika 54 jest polaczone z tuleja 47 (fig. 4) umieszczona w gniez¬ dzie 67 i majaca taki sam profil oraz bedaca integralna czescia walka 46 wspólosiowego z cylindrem .39. Po umieszczeniu rozdzielacza elektrycznego w komorze E dzialanie urzadzenia jest nastepujace.Klucz 40 moze byc wyjety z gniazda w cylindrze 39, to jest z zamka tylko wtedy gdy jest ustawiony w katowej pozycji „STOP" lub „GARAZ". W obu pozycjach obwód instalacji elektrycznej pojazdu jest wylaczo¬ ny, poniewaz wahliwe styki 64, które wspólpracuja ze zlaczami 57, 58 polaczonymi z przewodami 57a, 58a przewodzacymi prad elektryczny sa otwarte (fig. 20). W tych warunkach, jesli klucz jest wyciagniety w pozycji „STOF\ elementy mechaniczne urzadzenia znajduja sie w pozycji pokazanej na fig. 4. Zapadka 26 naciskana przez sprezyne 34, umieszczona jest w w gniezdzie D w kolumnie C kierownicy i blokuje obrót kierownicy.Przy wkladaniu klucza 40 do cylindra 39 (fig. 4) strona boczna 40a klucza napotyka na lukowy profil zakonczenia 31c ramienia 31a wahliwej dzwigni 31 i powoduje jej ruch okolo osi 32, przy czym koniec ramienia dzwigni 31 naciska na obwód krazka cylindrycznego 42, dociskajac go do styku z tylna scianka zapadki 26. Po wlozeniu klucza 40 na cala dlugosc, cylinder 39 jest zwolniony i zdolny do obrotu. Katowy ruch nadany kluczowi 40 i cylindrowi 39 jest przekazany tulei oporowej 37, której powierzchnia krzywkowa naciska na za-- bek 36 zapadki 26.2 94873 Gdy zapadka zajmuje cofnieta pozycje, koncowy ogranicznik, tworzacy calosc z walkiem i obracajacy sie razem z cylindrem blokujacym wlacza sie i zamyka wyjscie prowadnicy zapadki, ale jesli zapadka nie zostala calkowicie cofnieta, nie pozwala na uruchomienie pojazdu.W elektrycznym rozdzielaczu urzadzenia wedlug wynalazku zastosowano duza ilosc wahliwych i przesuw¬ nych elektrycznych styków plytkowych. Styki plytkowe, ustawione wiencowo w stosunku do nieruchomej podpory i wspóldzialajace ze stalymi plytkami sa polaczone elektrycznie z obwodem uzytkowym. Polozenie wahliwych styków w stosunku do stalych styków plytkowych uzaleznione jest od pewnej ilosci elementów popychajacych, opartych promieniowo o wirnik rozdzielacza. Polozenia katowe wirnika sa uzaleznione bezpo¬ srednio od katowego polozenia klucza.Przedmiot wynalazku uwidoczniono w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku w widoku z boku, fig. 2 — urzadzenie w widoku z przodu, fig. 3 — zakonczenie klucza bez uszka pokretnego, fig. 4 — urzadzenie w przekroju podluznym wzdluz linii IV—IV z fig. 2, fig. 5 — u- rzadzenie z fig. 4 z wlozonym kluczem i czesciami ruchomymi w innej pozycji, fig. 6 — urzadzenie w przekroju poprzecznym wzdluz linii VI-VI z fig. 5, fig. 7 — urzadzenie w przekroju poprzecznym wzdluz linii VII—VII z fig. 5, fig. 8 — urzadzenie w przekroju poprzecznym wzdluz linii VIII—VIII z fig. 5, fig. 9 — urzadzenie w prze¬ kroju poprzecznym wzdluz linii IX—IX z fig. 5, fig. 10 — urzadzenie w przekroju poprzecznym wzdluz linii X—X z fig. 5, fig. 11 —urzadzenie w przekroju podluznym wzdluz linii XI z fig. 5, fig. 12 — urzadzenie w widoku w kierunku strzalki XII z fig. 7, fig. 13 — rozdzielacz elektryczny urzadzenia wedlug wynalazku w widoku z góry, fig. 14 — rozdzielacz w widoku obrócony o 180° w stosunku do rozdzielacza z fig. 14, fig. 15 — rozdzie¬ lacz w przekroju podluznym wzdluz linii XV—XV z fig. 13, fig. 16 — rozdzielacz w przekroju poprzecznym wzdluz linii XVI-XVI z fig. 15, fig. 17 — rozdzielacz w przekroju poprzecznym wzdluz linii XVII—XVII z fig. 15, fig. 18 — wahliwy styk elektryczny rozdzielacza w widoku, fig. 19 — rozdzielacz elektryczny w przekro¬ ju podluznym wzdluz linii XIX-XIX z fig. 16, fig. 20 — rozdzielacz w przekroju podluznym wzdluz linii XX—XX z fig. 16, fig. 21 — rozdzielacz w przeicroju podluznym wzdluz linii XXI-XXI z fig. 16, fig. 22 — urza¬ dzenie wedlug wynalazku w innym przykladzie wykonania z zapadka zaryglowana w pozycji cofnietej.Urzadzenie zawiera zewnetrzna rurowa obudowe 25 (fig. 1), wsunieta w loze A (fig. 4), w samochodzie umieszczone w pozycji katowej-prawie promieniowej w stosunku do elementu rurowego B, który obejmuje wspólosiowo kolumne C kierownicy z gniazdem D przystosowanym do wsuniecia konca zapadki 26.Obudowa 25 ma zakonczenie 27 dla polaczenia w zadanej pozycji z elementem rurowym B, przez czescio¬ we umieszczenie w lozu b w elemencie B (fig. 4).Ze wzgledu na jasnosc rysunku na fig. 4 i 5 usunieto instalacje elektryczna, która miesci sie w komorze E i pokazano tylko czesci mechaniczne urzadzenia, tworzace dwie grupy, polaczone ze soba w kierunku podlu¬ znym srubami 28 (fig. 11).Pierwsza grupa czesci mechanicznej (fig. 3) zawiera przednia pokrywe 29 z podluzna scianka 29a, posia¬ dajaca widl aste gniazdo 30, w którym jest zawieszona dzwignia 31 mogaca wahac sie okolo osi 32. Wewnatrz wneki 33 umieszczona jest sprezyna 34, której jeden koniec oparty jest o staly wystep 29b scianki 29a, a drugi koniec oparty jest o stopien 26a uformowany na sciance zapadki 26. Sprezyna 34 naciska zapadke 26 i skierowu¬ je ja w polozenie czynne, blokujace (fig. 4).Trzpien zapadki 26 zaopatrzony jest w garb 35 majacy ksztalt odwróconej litery V oraz w zabek 36 oparty o krzywke oporowa 37 umocowana na stale z pomoca sworznia 38 na zakonczeniu cylindra 39, który moze byc obracany za pomoca klucza 40.Sprezyna 41, osadzona na cylindrze 39, reaguje sprezyscie na ruch katowy klucza 40, podczas jego obrotu z pozycji „BIEG" do pozycji „START", a po zwolnieniu klucza 40 powoduje powrót zespolu obracajacego sie wraz z wirnikiem rozdzielacza elektrycznego do pozycji „BIEG".Kiedy klucz 40 w pozycji ,STOFl jest wyjety z gniazda w cylindrze 39, cylinder 39 pozostaje w takiej pozycji katowej, ze wglebienie 39a o profilu pólksiezycowym znajduje sie naprzeciw pólokraglego zakonczenia 31a dzwigni 31, które wchodzi do wglebienia i do otworu gniazda na klucz 40.W pozycji zapadki 26 zaryglowanej (fig. 1) koniec ramienia 31 b dzwigni 31 opiera sie o cylindryczny krazek 42, osadzony luzno i ruchomo pomiedzy koncem ramienia 3Ib dzwigni 31, koncem 43b plytki 43 i garbem 35 zapadki 26 (fig. 5).Plytka 43 jest zmontowana przesuwnie w kierunku wzdluznym w prowadnikach 44 i poddana naciskowi sprezyny 45 oraz ma szeroki, poprzeczny otwór 43c przez który przechodzi ramie 31a dzwigni 31 wygiete prostopadle.Walek 46 jest czescia drugiej grupy; mechanicznej i laczy sie przez sprzegniecie odpowiednio uksztalto¬ wanego konca 46a z czolowym wglebieniem w koncu cylindra 39, co powoduje obrót walka 46 lacznie z cylin-94873 5 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne tym, ze ramie dzwigni (31), którego zakonczenie (3lc) jest umieszczone w gniezdzie klucza (40) kiedy klucz (40) jest wyjety, ma przekrój prostokatny, a drugie ramie dzwigni (31) ma podciecie (3Id) i wystep, z którym polaczony jest swobodnie i ruchomo cylindryczny krazek (42). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 lub 2, z n a m i e n n e t y m, ze ramie (3la) dzwigni (31) jest wygiete pod katem prostym i przesuniete przez otwór (43c) w plytce (43) usytuowanej przesuwnie, w kierunku wzdluznym stykajacej sie stale z cylindrycznym krazkiem (42) i bedacej pod naciskiem sprezyny (45). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne tym, ze zapadka (26) ma zabek oporowy (36) stykajacy sie stale z powierzchnia krzywkowa tulei (37) stanowiacej integralna czesc cylindra blokujacego (39) oraz tylhy garb (35), wspólpracujacy z cylindrycznym krazkiem (42).. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze walek (46) ma promieniowy kolnierz (46c), a zapadka (26) ma poprzeczne wyciecie dla pomieszczenia kolnierza (46c), gdy zapadka (26) znajduje sie w pozycji cofnietej. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1,znamienne t y m, ze na walku (46) sterowanym ruchem klucza (40) umocowany jest wirnik (54) elektrycznego rozdzielacza, którego stojan (52) ma stale styki plytkowe na metalo¬ wych wspornikach (57b, 58b) tworzace wieniec styków umieszczonych na róznych wysokosciach w stosunku do wewnetrznego obwodu stojana (52), a styki te sa usytuowane parami wzdluznie dla wlaczania obwodu elektrycz¬ nego za posrednictwem plytkowych metalowych styków (64), zmontowanych wahliwie w stosunku do wewne¬ trznego cylindrycznego czlonu (53), przy czym w czlonie (53) umieszczone sa promieniowo sprezyny (65), dla utrzymywania styków (64) w pozycji laczacej pary plytek stykowych przeciwdzialajac popychaczom (66) dzia¬ lajacym na konce wahliwych styków plytkowych (64) w zaleznosci od okreslonej pozycji katowej wirnika (54) dla spowodowania wahliwego ruchu styku (64) i wlaczenia pradu przez jedna z plytek sterowanego styku elek¬ trycznego. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne tym, ze wirnik (54) rozdzielacza elektrycznego majacy ksztalt cylindryczny jest wydrazony i polaczony z tuleja (47) stanowiaca calosc z walkiem (46) i ma podluzne wystepy (54a) dzialajace wewnatrz wkleslych gniazd (53a) z pochylonym dnem w cylindrycznym czlonie (53), umieszczonym przesuwnie i nieobrotowo wewnatrz stojana (52) i bedacym pod dzialaniem sprezyn (55) dociska¬ jacych dno wkleslych gniazd (53a) do wystepów (54a) wirnika (54), przy czym czlon (53), lacznie z wahliwymi stykami (64), sa przesuwne wzdluznie przy polozeniach wirnika (54) odpowiadajacych pozycji zamkniecia wahliwych styków (64) elektrycznych styków plytkowych, dla powodowania wzajemnego tarcia i oczyszczania wszystkich elektrycznych styków.4 94873 Katowy ruch tulei 37 powoduje wzdluzny wycofujacy ruch zapadki 26 wzdluz strzalki XII na fig. 5, przeciwdzialajacy reakcji sprezyny 34. Walek 46 obraca sie wraz z tuleja 37 i po calkowitym wycofaniu zapadki 26 (fig. 5), powoduje ruch kolnierza 46b dla zaryglowania zapadki 26 w pozycji zabezpieczajacej. W tym samym czasie garb 35 oparty o tylna sciane zapadki 26 wspóldziala z cylindrycznym krazkiem 42 powodujac jego ruch w kierunkuj strzalki XII w podcieciu 31d dzwigni 31, a nastepnie cylindryczny krazek 42 cofa sie ponownie poza garb 35 bedacy w pozycji przedstawionej na fig. 5. Ruch cylindrycznego krazka 42 powoduje slizgowy ruch plytki 43, która nastepnie powraca do polozenia przedstawionego na fig. 5 na skutek dzialania sprezyny 45.Klucz 40 obraca sie o kat okolo 90° od pozycji „STOP" do pozycji „GARAZ" (fig. 2) i moze byc wyjety z gniazda.Przez dalszy obrót klucz 40 osiaga pozycje „BIEG", a nastepnie pozycje „START", przy czym, gdy klucz 40 osiaga pozycje „BIEG", wirnik 54 rozdzielacza elektrycznego obraca sie o taki sam kat jak walek 46.Popychacze 66 pozostaja czynne za wyjatkiem jednej pary popychaczy 66 (tylko jeden z nich jest widoczny na fig. 19), która pozostaje nieczynna, poniewaz dosiegnela dna odpowiedniego wyzlobienia 54b. Sprezyna 65 naciska na odpowiedni wahliwy styk 64, przy czym kazdy z wahliwych styków 64 otwiera i zamyka kilka obwodów elektrycznych pojazdu samochodu za wyjatkiem dostawy pradu do rozruchu silnika.W czasie przekrecania klucza w pozycji „BIEG" na pozycje „START" sprezyna skretna 41 jest: napieta a w tym samym czasie wszystkie popychacze 66 przedtem czynne staja sie nieczynne, poniewaz nacisk odpowied¬ nich sprezyn 65 laczy pozostale wahliwe styki 64 i obwód elektryczny zasilajacy rozrusznik.Dalszy ruch katowy wirnika 54 powoduje poslizg podluznych wystepów 54a (fig. 21) w rowkach 53a o pochylym dnie (fig 17) tak, ze czlon 53, umieszczony przesuwnie i nieobrotowo wstojanie 52, zostaje, mimo nacisku sprezyn 55, przesuniety wzdluznie, lacznie z wahliwymi stykami 64, o ograniczona i okreslona wartosc. W tej fazie wszystkie wahliwe styki 64 sa oparte o odpowiednie posrebrzane elektryczne styki plytko¬ we, a wskutek przesuwania powstaje tarcie metalowych styków powodujac automatycznie ich oczyszczanie.Gdy klucz 40 jest zwolniony z pozycji „START', sprezyna skretna 41 (fig. 4 i 5) powoduje powrotny obrót rozdzielacza elektrycznego do pozycji „BIEG" co powoduje przerwanie doplywu pradu do rozrusznika a wahliwe styki 64, znajdujace sie wszystkie w pozycji zamknietej, poddane; sa, dalszemu wzajemnemu tarciu, okreslonemu przez ruch powrotny czlonu 53 do poczatkowej pozycji dzieki automatycznemu powrotnemu obrotowi klucza 40 czlonu 53 oraz naciskowi sprezyn 55, które nie sajuz sciskane.Kolkowe wystepy 52a (fig. 13, 14, 21) tworza calosc ze stojanem 52, wchodza w gniazda w pokrywie 56 obudowy rozdzielacza i sa zanitowane.Walek 46, zamiast kolnierza czolowego 46b moze miec kolnierz promieniowy 46c (fig. 22) oraz koncowy czop 46d, który moze obracac sie w gniezdzie, uksztaltowanym w wystepie obudowy 27. Zapadka 26, jesli jest w pozycji cofnietej, zostaje zaryglowana kolnierzem promieniowym 46c, który wchodzi do wyciecia w obudo¬ wie 27.Konstrukcja urzadzenia i niektóre jego czesci moga byc zmienione w ramach wynalazku. Na przyklad sworznie promieniowe 29d laczace wystepy 29c przedniej pokrywy 29 z obudowa 25 (fig. 1 i 6) moga miec rózna konstrukcje przy zachowaniu zasadniczych cech wynalazku. PL