Przedmiotem wynalazku jest sposób przetwarzania sygnalu akustycznego na sygnal dotykowy, znajdujacy zastosowanie w komunikacji slownej z gluchym za posrednictwem zmyslu dotyku.Znany jest sposób przetwarzania sygnalu akustycznego na sygnal dotykowy, wedlug którego stymulatory pobudzane sa równoczesnie i proporcjonalnie do mocy sygnalów elektrycznych uzyskiwanych z wyjsc filtrów analizujacych widma dzwieku. Otrzymany tym sposobem sygnal dotykowy, stanowiacy reprezentacje wyrazu, jest trudny do zrozumienia, albowiem figury dotykowe, których znaczenie jest zaszyfrowane w rozkladzie sil pobudzania pracujacych równoczesnie stymulatorów, sa malo czytelne z uwagi na hamowanie boczne.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad znanego sposobu. Cel ten osiagnieto poprzez pobudzanie w okreslonej kolejnosci stymulatorów usytuowanych w kilku rzedach lub kolumnach w ten sposób, ze pobudzenie stymulatora przyporzadkowanego okreslonej jednostce znaczeniowej mowy trwa przez okres umozliwiajacy ich optymalna biologiczna rejestracje, wynoszacy co najmniej piec milisekund, zas czas pomiedzy poczatkiem danego i nastepnego pobudzenia musi wynosic co najmniej dwie milisekundy. Sterowanie pobudzeniem stymulatorów realizowane jest przez uklad przetwornika, w którym sygnal akustyczny, dostarczony do dwóch filtrów analogowych, pokrywajacych zakresy pierwszej formaty (250 Hz do 770 Hz) i drugiej formanty (770 Hz do 10 kHZ), jest przetwarzany przez dwa uklady o charakterystyce przekaznikowej na przebiegi prostokatne. Przebiegi te analizowane sa przez trzy filtry cyfrowe mierzace czas pomiedzy kolejnymi przejsciami sygnalu przez zero, przy czym wszystkie wyjscia filtrów cyfrowych maja nastawialne okreslone zakresy czasowe, natomiast wyboru tych wyjsc filtrów cyfrowych dokonuja trzy uklady okreslenia maksimum, które poprzez bramki logiczne steruja stymulatorami. Otrzymany w ten sposób sygnal dotykowy wywoluje na skórze czlowieka gluchego wrazenie „rysowania" figur geometrycznych, co umozliwia ich bardzo latwe utozsamianie, zas sposób ich przekazywania jest szybki i wygodny.Przyklad wykonania przetwornika umozliwiajacego przetwarzanie sygnalu akustycznego na sygnal dotykowy sposobem wedlug wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad2 94 652 blokowy przetwornika a fig. 2 uklad kolumnowy stymulatorów reprezentujacych okreslone gloski. Przetwornik zbudowany jest ze wzmacniacza 1, z dwóch filtrów analogowych 2,3, z dwóch ukladów 4,5 o charakterystyce przekaznikowej, z trzech ukladów 6, 7, 8 mierzacych wartosc szczytowa sygnalów, z trzech filtrów cyfrowych, 9, 10, 11, z trzech ukladów 12, 13,14 okreslenia maksimum, z szesciu bramek 15,16,17,18,19,20 logicznych, z dwóch ukladów 21, 22 pomiaru stosunku sygnalów, z zespolu stymulatorów 23, z dwóch ukladów 24, 25 negacji, z przetwornika 26 pradu stalego na czestotliwosc i dwóch ukladów 27,28 wydluzajacych czas trwania impulsu, przyczym wymienione elementy tworza uklad przetwornika przez polaczenie w nizej opisany sposób.Wejscie wzmacniacza 1 jest polaczone z mikrofonem, który nie jest pokazany na rysunku. Wyjscie wzmacniacza 1 jest polaczone z wejsciem pierwszego filtru analogowego 2, z wejsciem drugiego filtru analogowego 3 i z wejsciem pierwszego ukladu 6 mierzacego wartosc szczytowa sygnalu akustycznego.Wyjscie pierwszego filtru analogowego 2 jest polaczone z wejsciem pierwszego ukladu 4 o charakterystyce przekaznikowej oraz z wejsciem drugiego ukladu 7, mierzacego wartosc szczytowa sygnalu pierwszego filtru analogowego 2.Wyjscie drugiego filtru analogowego 3 jest polaczone z wejsciem drugiego ukladu 5 o charakterystyce przekaznikowej oraz z wejsciem trzeciego ukladu 8, mierzacego wartosc szczytowa sygnalu drugiego filtru analogowego 3.Wyjscie pierwszego ukladu 4 o charakterystyce przekaznikowej jest polaczone z wejsciem pierwszego filtru cyfrowego 9.Wyjscie drugiego ukladu 5 o charakterystyce przekaznikowej jest polaczone z wejsciem drugiego filtru cyfrowego 10 oraz z wejsciem trzeciego filtru cyfrowego 11.Wyjscie pierwszego ukladu 6, mierzacego wartosc szczytowa sygnalu akustycznego, jest polaczone z wejsciem przetwornika 26 pradu stalego na czestotliwosc.Pierwsze wyjscie drugiego ukladu 7, mierzacego wartosc szczytowa sygnalu, jest polaczone z drugim wejsciem pierwszego ukladu 21 pomiaru stosunku sygnalów. Drugie wyjscie drugiego ukladu 7, mierzacego wartosc szczytowa sygnalu, jest polaczon z pierwszym wejsciem drugiego ukladu 22 pomiaru stosunku sygnalu.Wyjscie trzeciego ukladu 8, mierzacego wartosc szczytowa sygnalu, jest polaczone z pierwszym wejsciem pierwszego ukladu 21 pomiaru stosunku sygnalów oraz z drugim wejsciem drugiego ukladu 22 pomiaru stosunku sygnalów.Wyjscia pierwszego filtru cyfrowego 9 sa polaczone z wejsciami pierwszego ukladu 12 okreslenia maksimum.Wyjscia drugiego filtru cyfrowego 10 sa polaczone z odpowiednimi wejsciami drugiego ukladu 13 okreslenia maksimum.Wyjscia trzeciego filtru 11 cyfrowego sa polaczone z odpowiednimi wejsciami trzeciego ukladu 14 okreslenia maksimum.Pierwsze wyjscie pierwszego ukladu 12 okreslenia maksimum jest polaczone z pierwszym wejsciem pierwszej bramki logicznej 15, zas drugie wyjscie tego ukladu 12 jest polaczone z drugim wejsciem pierwszej bramki logicznej 15.Pierwsze wyjscie drugiego ukladu 13 okreslenia maksimum jest polaczone z pierwszym wejsciem trzeciej bramki logicznej 17; drugie wyjscie tego ukladu 13 jest polaczone z pierwszym wejsciem drugiej bramki logicznej 16 i z drugim wejsciem trzeciej bramki logicznej 17; trzecie wyjscie ukladu 13 jest polaczone z drugim wejsciem drugiej bramki logicznej 16 i z trzecim wejsciem trzeciej bramki logicznej 17, czwarte wyjscie ukladu 13 jest polaczone z trzecim wejsciem drugiej bramki logicznej 16 i z czwartym wejsciem trzeciej bramki logicznej 17, piate wyjscie ukladu 13 jest polaczone z czwartym wejsciem trzeciej bramki logicznej 17.Pierwsze wyjscie pierwszej bramki logicznej 15 jest polaczone z pierwszym wejsciem czwartej bramki logicznej 18. Drugie wyjscie pierwszej bramki logicznej 15 jest polaczone z szóstym wejsciem drugiej bramki logicznej 16.Pierwsze wyjscie trzeciego ukladu 14 okreslenia maksimum jest polaczone z czwartym wejsciem czwartej bramki logicznej 18; drugie wyjscie ukladu 14 jest polaczone z trzecim wejsciem czwartej bramki 18, natomiast trzecie wyjscie tego ukladu 14 jest polaczone z drugim wejsciem czwartej bramki logicznej 18.Wyjscie przetwornika 26 pradu stalego na czestotliwosc jest polaczone z piatym wejsciem drugiej bramki logicznej 16 oraz z drugim wejsciem szóstej bramki logicznej 20.Wyjscie pierwszego ukladu 21 pomiaru stosunku sygnalów jest polaczone z pierwszym wejsciem szóstej bramki logicznej 20 oraz z wejsciem drugiego ukladu 25 negacji.Wyjscie drugiego ukladu 22 pomiaru stosunku sygnalów jest polaczone z pierwszym wejsciem piatej "bramki logicznej 19.Wyjscie drugiego ukladu 25 negacji jest polaczone z drugim wejsciem piatej bramki logicznej 19.94 652 3 Wyjscie piatej bramki logicznej 19 jest polaczone z piatym wejsciem trzeciej bramki logicznej 17 oraz poprzez pierwszy uklad 24 negacji, jest ono polaczone z trzecim wejsciem pierwszej bramki logicznej 15.Wyjscie czwartej bramki logicznej 18 jest polaczone z szóstym wejsciem trzeciej bramki logicznej 17.Pierwsze wyjscie drugiej bramki logicznej 16 jest polaczone z pierwszym stymulatorem, usytuowanym w lewej kolumnie ukladu 23 stymulatorów i odpowiednio drugie wyjscie tej bramki 16 jest polaczone z drugim stymulatorem tej kolumny, trzecie wyjscie bramki 16 jest polaczone z trzecim stymulatorem tej kolumny, zas czwarte wyjscie tej bramki 16 jest polaczone, poprzez pierwszy uklad 27 wydluzajacy czas trwania impulsu, z czwartym stymulatorem tej kolumny.Pierwsze wyjscie trzeciej bramki logicznej 17 jest polaczone poprzez drugi uklad 28 wydluzajacy czas trwania impulsów, z pierwszym stymulatorem usytuowanym w srodkowej kolumnie ukladu 23 stymulatorów i odpowiednio drugie wyjscie trzeciej bramki 17 jest polaczone z drugim stymulatorem srodkowej kolumny, trzecie wyjscie tej bramki 16 jest polaczone z trzecim stymulatorem srodkowej kolumny i czwarte wyjscie tej bramki 16 jest polaczone z czwartym stymulatorem srodkowej kolumny. Wyjscie szóstej bramki logicznej 20 jest polaczone z pierwszym stymulatorem, usytuowanym w prawej kolumnie ukladu 23 stymulatorów.Pierwsze wyjscie czwartej bramki 18 jest polaczone z drugim stymulatorem prawej kolumny, drugie wyjscie tej bramki 18 jest polaczone z trzecim stymulatorem prawej kolumny i trzecie wyjscie tej bramki 18 jest polaczone z czwartym stymulatorem prawej kolumny.Sygnal z mikrofonu jest wzmocniony przez wzmacniacz 1 i dostarczony do dwóch filtrów analogowych 2,3. Sa to srodkowo-przepustowe filtry, pokrywajace zakres pierwszej formanty (250 Hz — 770 Hz) i drugiej formanty (770 Hz — 10 kHz). Sygnaly wyjsciowe z filtrów analogowych 2, 3 steruja dwa uklady 4, 5 o charakterystyce przekaznikowej oraz odpowiednio drugi uklad 7, mierzacy wartosc szczytowa sygnalu z pierwszego filtru analogowego 2 i trzeci uklad 8, mierzacy wartosc szczytowa sygnalu drugiego filtru analogowego 3. Sygnaly o ksztalcie fali prostokatnej, pochodzace z ukladów 4, 5 o charakterystyce przekaznikowej, sa analizowane za pomoca f; Itrów cyfrowych 9, 10, 11. Filtry cyfrowe 9, 10, 11 mierza czas ; pomiedzy kolejnymi przejsciami sygnalu przez zero. Oznacza to, ze na n-tym wyjsciu okreslonego filtru cyfrowego pojawi sie sygnal tylko wtedy, gdy Tn < t < Tn + rn, przy czym czas Tn i czas rn sa nastawiaIne dla kazdego wyjscia cyfrowego.Ostatnia operacja, dokonywana w tej czesci ukladu przetwornika, jest okreslenie wyjscia filtru cyfrowego, który dostarcza najsilniejszy sygnal. To zadanie spelnia pierwszy uklad 18 okreslenia maksimum. Dostarcza on sygnal logiczny tylko na jedno ze swoich wyjsc. Pierwszy filtr cyfrowy 9 okresla polozenie pierwszej formantyw dwóch zakresach; pierwszy zakres od 250 Hz do czestotliwosci charakterystycznej F i drugi zakres od czestotliwosci charakterystycznej F do 770 Hz.Charakterystyczna czestotliwosc F jest nastawiana zaleznie od wlasciwosci glosu mówcy (okolo 500 Hz) i jest nastrajana tak, aby oddzielic przednie i tylne samogloski. Oznacza to, ze gdy wymawiana jest tylna samogloska, otwarta jest druga bramka logiczna 16, natomiast zamknieta jest czwarta bramka logiczna 18. Drugi filtr cyfrowy 10 i trzeci filtr cyfrowy 11, oraz zwiazane z nimi odpowiednio drugi uklad 13 okreslenia maksimum i trzeci uklad 14 okreslenia maksimum, okreslaja polozenie drugiej formanty. Uzyskany sygnal przechodzi przez druga bramke logiczna 16, przez trzecia bramke logiczna 17 i czwarta bramke logiczna 1B (w przypadku gdy sygnal logiczny jest podany na piate i szóste wejscie trzeciej bramki logicznej 17, na pierwsze wejscie czwartej bramki logicznej 18 i na drugie wejscie piatej bramki logicznej 19 i steruje stymulatory.Pomiar stosunku intensywnosci sygnalów dostarczanych przez dwa filtry analogowe 2,3 pozwala róznicowac gloski dzwieczne i gloski bezdzwieczne. Stosunek wartosci sygnalu z drugiego filtru analogowego 3 do wartosci sygnalu z pierwszego filtru analogowego 2 jest wyzszy dla glosek bezdzwiecznych niz dla glosek dzwiecznych. Analogicznie jest z wykrywaniem dzwiecznych spólglosek wybuchowych. Reprezentowane sa one przez pierwszy stymulator usytuowany w lewej kolumnie ukladu 23 stymulatorów.Czestotliwosc wibracji stymulatora jest modulowana moca chwilowa sygnalu akustycznego. Pomiar mocy sygnalu akustycznego dokonywany jest przez pierwszy uklad 6 pomiaru wartosci szczytowej. Uzyskany sygnal moduluje czestotliwosc fali prostokatnej dostarczonej przez przetwornik 26 pradu stalego na czestotliwosc. Ta fala prostokatna steruje druga bramke logiczna 16 trzecia bramke 17 i czwarta bramke 18. Gloski dzwieczne, których pierwsza formanta polozona jest w zakresie 250 Hz—500 Hz i 500 Hz - 770 Hz, aktywizuja stymulatory odpowiednio w lewej lub w prawej kolumnie ukladu 23 stymulatorów. Stymulatory srodkowej kolumny reprezentuja gloski bezdzwieczne. Numer stymulatora wdanej kolumnie (liczacod dolu) wskazuje polozenie maksimum wid maw zakresie 770 Hz — 10 kZn (druga formanta dla glosek dzwiecznych—. Pierwszy stymulator, liczac, od góry lewej kolumny jest uaktywniony gloskami I. Y.Drugi stymulator lewej kolumny jest uaktywniany4 94 652 gloska L. Trzeci stymulator lewej kolumny jest uaktywniany gloskami M, N. Ostatni czwarty stymulator lewej kolumny jest uaktywniony gloskami U.L; Pierwszy stymulator, liczac od góry srodkowej kolumny jest uaktywniony gloskami S. Sz, drugi stymulator jest uaktywniany gloskami H — i, trzeci stymulator jest uaktywniany gloskami H — a, zas czwarty stymulator jest uaktywniany gloskami H-a, zas czwarty stymulator jest uaktywniany gloskami H—o. Pierwszy stymulator, liczac od góry prawej kolumny jest uaktywniany dzwiecznymi spólgloskami wybuchowymi, drugi stymulator tej kolumny jest uaktywniany gloska E, trzeci stymulator jest uaktywniany gloska A, natomiast czwarty ostatni stymulator tej kolumny jest uaktualniony gloska O.Oo dfcwiecinc. spótglotki wybuchowa FIG. 2 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 10 zl PL