Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do pomiaru rezystancji lub impedancji petli zwar¬ ciowej w sieciach elektrycznych niskiego napiecia, oparty na porównaniu napiecia w petli nie obcia¬ zonej z napieciem w petli obciazonej opornikiem pomiarowym.Wartosc impedancji petli zwarciowej decyduje o skutecznosci zerowania lub uziemienia ochron¬ nego jako srodka ochrony przeciwporazeniowej.Powinna byc ona taka, aby w wypadku uszko¬ dzenia izolacji odbiornika prad zwarcia plynacy w obwodzie: przewód fazowy — miejsce uszkodze¬ nia izolacji — korpus odbiornika — przewód och¬ ronny, mial wartosc dostateczna do szybkiego prze¬ palenia bezpiecznika lub zadzialania wylacznika ochronnego.Znany z polskiego opisu patentowego nr 73243 sposób pomiaru rezystancji petli zwarciowej w u- rzadzeniach elektrycznych niskiego napiecia polega na tym, ze badany obwód obciaza sie pradem po¬ miarowym cyklicznie co drugi okres napiecia i mie¬ rzy sie róznice lub stosunek napiec w okresie ob¬ ciazonym i nie obciazonym. Sposób ten jest reali¬ zowany za pomoca urzadzenia wyposazonego w czlony: obciazajacy, sterujacy i pomiarowy, przy¬ laczone równolegle do zacisków. Czlon obciazajacy zlozony jest z lacznika tyrystorowego dwukierun¬ kowego polaczonego szeregowo z opornikiem ob¬ ciazajacym, natomiast czlon pomiarowy ma trzeci zacisk polaczony z punktem wezlowym miedzy lacznikiem tyrystorowym a opornikiem obciaza¬ jacym. Czlon pomiarowy stanowi badz woltomierz mierzacy róznice napiec dwóch kondensatorów, z których jeden ladowany jest w okresie obciazo¬ nym, drugi w okresie nie obciazonym — badz lo- gometr, którego cewki ruchome zasilane sa z tych kondensatorów.Znany jest tez przyrzad do pomiaru rezystancji petli zwarciowej, w którym tyrystor, sterowany im¬ pulsowym pradem rozladowania kondensatora, wlacza opornik obciazajacy na kilka pólokresów napiecia.Celem wynalazku jest umozliwienie pomiaru im¬ pedancji lub rezystancji petli zwarciowej w wa¬ runkach ruchowych z zachowaniem wymagan bez¬ pieczenstwa, z wyeliminowaniem wplywu czyn¬ ników powodujacych uchyby pomiaru i przy mo¬ zliwie malych zaklóceniach wprowadzanych do sieci przez pomiar oraz skonstruowanie urzadze¬ nia pomiarowego, malego, lekkiego i latwego w obsludze.Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze w sposobie pomiaru wedlug wynalazku obciazenie pomiarowe wlacza sie tylko na jeden pólokres napiecia sieci i okresla wartosc szczytowa napiecia w tym pól- okresie, a w pólokresie lub kilku. pólokresach o tej samej biegunowosci bezposrednio poprzedza¬ jacych pólokres, w którym wlaczone jest obciaze¬ nie pomiarowe lub nastepujacych po tym pólokre¬ sie — okresla sie wartosc szczytowa napiecia sieci 941663 94166 4 nie obciazonej i doprowadza obie wartosci szczyto¬ we do ukladu pomiarowego reagujacego na sto¬ sunek napiec i zawierajacego miernik wyskalowa- ny w jednostkach rezystancji.Sposób ten jest realizowany w urzadzeniu, które zawiera zestyki mechanicznie polaczone ze wspól¬ nym mechanizmem napedowym tak, ze w jednym polozeniu spoczynkowym mechanizmu, zamkniete sa zestyki bocznikujace kondensatory, z których doprowadzane sa napiecia do ukladu pomiarowego, a otwarte sa zestyki ukladów sterujacych elemen¬ ty pólprzewodnikowe, polaczone szeregowo z re¬ zystorami lub impedorami, a w drugim polozeniu ^ spoczynkowym -*¦ zamkniete sa zestyki ukladów sterujacych a otwarte zestyki bocznikujace kon¬ densatory.Sposób pomiaru wedlug wynalazku wykazuje szereg ,2alet/ a mianowicie, pomiar nie stwarza niebezpieczenstwa porazenia, gdyz napiecie doty¬ kowe jakie moze sie pojawic w razie nadmiernej rezystancji petli zwarciowej na korpusach odbior¬ ników dolaczonych do sieci, utrzymuje sie zbyt krótko, by moglo stanowic zagrozenie. Zaklócenia pracy odbiorników spowodowane obnizeniem na¬ piecia sieci w chwili pomiaru jest wobec krótkiego czasu trwania obciazenia pomiarowego praktycznie niedostrzegalne nawet przy pradzie obciazenia po¬ miarowego rzedu kilkudziesieciu amperów. Rów¬ niez ilosc ciepla wydzielana w oporniku obciaza¬ jacym jest niewielka, co pozwala na wykonanie, opornika o malych wymiarach i umieszczenie go wewnatrz obudowy przyrzadu bez koniecznosci zwiekszania jego ciezaru i wymiarów.Nie wystepuje wplyw skladowej stalej napiecia, wystepujacej niekiedy w sieci, gdyz w obu na¬ pieciach doprowadzanych do ukladu pomiarowego biegunowosc skladowej stalej w stosunku do chwi¬ lowej biegunowosci skladowej zmiennej jest taka sama. Wynik pomiaru nie zalezy od wartosci na¬ piecia sieci w chwili pomiaru, gdyz uklad pomia¬ rowy reaguje na stosunek napiec, a ponadto praw¬ dopodobienstwo zaklócenia wyniku pomiaru przez nagla zmiane wartosci napiecia w czasie pomiaru jest zmniejszone do minimum, igdyz oba napiecia, których stosunek mierzy uklad pomiarowy, dopro¬ wadzane sa bezposrednio jedno po drugim i na krótki czas.Wada sposobów pomiaru rezystancji petli zwar¬ ciowej, polegajacych na obciazeniu petli zwarcio¬ wej pradem jednokierunkowym jest to, ze wytwa¬ rzaja one w badanej sieci skladowa stala pradu, która w przypadku, gdy do sieci dolaczone sa od¬ biorniki indukcyjne, powoduje znaczne uchyby po¬ miaru. Jednakze wplyw skladowej stalej pradu ob¬ ciazenia jest tym mniejszy, im krótszy jest czas obciazenia. Sposób pomiaru wedlug wynalazku o- granicza czas obciazenia do jednego pólokresu, a wówczas wplyw skladowej stalej pradu obciazenia praktycznie nie wystepuje.Sposób .pomiaru wedlug wynalazku bedzie wy¬ jasniony na przykladzie dzialania urzadzenia przed¬ stawionego schematycznie na rysunku.Jiak uwidoczniono na rysunku, do zacisków 1 i 2 dolaczona jest galaz obciazenia pomiarowego, zlo¬ zona z szeregowo polaczonych tyrystora 3 i opor¬ nika 4 z zaczepem 5 oraz galaz dzielnika napiecia zlozona z tyrystora 6 i dzielnika napiecia 7 z za¬ czepem 8. Do zaczepów 5 i 8 z jednej strony a do zacisku 2 z drugiej strony dolaczone sa konden- satory pomiarowe 9, 10. poprzez diody 11, 12.Równolegle do kondensatorów wlaczone sa rezys¬ tory rozladowujace 13, 14 poprzez zestyki 15, 16.Do kazdego z kondensatorów 9, 10 dolaczone jest wejscie wzmacniacza tranzystorowego 17 lub 18, zasilajacego cewke 19 lub 20 magnetoelektrycznego mechanizmu ilorazowego 21.Zaplon tyrystorów 3 i 6 nastepuje pod wplywem impulsu pradowego z ukladu sterujacego 22 lub 23 w chwili zamkniecia zestyków 24 i 25. Zestyki 15, 16, 24, 25 uruchamiane sa wspólnym mechanizmem napedowym — przyciskiem, przy czym przy nie nacisnietym przycisku zwarte sa zestyki 15 i 16, a przy nacisnietym — zestyki 24 i 25. Uklad ste¬ rujacy 22 po zamknieciu zestyku 24 daje w chwili przejscia napiecia U przez zero od wartosci ujem¬ nych do dodatnich — pojedynczy impuls pradowy powodujacy zaplon tyrystora. Równolegle do ty¬ rystora 3 dolaczona jest neonówka sygnalizacyj¬ na 26.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace. Polaczenie zacisku 1 z przewodem fazowym badanej sieci, a zacisku 2 z przewodem ochronnym powoduje zaswiecenie sie neonówki 26, co sygnalizuje obec¬ nosc napiecia w sieci i brak przerwy w przewodzie ochronnym, a wiec mozliwosc wykonania pomiaru.Nacisniecie przycisku powoduje otworzenie zesty¬ ków 15 i 16, a wiec rozwarcie kondensatorów 9 i 10, Oraz zamkniecie zestyków 24 i 25, a w kon¬ sekwencji uruchomienie ukladów sterujacych 22 i 23. To z kolei powoduje chwilowy przeplyw pradu w galezi 3—4 (w ciagu jednego pólokresu) i w galezi 6—7 (w ciagu kilku pólokresów napiecia sieci) i naladowanie sie kondensatora 9 do war¬ tosci szczytowej napiecia petli obciazonej, a kon- 40 densatora 10 — do wartosci szczytowej napiecia petli nie obciazonej (obciazenie petli rezystorem 7 jest praktycznie pomijalne).Napiecia kondensatorów poprzez wzmacniacze w ukladzie wtórników emiterowych zasilaja cewki 45 mechanizmu ilorazowego 21, którego wskazówka wskazuje bezposrednio mierzona rezystancje w o- mach. Nieznaczny prad pobierany przez wzmac¬ niacze powoduje, ze kondensatory 9 i 10 rozlado¬ wuja sie z niewielka i oba z mniej wiecej jedna - 50 kowa szybkoscia, tak ze odchylenie wskazówki po¬ zostaje stale przez czas niezbedny do dokonania odczytu wskazania. Przeplyw pradu w galezi 3—4 powoduje chwilowe zgasniecie neonówki 26, co sygnalizuje prawidlowy przebieg pomiaru. 55 Zwolnienie przycisku powoduje zamkniecie zes¬ tyków 15 i 16, a tym samym rozladowanie kon¬ densatorów 9 i 10, oraz rozwarcie zestyków 24 i 25.Urzadzenie jest wówczas gotowe do nastepnego po¬ miaru. Rezystor 26 wlaczony miedzy wspólny punkt 60 cewek ruchomych mechanizmu ilorazowego a wspól¬ ny punkt kondensatorów 9 i 10 powoduje, ze prad w jednej z cewek ruchomych 19 lub 20 ma¬ leje do zera, gdy napiecie wyjsciowe wzmacniacza 17 lub 18 zmaleje do wartosci wiekszej od zera. 65 Przez dobór rezystancji rezystora 26 mozna zmie-5 94166 6 niac w szerokim zakresie górna granice zakresu pomiarowego przyrzadu. PL