Przedmiotem wynalazku jest nasadka koincydencyjna dla wegielnie podwójnych, znajdujaca zastosowanie w geodezji i budownictwie oraz w dzialach techniki poslugujacych sie metodami geodezyjnymi^ dla pomiaru i tyczenia kierunków prostopadlych do kierunku podstawowego wzglednie wyznaczania kierunku zadanego w zakresie dokladnosci pomiaru szczególów.Dotychczasowy stan techniki. Znane rozwiazania wegielnie podwójnych zlozone sa najczesciej z dwóch podwójnych pryzmatów pentagonalnych, a ich koniecznym uzupelnieniem jest pion sznurkowy lub drazkowy zawieszany na uchwycie wegielnicy.Sposób pomiaru polega na przylozeniu przyrzadu jak najblizej oka obserwatora zajmujacego pozycje pionowa, którego zadaniem jest uzyskanie i utrzymanie w okienkach pryzmatu obrazów pionowych tyczek ustawionych na osi pomiarowej, doprowadzenie ich do koincydencji oraz naprowadzenie ich na tyczke przedmiotowa stojaca na punkcie pomiarowym (majacym byc pomierzonym), wzglednie wprowadzenie jej na kierunek zadany. Niedogodnoscia takich pomiarów jest fakt, ze oko winno równoczesnie sprawdzac polozenie zawieszonego pionu nad tasma miernicza, czy tez nad punktem, z którego nalezy wyznaczyc kierunek prostopadly zadany do osi podstawowej, oraz w odpowiedniej chwili winno dokonac odczytu na tasmie mierniczej polozonej u stóp obserwatora. Skoordynowanie tych trzech czynnosci w jednej chwili przy zalozeniu ciaglosci kontroli jest bardzo utrudnione. Polaczenie niewygodnej pozycji pomiaru (zgieta reka utrzymuje przyrzad na wysokosci oka), stosowanie pionu o dlugosci 1,5—1,7 m jak równiez to, ze obrazy tyczek w okienkach wegielnicy i obraz naturalny tyczki przedmiotowej sa róznej szerokosci, uniemozliwia uzyskanie dobrej koincydencji, daje to obnizona wielokrotnie dokladnosc pomiaru a w niesprzyjajacych warunkach atmosferycznych czyni go praktycznie niemozliwym.Istnieje równiez wegielnica do wciec wedlug patentu nr 38909, przy pomocy której dlugosc rzednej wyznacza sie na linii pomiarowej przy pomocy skosnopadlych. Sklada sie ona z czterech pryzmatów wielosciennych, umieszczonych kolejno we wspólnej oprawie jeden pod drugim. Wada tej wegielnicy jest to, ze wyznaczona dlugosc rzednej na linii pomiarowej musi byc dla potwierdzenia prawidlowego wyniku2 94103 kontrolowana przez wyznaczenie na pomiarowej prostopadlych za pomoca jednego z pryzmatów pentagonalnych dla uzyskania polowy lub czwartej czesci rzednej.Aby uzyskac wyzej omówiony wynik, nalezy uzyc do budowy wegielnicy az czterech pryzmatów co komplikuje konstrukcje, zwieksza gabaryty przyrzadu, podraza koszty produkcji.Znana wegielnica wedlug patentu nr 55055 posiada dodatkowo umocowany za pomoca przegubu pryzmat, który pozwala na obserwacje obrazu wysoko polozonego szczególu, bezposrednio nad obrazami koincydujacych tyczek widocznych w okienkach wegielnicy. Uzyskanie koincydencji obrazów tyczek nastepuje w ten sposób, ze obserwator przesuwa wegielnica wzdluz kierunku podstawowego az do momentu koincydencji obrazów trzech tyczek. Wyznaczony przez pion wegielnicy punkt na kierunku podstawowym jest rzutem prostopadlym dejmowanego szczególu.Wegielnica wedlug patentu nr 55055 jest prosta w poslugiwaniu sie nia, lecz posiada niedogodnosci poprzednich rozwiazan, mianowicie pomiaru dokonuje sie w pozycji pionowej z wzrokiem skierowanym przed siebie z koniecznoscia kontroli pionu wegielnicy, który nie zostal wyeliminowany.Istota i skutki techniczne wynalazku. Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i niedogodnosci oraz zwiekszenie dokladnosci pomiaru. Przyrzad wedlug wynalazku zwany dalej nasadka koincydencyjna dla wegielnie podwójnych zbudowany jest z dwóch pryzmatów o ksztalcie nieskomplikowanym: pierwszy o ksztalcie trójkata prostokatnego równoramiennego, który przenosi pod katem prostym obrazy tyczek z okienek wegielnicy, drugi o ksztalcie plytki plasko równoleglej, której jeden koniec sciety jest pod katem 45° tworzac plaszczyzne, na która wprowadzany jest obraz tyczki przedmiotowej i skierowany na plaszczyzne pozioma górna. Plaszczyzny poziome górne obu pryzmatów tworza calosc, na której wyryte sa dwie równolegle nitki koincydencyjne, miedzy które wprowadzane sa i zgrywane trzy obrazy tyczek. Odczytania wyników pomiaru na tasmie nastepuje przez zastosowanie zwyklego celownika o dowolna] konstrukcji przykladowo skladajacego sie z muszki i szczerbinki umieszczonego pionowo w stosunku do poziomu wegielnicy. Odleglosc wegielnicy od tasmy zredukowana jest do polowy, wyeliminowano równiez koniecznosc stosowania plonu, zas obrazy tyczek maja szerokosci zblizone. Ulozenie obrazów tyczek z trzech kierunków miedzy nitkami koincydencyjnymi umozliwia utrzymanie wegielnicy w pozycji poziomej. Odczytu dokonuje sie na tasmie za pomoca celownika. Kontrole utrzymania przyrzadu w pozycji poziomej zapewnia wbudowana poziomnica pudelkowa.Objasnienia figur na rysunkach. Nasadke koincydencyjna dla wegielnie podwójnych wedlug wynalazku przedstawia w rzucie aksonometrycznym fig. 1 jako czesciowo odsunieta od wegielnicy, ukazujac blag trzech promieni skierowanych na powierzchnie utworzona z obu pryzmatów nasadki z nitkami koincydencyjnymi.Koincydencje obrazów trzech tyczek utworzona miedzy nitkami koincydencyjnymi ilustruje w widoku z góry fig. 3, natomiast fig. 2 pokazuje w przekroju pionowym uklad nasadki w zestawianiu z wegielnica wraz z biegiem promieni. Fig. 4 przedstawia obserwatora dokonujacego odczytu.Opis przykladu wykonania wynalazku. Nasadka koincydencyjna dla wegielnie podwójnych wedlug wynalazku zlozona jest z dwóch pryzmatów, pryzmatu 1 o ksztalcie trójkata prostokatnego równoramiennego, który przenosi pod katem prostym obrazy A i B tyczek pomiarowych A i B z okienek wegielnicy 2, drugiego pryzmatu 3 o ksztalcie plytki plasko równoleglej, której jeden koniec sciety jest pod katem 46 tworzac plaszczyzne 4, na która wprowadzany jest obraz P tyczki przedmiotowej P i kierowany na plaszczyzne pozioma górna 5. Plaszczyzny poziome górne 5 i 6 obu pryzmatów tworza calosc, na której znajduja sie wyryta dwie równolegle nitki koincydencyjne 7 miedzy które wprowadzane sa i zgrywane wszystkie trzy obrazy A1, B', P' tyczek A, B, P. Odczytu wyniku pomiaru po sprowadzeniu do koincydencji obrazów tyczek dokonuje sie na tasmie mierniczej 8, za pomoca celownika 9 o dowolnej konstrukcji umieszczonego pionowo w stosunku do poziomu wegielnicy 2. PL