Przedmiotem wynalazku jest uklad napedowy dla statków, w którym miedzy silnikiem napedo¬ wym i reduktorem znajduje sie jedno sprzeglo wylaczalne i jedno sprezyste sprzeglo niewyla- czalne, przy czym napedzany pierscien wewnetrzny podatnego sprzegla wylaczalnego osadzony jest na wale zebnika reduktora sluzacym do napedu walu sruby statku, a niewylaczalne sprzeglo sprezyste sklada sie z pierscienia pierwotnego, wspólosio¬ wego z nim pierscienia wtórnego oraz z laczacej pierscien pierwotny z pierscieniem wtórnym sprezystej wkladki gumowej.Tego rodzaju uklad napedowy, umieszczony na statku w celu okresowego napedzania walu jego sruby i stalego napedzania walu pomocniczego, sluzacego do napedu pradnicy lub innej maszyny pomocniczej, znany jest z opisu patentowego RFN nr 1 945 797. Cecha charakterystyczna tego znanego ukladu napedowego polega na tym, ze " sprzeglo wylaczalne jest w nim wykorzystane jako element sluzacy do rozgalezienia strumienia mocy.Uklad tego rodzaju jest jednak korzystny tylko w takim przypadku, gdy nie ma wady, polegajacej na tym, ze zbyt wiele elementów napedowych i sprzeglowych wspiera sie na kolnierzu silnika, a co za tym idzie na jego elementach wsporczych, wskutek czego wszelkie promieniowe przemiesz¬ czenia wystepujace miedzy silnikiem i reduktorem oddzialywuja na te elementy wsporcze. Wywolane tym promieniowe przesuniecie moga wystepowac, na przyklad w przypadku silników osadzonych elastycznie, albo w przypadku duzych ukladów o stosunkowo miekkich fundamentach. Istnieje równiez niebezpieczenstwo wynikajace z dylatacji 3 cieplnej ramy podstawy silnika i obudowy prze¬ kladni, gdyz zaleznie od stopnia nagrzania sie tych dwóch czesci moga wystapic znaczne przemieszcze¬ nia walu korbowego wzgledem walu napedu prze¬ kladni. io Zadaniem wynalazku jest wiec stworzenie ta¬ kiego ukladu napedowego dla statków, w którym przy zachowaniu zasady rozgaleziania strumienia mocy w sprzegle wylaczalnym, wraz ze wszystkimi zaletami takiego rozwiazania, stworzone by zostaly is warunki pozwalajace na dopuszczenie, bez szko¬ dy dla ukladu, znacznych przemieszczen wzajem¬ nych silnika, wzglednie jego kolnierza, oraz reduk¬ tora, spowodowanych badz to istnieniem elastycz¬ nych podkladek silnika, badz tez miekkoscia jego fundamentów.W mysl wynalazku, zadanie powyzsze zostalo rozwiazane tak, ze pierscien pierwotny sprzegla sprezystego jest polaczony z silnikiem, a napedza¬ jacy sprzeglo wylaczalne pierscien wtórny osa- dzony jest w przegubie Kardana, utworzonym z polaczonych z czescia napedowa sprzegla wy¬ laczalnego dodatkowych elementów sprezystych, osadzonych równomiernie na obwodzie zew¬ netrznym i tworzacych sprezyste sprzeglo posred- nie. 93 92893 3 Dzieki takiemu sprzeglu posredniemu, pierscien wtórny polaczonego bezposrednio z silnikiem wzglednie jego kolnierzem sprzegla sprezystego, uzyskuje dodatkowe stopnie swobody, tak, ze prze¬ mieszczenia walu silnika wzgledem walu zebnika reduktora nie musza byc przejmowane wylacznie, np. przez elastyczna wkladke sprzegla sprezystego, lecz moga byc opanowane przez stworzony dzieki wynalazkowi podwójny przegub Kardana.Wedlug dalszej korzystnej cechy wynalazku, sprzeglo posrednie umieszczone jest na drodze przebiegu napedu miedzy sprzeglem sprezystym i sprzeglem wylaczalnym. W ten sposób uzyskuje sie dodatkowo tlumienie drgan skretnych.Dalsza cecha wynalazku polega na tym, ze czesc napedowa sprzegla wylaczalnego osadzona jest prze¬ gubowo, za posrednictwem sprzegla posredniego, w dzwonie osadzonym obrotowo w obudowie prze¬ kladni lub na wale zebnika. Rozwiazanie to za¬ pewnia sprezyste podparcie czesci napedowej sprzegla wylaczalnego.Elementy sprezyste wspomniane wyzej sa z ko¬ rzyscia rozmieszczone na kole podzialowym, którego srednica jest wieksza niz zewnetrzna sred¬ nica zespolu elastycznych elementów, znajdujacych sie w czesci napedzanej sprzegla wylaczalnego.Cecha ta pozwala nadac calej konstrukcji nalezyta zwartosc.Elementy sprezyste obydwu wspomnianych ze¬ spolów maja postac znanych jako takie gumowych, elastycznych elementów tulejowych, przy czym elementy sprezyste sprzegla posredniego maja z korzyscia taka sama postac konstrukcyjna jak elementy sprezyste sprzegla wylaczalnego. Na za¬ laczonych rysunkach uwidoczniono dwa przyklady postaci wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia uklad napedowy, w którym sprzeglo posrednie umieszczone jest na drodze prze¬ biegu napedu miedzy sprzeglem sprezystym a sprzeglem wylaczalnym, fig. 2 zas — uklad napedowy, w którym sprzeglo posrednie sluzy jako element lozyskujacy czescTiapedzajaca sprze¬ gla wylaczalnego.Zarówno na fig. 1 jak i na fig. 2 uwidoczniono uklad napedowy dla statków, w którym miedzy silnikiem napedowym 1, wzglednie jego kolnierzem obrotowym 2, a reduktorem 5 usytuowane jest sprzeglo wylaczakie 4 oraz niewylaczalne sprzeglo sprezyste 3, przy czym napedzany pierscien wew¬ netrzny 15 podatnego sprzegla wylaczalnego 4 osadzony jest na wale 16 sluzacego do napedu walu sruby zebnika reduktora 5, a sprzeglo spre¬ zyste 3 sklada sie z pierscienia pierwotnego 7 i wspólosiowego z nim pierscienia wtórnego 9 oraz z laczacej oba te pierscienie sprezystej wkladki gumowej 8. W przykladzie pokazanym na fig. 1 pierscien pierwotny 7: sprzegla sprezystego jest pierscieniem wewnetrznym, w przykladzie zas po¬ kazanym na fig. 2 pierscien pierwotny 7 stanowi pierscien zewnetrzny. 0 Ponizej opisane zostana czesci wspólne dla obu figur. Sprzeglo sprezyste 3, 3' polaczone jest z sil¬ nikiem napedowym 1 poprzez pierscien posredni 6, 6' laczacy pierscien pierwotny 7, 7', z kolnierzem obrotowym 2 silnika. Podatne sprzeglo wylaczalnc 928 4 stanowi uruchamiane pneumatycznie dwustozkowe sprezyste sprzeglo cierne, skladajace sie z czesci napedzajacej 10 i czesci napedzanej 11. Czesc na¬ pedzana 11 sklada sie w zasadzie z dwóch za- opatrzonych w okladziny cierne stozkowych czesci 12, przesuwanych osiowo pod pneumatycznym dzialaniem komory nadcisnieniowej 13, z elastycz^ nych elementów 14 oraz z napedzanego pierscienia wewnetrznego 15.Reduktor 5 sklada sie z obudowy 18, w której w lozyskach 17 osadzony jest wal 16 zebnika, w lozyskach 25 — wal pusty 21 i w lozyskach 26 wal 24 napedu pomocniczego. Na wale 16 osadzony jest zebnik 19, który za posrednictwem, nie poka- zanych na rysunku dalszych elementów przekladni, napedza wal sruby okretowej, równiez nie uwi¬ doczniony na rysunku. Na pustym wale 21 ysa- dzone jest% kolo zebate 22, zazebione z drugim kolem zebatym 23, osadzonym na wale 24 napedu E0 pomocniczego. Wal 24 napedu pomocniczego sluzy na przyklad do stalego napedu pradnicy.W obydwu pokazanych na fig. li fig. 2 przykla¬ dach pierscien pierwotny 7, 7' sprzegla sprezystego 3, 3' polaczony jest z napedowym silnikiem 1, a napedzajacy sprzeglo wylaczalne 4 pierscien wtórny 9, 9' ma osadzenie przegubowe, dzieki roz¬ lozonym równomiernie na obwodzie dodatkowym zewnetrznym elementom sprezystym 27, które sa polaczone z czescia napedowa 10 sprzegla wyla- czalnego 4 i tworza sprezyste sprzeglo posrednie . Do czesci napedowej 10 sprzegla wylaczalnego 4 jest w obu przykladach zamocowany pierscien posredni 28, w którym osadzone sa wspomniane elementy sprezyste 27. Elementy sprezyste 27 sa to znane jako takie gumowe sprezyste elementy tulejowe, tj. wykonane sa z pierscieniowych man¬ kietów gumowych, w które wetkniete sa pojedyn¬ czo sworznie 31.Na fig. 1 pokazany jest uklad napedowy, w którym 40 sprzeglo posrednie 30 usytuowane jest na drodze przeplywu napedu miedzy sprzeglem sprezystym 3 i sprzeglem wylaczalnym 4. W tym celu pier¬ scien posredni 28 zamocowany jest od strony czo¬ lowej do czesci napedzajacej 10 sprzegla wyla- « czalnego, podczas gdy sworznie 31 elementów sprezystych 27 osadzone sa w zlozonym z czesci 32 i 33 pierscieniu podwójnym i sa poprzez pier¬ scien 34 sprzezone z napedzanym pierscieniem 9 sprzegla sprezystego 3. Moc napedowego silnika 1 m zostaje przeniesiona z kolnierza obrotowego 2 poprzez pierscien posredni 6 na pierscien napedza¬ jacy 7 sprzegla sprezystego 3, a nastepnie, poprzez wkladke sprezysta 8, na pierscien napedzany 9, a stad na sprzeglo posrednie 30 i na czesc na- 55 pedzajaca 10 sprzegla wylaczalnego. W sprzegle wylaczalnym 4 nastepuje rozgalezienie strumienia mocy. Bezposrednio do czesci napedzajacej 10 sprzegla wylaczalnego 4 zamocowana jest tarcza w postaci dzwonu, polaczona sztywno z pustym 60 walem 21, napedzajacym poprzez kola zebate 22 i 23 wal 24 napedu pomocniczego i napedzanym stale, ze swej strony, przez czesc napedzajaca 10 sprzegla wylaczalnego 4.Przy wlaczonym sprzegle wylaczalnym 4 ma 65 miejsce sprzezenie cierne miedzy czescia napedza-5 93 928 C jaca 10 a czescia napedzana 11, która ze swej strony napedza wówczas wal 16 zebnika 19.Opisane rozgalezienie strumienia mocy wystepuje równiez w ukladzie pokazanym na fig. 2, przy czym jednak w ukladzie tym sprzeglo wylaczalne 4 osadzone jest podatnie, za posrednictwem ele¬ mentów sprezystych 27, w dzwonie 29, przy czym ten dzwon 29 stale napedza poprzez tarcze 20 w postaci dzwonu, podobnie jak w poprzednio opisanym przykladzie, wal 24 napedu pomocnicze¬ go, za posrednictwem walu pustego. W przykladzie wedlug fig. 2 pierscien napedzany 9' sprzegla spre¬ zystego 3' polaczony jest bezposrednio, poprzez kolnierz posredni 34', z czescia napedzajaca 10 sprzegla wylaczalnego. 4. Elementy sprezyste 27 osadzone sa w tym przypadku na zewnetrznym obwodzie sprzegla wylaczalnego 4, w plaszczyznie przechodzacej przez srodek przegubowego osadze¬ nia sprzegla wylaczalnego 4 i prostopadlej do jego osi obrotu. Przeguby Kardana sa wiec w obu po¬ staciach wykonania przedmiotu wynalazku utwo¬ rzone po pierwsze przez wkladke sprezysta 8 sprzegla sprezystego 3', po drugie zas przez ele¬ menty sprezyste 27 sprzegla posredniego 30. PL