Przedmiotem wynalazku jest uklad magnetycz¬ nego wspomagania biegunów komutacyjnych ma¬ szyny pradu stalego, o szybkich i duzych zmia¬ nach obciazen pradowych tej maszyny. Dla prze¬ biegu prawidlowej komutacji pradu w obwodzie glównym maszyny pradu stalego koniecznym jest zapewnienie odpowiednich bezzwlocznych zmian strumienia magnetycznego biegunów komutacyj¬ nych w takt zmiian pradu obciazenia rmaiszyiny.W maszynach elektrycznych duzej mocy, szcze¬ gólnie w których stojany wykonane sa z odlewów, przy szybkich zmianach obciazenia lub nawrotach wskutek dzialania pradów wirowych w masie sto- jana bedacej obwodem magnetycznym wystepuje zjawisko opóznienia zmian strumieni biegunów komutacyjnych w stosunku do wywolujacego te zmiany, pradu obciazenia maszyny. Stopien opóz¬ nienia jest wielkoscia zmienna i zalezna glównie od stromosci zmian pradu obciazenia maszyny.Z kolei stromosc zmian pradu jest zalezna od spo¬ sobu sterowania maszyny, rodzaju urzadzen regu¬ lacyjnych, oraz charakteru obciazenia. W maszy¬ nach z odlewanymi stojanami opóznienie zmian strumienia magnetycznego biegunów pomocniczych w stosunku do pradu wywolujacego te zmiany osiaga wartosc do kilkudziesieciu milisekund. Jest to pmzyiczyma niadariieiriniego iskrzenia maszyny przy szybkich i duzych zmianach obciazenia.Dotychczas w maszynach o niezadawalajacej ko¬ mutacji stosowane sa uklady, w których poprzecz- ny obwód magnetyczny wspomagany jest stru¬ mieniem magnetycznym wywolanym przez prad z dodatkowego zródla, np. akumulatora, lub pomoc¬ niczej maszyny pradu stalego. Cewki uzwojen ko¬ mutacyjnych umieszczone sa na biegunach komu¬ tacyjnych (pomocniczych) maszyny pradu stalego polaczone z dodatkowym zródlem pradu i w szereg wlaczonym regulowanym rezystorem. Uklad taki stosuje sie w maszynach o wolnozmieniajacych sie obciazeniach, w których strefa statycznej beziskro- wej komutacji jest zbyt waska. Zas w maszynach o szybkozimiennych obciazeniach, w których pra¬ dy wirowe powoduja ubytki strumienia magnetycz¬ nego w osi biegunów komutacyjnych, takie roz¬ wiazanie nie zapewnia poprawy warunków komu¬ tacji maszyny. Dla tego rodzaju obciazen prado¬ wych zachodzi koniecznosc zastosowania nadazne- go ukladu wspomagania pola magnetycznego ma¬ szyny w jej osi poprzecznej zapewniajacego rozsze¬ rzenie nie tylko statycznej, lecz równiez i dyna- inicznej strefy komutacji beziskrowej.Celem wynalazku jest zmniejszenie, lub calkowite zlikwidowanie iskrzenia w maszynie duzej mocy o szybtoozmdjeniiajaicych sie oibciazeniiaich.Istota wynalazku jest uklad magnetycznego wspomagania biegunów komutacyjnych, który to uklad sklada sie z nawrotnego przeksztaltnika ty¬ rystorowego zasilanego z sieci pradu przemienne¬ go sterowanego za pomoca sily elektromotorycz¬ nej — proporcjonalnej do pochodnej zmian pradu 93 64093 640 3 obciazenia maszyny — indukowanej w bezinercyj- nym czujniku stromosci zmian pradu. Bieguny komutacyjne posiadaja dodatkowe uzwojenia wspo¬ magania magnetycznego, które zasilane sa pradem z praaksztaltniifea bedacym fuinlkicja sitrwmosci zmian pradu glównego. Na biegun komutacyjny nawinie¬ ta je^st równiez cewka szybkosci zmian strumie¬ nia magnetycznego w której indukuje sie sila ele- ktaarniOtoiryczinia ipiropoircjonaLLnia do zmian isitiruimie- nia magnetycznego. Czias opózniiemia tej sily eie- ktanomatoiryicziniej w stosunku do sily elekitrioimo- torycznej wzniecanej w czujniku bezinercyjnym jest miara bezwladnosci magnetycznej maszyny i stanowi parametr okreslajacy odpowiedni stopien forsowania pola magnetycznego za pomoca ampe- rozwojów z dodatkowego uzwojenia wspomagania magnetycznego. Przeksztaltnik moze byc równiez sterowany dodatkowym sygnalem bedacym odwzo- noiwaniiem natezenia pradu w obwodzie obciaze¬ nia maszyny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, który przed¬ stawia schemat ukladu magnetycznego wspoma¬ gania biegunów komutacyjnych maszyny pradu stalego o szybkich i duzych zmianach obciazen pradowych. Uklad sklada sie z nawrotnego tyry¬ storowego przeksztaltnika i sterowanego sila elek¬ tromotoryczna proporcjonalna do szybkosci zmian obcdaceniiia maszyny 6, iktóra ito sila dinidiulkuje siie w czujniku 2 stromosci zmian pradu, umieszczonym w obwodzie pradu zasilania glównego 7. Na bie¬ gunach komutacyjnych znajduja sie cewki 3 wspo¬ magania magnetycznego polaczone z przeksztaltni¬ kiem 1, oraz cewka 5 szybkosci zmian strumienia magnetycznego okreslajaca stopien forsowania pro¬ cesu wspomagania pola w osi biegunów komuta¬ cyjnych. Przeksztaltnik pradu moze byc równiez dodatkowo sj^erowany sygnalem proporcjonalnym do natezenia pradu pobieranym z bocznika 4.Z ais Uklad magnetycznego wspomagania biegunów komutacyjnych maszyny pradu stalego o szybkich i duzych zmianach obciazen pradowych, skladaja- cy sie ze zródla pradu wspomagania wspólpracu¬ jacy z ukladem sterowania, znamienny tym, ze sklada sie z uzwojen umieszczonych na biegunach komutacyjnych maszyny badacymi dodatkowymi uzwojeniami komutacyjnymi (3) maszyny, oraz skla- da sie z bezinercyjnego czujnika (2) stromosci zmian pradu obciazenia maszyny i cewki pomia¬ rowej (5) umieszczonej na jednym z biegunów komutacyjnych maszyny (6), zas miedzy zródlem pradu wspomagania, a maszyna (6) znajduje sie niawrolbny pirzekszitaltniik tyrystorowy (1), kitórego wyjsciowy obwód polaczony jest z dodatkowymi uzwojeniami komutacyjnymi (3), natomiast uklad sterowania przeksztaltnika tyrystorowego (1) po¬ laczony josit z beziineiricyjinym czujnikiem (2) zmian pradu obciazenia maszyny i cewka pomiarowa (5), które to .polaczenie stanowi ujemne sprzezenie zwrotne.WZGraf., Z-d Nr 2, zam. 962/77, A4, 125 Cena 10 zl PL PL