PL93339B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymy¬ wania nowych reaktywnych barwników antrachi¬ nonowych rozpuszczalnych w wodzie o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza dwuwartosciowa reszte benzenowa, stilbenowa, dwufenylowa albo dwufenyloaminowa lub reszte alkilenowa o 2—6 atomach wegla, przy czym wymienione wyzej reszty zawieraja co najmniej jedna grupe sulfo¬ nowa oraz ewentualnie inne podstawniki, R ozna¬ cza atom wodoru lub grupe metylowa, X oznacza grupe sulfonowa lub karboksylowa, a Y ozna¬ cza atom wodoru lub grupe sulfonowa.

Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie no¬ we reaktywne barwniki antrachinonowe o ogól¬ nym wzorze 1, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, poddajac chlorek cyjanuru w dowolnej kolejnosci, przy równomolowym stosun¬ ku reagentów, reakcjom kondensacji ze zwiazkiem aminoantrachinonowym o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie oraz z kwasem aminometylenosulfonowym lub -karboksylowym.

Jako zwiazki aminoantrachinonowe o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, mozna stosowac np.: kwas l-amino-4-(4'- -aminofenyio)-aminoantrachinono-2,3'-dwusulfono- wy, kwas l-amino-4-(3,-aminofenylo)-aminoantra- chinono-2,4'-dwusulfonowy, kwas l-amino-4-(4'-a- minofenylo)-aminoantrachinono-2,3',5- lub -2,3',8- 2 -trójsulfonowy albo ich mieszanine, kwas 1-amino- -4-(4"-aminodwufenylo)-aminoantrachinono-2,3"- -dwusulfonowy, kwas l-aminó-4-t4,-amino-3,-kar- boksyfenylo)-aminoantrachinono-2-sulfonowy, kwas l-amino-4-(3,-aminofenylo)-aminoantrachinono-2,4,, 6'-trójsulfonowy, kwas l-amino-4-(2,-chloro-3,-ami- nofenylo)-aminoantrachinono-2,5,-dwusulfonowy, kwas l-amino-4-(2'-metylo-3'-metyloaminofenylo)-a- minoantrachinono-2,5,-dwusulfonowy, kwas 1-ami- no-4-(4,-aminofenylo)-aminoantrachinono-2,6,3,-trój- sulfonowy, kwas l-amino-4-(3'-amino-2,,4,,6'-trój- tnetylofenylo)-aminoantrachinono-2,5,-dwusulfono- - wy albo kwas l-amino-4-(4,,-aminostilbeno)-amino- antrachinono-2,2',2"-trójsulfonowy.

Procesy kondensacji prowadzi sie w srodowisku wodnym lub w mieszaninie wody z mieszajacym sie z woda rozpuszczalnikiem organicznym, w dwóch etapach. W pierwszym etapie utrzymuje sie temperature srodowiska reakcji w granicach 0—5°, a w drugim etapie — w granicach 30—60°.

Reakcje przebiegaja korzystnie w obecnosci czyn¬ nika wiazacego kwasy, dodawanego z taka szyb¬ koscia, by wartosc pH mieszaniny reakcyjnej utrzymywala sie w granicach 4—8.

Kwas aminometylenosulfonowy, uzywany w spo¬ sobie wedlug wynalazku, mozna otrzymac zna¬ nym sposobem na drodze kondensacji w stosun¬ kach równomolowych formaldehydu, kwasnego siarczynu sodowego i amoniaku lub przez prze- 93 33993 339 3 puszczanie gazowego dwutlenku siarki przez mie¬ szanine formaldehydu i amoniaku.

Uzyskane barwniki mozna wyodrebniac w zna¬ ny sposób, np. przez wysolenie chlorkiem sodo¬ wym, odsaczenie wytraconego barwnika i wysu¬ szenie lub bez wysalania, na drodze suszenia w suszarce rozpylowej.

Otrzymane sposobem wedlug wynalazku nowe barwniki sa bardzo dobrze rozpuszczalne w wo¬ dzie i w zwiazku z tym stanowia szczególnie cenne barwniki reaktywne, nadajace sie do dru¬ kowania materialów celulozowych, z którymi w. obecnosci srodków wiazacych kwasy reaguja z wy¬ soka wydajnoscia.

Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac jego za¬ kresu, "nastepujace przyklady, w których czesci i l procenty* oznaczaja czesci i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Cel¬ sjusza.

Px z y k l a d I. Eoztwór 53,3 czesci soli dwu sodowej kwasu l-amino^-^-aminoanilinoJ-antra chinono-2,4,-dwusolfonowego w 1000 czesciach wo¬ dy dodaje sie w ciagu 10 minut do zawiesiny 18,5 czesci chlorku cyjanuru w 150 czesciach wo¬ dy, 250 czesciach lodu i 1 czesci Nekalu BX. Mase reakcyjna miesza sie w temperaturze 0—5°, utrzy- w mujac przez stopniowe dodawanie roztworu 17 czesci fosforanu trójsodowego w 100 czesciach wody wartosc pH = 7,0—7,2. Po zakonczeniu kon¬ densacji barwnik wysala sie przez dodanie 150 czesci chlorku sodowego, miesza w ciagu 2—3 go- 30 dzin i odsacza. Otrzymana paste barwnika dwu- chlorotrójazynowego zawiesza sie w 450 czesciach wody, dodaje 13 czesci kwasu aminometylenosul- fonowego, zobojetnia weglanem sodowym do war¬ tosci pH = 6,8—7,2, podgrzewa do temperatury ** 40—45° i miesza do zakonczenia reakcji konden¬ sacji. Powstaly barwnik monochlorotrójazynowy wysala sie chlorkiem potasowym, odfiltrowuje i suszy. Otrzymuje sie barwnik reaktywny o dosko¬ nalej rozpuszczalnosci w wodzie, nadajacy sie 40 szczególnie do drukowania wyrobów celulozowych na kolor blekitny i wykazujacy duza odpornosc na pranie i swiatlo.

Przyklad II. Postepuje sie sposobem opisa¬ nym w przykladzie I, zastepujac kwas aminome- 45 tylenosulfonowy równowazna iloscia kwasu amino- metylenokarboksylowego. Otrzymuje sie równo- cenny barwnik, barwiacy wlókno celulozowe na kolor blekitny.

Przyklad III. Roztwór 13,3 czesci kwasu l-amino-4-(3'-aminoanilino)-2,4,-dwusulfonowego w 200 czesciach wody dodaje sie, mieszajac, do za¬ wiesiny 4,9 czesci chlorku cyjanuru w 30 czesciach acetonu i 100 czesciach wody. Mase reakcyjna miesza sie w temperaturze 0—5°, utrzymujac do zakonczenia reakcji kondensacji wartosc pH — = 4—5 za pomoca 2n roztworu weglanu sodo¬ wego. Nastepnie odsacza sie stale zanieczyszcze¬ nia, a do przesaczu dodaje sie 2,8 czesci kwasu aminometylenosulfonowego, zobojetnia weglanem sodowym do osiagniecia wartosci pH = 6,0—6,5, ogrzewa do temperatury 40—50° i miesza w tej temperaturze. Celem utrzymania az do zakoncze¬ nia procesu kondensacji pH srodowiska okolo 6,5 dodaje sie do masy reakcyjnej stopniowo, w mia¬ re potrzeby, 2n roztwór sody.

Uzyskany produkt wysala sie, odsacza, przemy¬ wa 10% roztworem chlorku sodowego i suszy pod zmniejszonym cisnieniem lub w suszarce rozpy¬ lowej. Przed suszeniem mozna barwnik poddac stabilizowaniu przez dodanie do masy poreakcyj¬ nej mieszaniny fosforanów jedno- i dwusodowego lub mocznika. Otrzymany barwnik monochloro¬ trójazynowy barwi wlókno celulozowe w obecno¬ sci srodków wiazacych kwas na kolor blekitny z odcieniem czerwonym.

Przyklad IV. Do zawiesiny 19 czesci chlor¬ ku cyjanuru w 100 czesciach wody, 150 czesciach lodu i 1 czesci Nekalu BX dodaje sie roztwór 11,2 czesci kwasu aminometylenosulfonowego w 100 czesciach wody i 8,5 czesciach kwasnego weglanu sodowego. Reakcje kondensacji prowadzi sie w temperaturze 0—5°, utrzymujac przez stopniowe wkraplanie 2n roztworu weglanu sodowego war¬ tosc pH okolo 7. Nastepnie odsacza sie nieprze- reagowany chlorek cyjanuru, a do przesaczu do¬ daje sie paste 53,3 czesci soli dwusodowej kwasu l-amino-4-(3,-aminoanilino)-antrachinono-2,4'-dwu- sulfonowego. Calosc ogrzewa sie do temperatury 45—60° i miesza do zakonczenia reakcji konden¬ sacji, przy czym przez stopniowe wkraplanie 10% roztworu weglanu sodowego utrzymuje sie pH srodowiska reakcji w granicach 7—7,2. Po zakon¬ czeniu kondensacji roztwór barwnika suszy sie pod zmniejszonym cisnieniem lub w suszarce roz¬ pylowej. Otrzymuje sie barwnik o doskonalej roz¬ puszczalnosci w wodzie, nadajacy sie szczególnie do drukowania i do ciaglych metod barwienia wyrobów celulozowych na kolor blekitny.

Postepujac sposobem wedlug wynalazku, zilu¬ strowanym za pomoca przykladów I—IV, na dro¬ dze kondensacji chlorku cyjanuru w dowolnej ko¬ lejnosci z równowazna iloscia zwiazku aminoantra- chinowego o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie i z równowazna ilos¬ cia odpowiedniego aminokwasu, otrzymuje sie no¬ we barwniki reaktywne, których zwiazki wyjsciowe oraz barwy przedstawiono w przykladach V—XXIII w nastepujacej tablicy93 339 6 Tablica Przyklad 1 V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI XXII XXIII Zwiazek aminoantrachinonowy 2 kwas l-amino-4-(4'-aminoanilino)-antrachino- no-2,3'-dwusulfonowy >> kwas l-amino-4-(3'-aminoanilino)-antrachino- no-2,4',6'-trójsulfonowy » kwas l-amino-4-(3'-amino-2,4',6-trójmetylofe- nyloamino)-antrachinono-2,5'-dwusulfonowy » kwas l-amino-4-(3,-amino-2,,4,,6,-trójmetylo- Cenyloamino)-antrachinono-2,5,5,-trójsulfono- wy kwas l-amino-4-(3'-amino-2',6'-dwumetylofe- nyloamino)-antrachinono-2,4,-dwuslfonowy » kwas 1-amino-4-(^)-aminoszesciometylenoami- no)-antrachinono-2-sulfonowy kwas l-amino-4-(4'-aminofenyloamino)-an- trachinono-2,6,3'-trójsulfonowy kwas l-amino-4-(4,-amino-2,-karboksyfenylo- amino)-antrachinono-2,6-dwuslfonowy » *was l-amino-4-(3'-aminoanilino)-antrachino- no-2,5'-dwusulfonowy kwas l-amino^-^-amino-e^chloroanilino)- -antrachinono-2,5'-dwusulfonowy kwas l-amino-4-(4,-aminoanilino)-antrachino- no-2,5,3,-trójsulfonowy kwas l-amino-4-(4,-metyloaminoanilino)-an- trachinono-2-sulfonowy twas l-amino-4-(4,,-aminodwufenylo)-amino- antrachinono-2,3"-dwusulfonowy twas l-amino-4-(4"-aminodwufenyloamino)- aminoantrachinono-2,2'-2"-trójsulfonowy Aminokwas 3 kwas aminometylenosul- fonowy kwas aminooctowy kwas aminometylenosul- fonowy kwas aminooctowy >> kwas aminometylenosul- fonowy » » kwas aminooctowy >» kwas aminometylenosul- fonowy » kwas aminooctowy kwas aminometylenosul- fonowy kwas aminometylenosul- fonowy » » » j> Barwa 4 blekitna o odcieniu zielonym " czerwono-blekitna " " " " 1 " " " blekitna o odcieniu zielonym " " 1 czerwono-blekitna blekitna zielono-blekitna " 1 " 1 " 193 339 8

Claims (2)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób otrzymywania nowych reaktywnych barwników antrachinonowych rozpuszczalnych w wodzie o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza dwuwartosciowa reszte benzenowa, stilbenowa, dwufenylowa albo dwufenyloaminowa lub reszte alkilenowa o 2—6 atomach wegla, przy czym wymieniowe wyzej reszty zawieraja co najmniej jedna grupe sulfonowa oraz ewentualnie inne podstawniki, R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, X oznacza grupe sulfonowa lub kar¬ boksylowa, a Y oznacza atom wodoru albo grupe sulfonowa, znamienny tym, ze chlorek cyjanuru poddaje sie przy równomolowym stosunku reagen¬ tów reakcji kondensacji ze zwiazkiem aminoan- trachinonowym o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, a nastep¬ nie kondensuje uzyskany zwiazek przy równo¬ molowym stosunku reagentów z kwasem amino- metylenosulfonowym lub -karboksylowym. 10 19 20

2. Sposób otrzymywania nowych reaktywnych barwników antrachinonowych rozpuszczalnych w wodzie o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza dwuwartosciowa reszte benzenowa, stilbenowa, dwufenylowa albo dwufenyloaminowa lub reszte alkilenowa o 2—6 atomach wegla, przy czym wymienione wyzej reszty zawieraja co najmniej jedna grupe sulfonowa oraz ewentualnie inne pod¬ stawniki, R oznacza atom wodoru lub grupe me¬ tylowa, X oznacza grupe sulfonowa lub karboksy¬ lowa, a Y oznacza atom wodoru albo grupe sul¬ fonowa, znamienny tym, ze chlorek cyjanuru pod¬ daje sie przy równomolowym stosunku reagentów reakcji kondensacji z kwasem aminometylenosul- fonowym lub -karboksylowym, a nastepnie kon¬ densuje uzyskany zwiazek przy równomolowym stosunku reagentów ze zwiazkiem aminoantrachi- nonowym o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie. Y o ^h-a-n-c ,NH-CH9-X N wzór 1 O NHt " ' ,S09H wzór 2 RSW Zakl. Graf. W-wa, Srebrna 16, z. 334-77/0 —110+20 egz. Cena 10 zl