Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania dwuestrów alkilowych kwasów N-acylo-a-aminofosfo¬ nowych o wzorze ogólnym 1, w którym R oznacza atom wodoru, nizszy alkil lub fenyl, Ri oznacza nizszy alkil, a Ac jest grupa p-toluenosulfonylowa, ftalilowa lub benzyloksykarbonylowa.Dotychczas znany jest sposób otrzymywania dwuestrów metylowych N-acylowych kwasówa-aminofosfo- nowych, który polega na tym, ze na bromometylenoftalimid dziala sie fosforynem trójmetylowym. Nie jest natomiast znany sposób otrzymywania mieszanych dwuestrów alkilowo-metylowych kwasów N-acylo-a-amino¬ fosfonowych.Sposób otrzymywania dwuestrów alkilowych kwasów N-acylo-a-aminofosfonowych o wzorze ogólnym 1, w którym R-oznacza atom wodoru, nizszy alkil lub fenyl, Rj oznacza nizszy alkil, zas Ac jest grupa p-toluenosulfonylowa, ftalilowa lub benzyloksykarbonylowa, wedlug wynalazku polega na tym, ze na zwiazek o wzorze 2, w którym R oznacza atom wodoru, nizszy alkil lub fenyl, Rj -wodór lub nizszy alkil, zas Ac - grupe p-toluenosulfonylowa, ftalilowa lub benzylokarbonylowa, rozpuszczony w alkoholu alifatycznym, korzystnie w metanolu dziala sie eterowym roztworem dwuazometanu do momentu zaprzestania wydzielania sie pecherzyków azotu, korzystnie w temperaturze 0°C, a nastepnie odparowuje sie lotne skladniki mieszaniny reakcyjnej zas uzyskany dwuester oczyszcza sie znanymi sposobami, zwlaszcza przez krystalizacje z rozpuszczal¬ ników organicznych.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest mozliwosc otrzymywania dwuestrów alkilowych kwasów N-acylo-a- -aminofosfonowych z tanich i prostych do otrzymywania substratów, na drodze jednoetapowej przemiany, w bardzo krótkim czasie i lagodnych warunkach, z wysokimi wydajnosciami rzedu 75-95%.Ponadto zwiazki te moga byc wykorzystywane do syntez fosfonowych analogów peptydów, a takze jako modele do badan stereochemii fosforu.Sposób wedlug wynalazku ilustruja podane nizej przyklady.Przyklad I. 642 mg (2mM) kwasu N-karbobenzoksy-1-aminobenzylofosfonowego rozpuszcza sie w 10 ml metanolu. Roztwór chlodzi sie do temperatury 0°C i przy ciaglym mieszaniu dodaje sie eterowy roztwór dwuazometanu do momentu, gdy mieszanina reakcyjna przybierze trwale, jasnozólte zabarwienie.2 93173 Rozpuszczalniki usuwa sie przez destylacje pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc krystalizuje z mieszani¬ ny octanu etylu - heksan. Otrzymuje sie 665 mg dwuestru metylowego kwasu N-karbobenzoksy-1-aminobenzy- lofosfonowego ó temperaturze topnienia 120-121°C i z wydajnoscia 95%.Przyklad II. 523 mg (1,5 mM) monoestru etylowego kwasu N-karbobezoksy-1-aminobenzylofosfono- wego rozpuszcza sie w 20 ml metanolu. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie do temperatury 0°C i przy ciaglym mieszaniu dodaje eterowy roztwór dwuazometanu do momentu, gdy mieszanina reakcyjna przybierze trwale jasnozólte zabarwienie. Rozpuszczalniki usuwa sie przez odparowanie pod zmniejszonym cisnieniem, a do pozostalosci dodaje sie suchego eteru etylowego. Wytracony produkt odsacza sie, a nastepnie krystalizuje z mieszaniny octan etylu-heksan. Otrzymuje sie 490 mg dwuestru etylowo-metylowego kwasu N-karbobenzoksy- -1-aminobenzylofoslonowego o temperaturze topnienia 103-105°C i z wydajnoscia 91%.Przyklad III. 682 mg (2 mM) kwasu N-p-toluenosulfonylo-1-aminobenzylofoslonowego rozpuszcza sie w 10 ml metanolu. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie do temperatury 0°C i przy ciaglym mieszaniu dodaje eterowy roztwór dwuazometanu do momentu, gdy mieszanina reakcyjna przybierze trwale jasnozólte zabarwie¬ nie. Rozpuszczalniki usuwa sie przez krystalizacje pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc krystalizuje z alkoholu metylowego. Otrzymuje sie 565 mg dwuestru metylowego kwasu N-p-toluenosulfonylo-1-aminobenzy- lofosfonowego o temperaturze topnienia 162-164°C z wydajnoscia 77%.Przyklad IV. 538 mg (2 mM) momoestru etylowego kwasu N-ftaliloaminometanofosfonowego roz¬ puszcza sie w 10 ml metanolu. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie do temperatury 0°C i przy ciaglym mieszaniu dodaje eterowy roztwór dwuazometanu do momentu, gdy mieszanina reakcyjna przybierze trwale, jasnozólte zabarwienie. Metanol i eter odparowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc krystalizuje z mieszani¬ ny benzen-heksan. Otrzymuje sie 530 mg dwuestru etylowo-metylowego kwasu N-ftaliloaminometanofosfonowe- go o temperaturze topnienia 81—82°C z wydajnoscia 93%.Przyklad V. 545 mg (1,5 mM) monoestru n-propylowego kwasu N-karbobenzoksy-1-aminobenzylofo- sfonowego rozpuszcza sie w 15 ml n-propanolu. Mieszanine reakcyjna chlodzi sie do 0°C i,przy ciaglym mieszaniu dodaje eterowy roztwór dwuazometanu do momentu, gdy mieszanina reakcyjna przybierze trwale, jasnozólte zabarwienie. Metanol i eter usuwa sie przez odparowanie pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc krystalizuje z mieszaniny octan etylu-heksan. Otrzymuje sie 460 mg dwuestru n-propylowo-metylowego kwasu N-karbobenzoksy-1-aminobenzylofosfonowego o temperaturze topnienia 67-69°C i z wydajnoscia 81%.Przyklad VI. 510,4 mg (2 mM) kwasu N-ftalilo-1-aminoetanofosfonowego rozpuszcza sie w 10 ml metanolu. Roztwór chlodzi sie do temperatury 0°C i przy ciaglym mieszaniu dodaje sie eterowy roztwór dwuazometanu do momentu gdy mieszanina reakcyjna przybierze trwale, jasnozólte zabarwienie. Rozpuszczalni¬ ki usuwa sie przez destylacje pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc krystalizuje z mieszaniny benzen-hek¬ san. Otrzymuje sie 436 mg dwuestru metylowego kwasu N-ftalilo-1-aminoetanofosfonowego, z wydajnoscia 77%. PL