Przedmiotem wynalazku jest uklad kluczujacy do elektronicznego przelaczania odczepów cewki w ukladach generacyjnych, przeznaczony do genero¬ wania sygnalów o czestotliwosciach w zakresie jednej oktawy lub kilku oktaw i umozliwiajacy u- zyskanie napiecia wszystkich generowanych syg¬ nalów o jednakowym poziomie.Stosowane dotychczas uklady kluczujace do e- lektronicznego przelaczania odczepów cewki ob¬ wodu drgan generatorów sa wyposazone w dodat¬ kowe tranzystory, których wejscia sa polaczone z poszczególnymi wyjsciami ukladu sterujacego, na¬ tomiast wyjscia tych tranzystorów polaczone sa z poszczególnymi odczepami wspomnianej rewki.Dzialanie tych znanych ukladów kluczujacych polega na tym, ze zalaczanie do obwodu drgan da¬ nego odczepu cewki wykonywane jest bezstykowo poprzez wybrany tranzystor, który przewodzi prad wskutek przylozenia do jego obwodu wejsciowego napiecia dodatniego, doprowadzanego z ukladu sterujacego z tym, ze pozostale odczepy cewki ob¬ wodu drgan sa dla przebiegów zmiennych polaczo¬ ne poprzez odpowiednie tranzystory, które wów¬ czas znajduja sie w stanie nieprzewodzenia pradu, z masa ukladu.Powyzszy znany uklad kluczujacy do elektronicz¬ nego przelaczania odczepów cewki w ukladach ge¬ neracyjnych ma te zasadnicza wade, ze wystepuje w nim oddzialywanie na obwód drgan z zalaczo¬ nym zadanym odczepem cewki — obwodów, utwo- rzonych z polaczenia pozostalych odczepów cewki, poprzez odpowiednie tranzystory, z masa ukladu, które to obwody wnosza do obwodu drgan w za¬ leznosci od tego, który odczep jest wlaczony do pracy, impedancje o róznej wartosd, w wyniku czego przy przelaczaniu beastykowym odczepów cewki nie mozna uzyskac na wyjsciu generatora stalego poziomu drgan w szerokim zakresie cze¬ stotliwosci. • W zwiazku z tym, w ukladach, gdzte zachodzi koniecznosc otrzymania zakresu zmiany generowa¬ nych sygnalów o czestotliwosci wiecej niz jedna oktawa, nalezy stosowac dwa lub wiecej ukladów generacyjnych.Celem wynalazku jest otrzymanie niezmiennych, ii jest bez obnizania poziomu napiec, sygnalów wychodzacych z generatora, generujacego sygnaly tak w zakresie czestotliwosci jednej, jak i powyzej jednej oktawy, sterowanego ukladami bezstykowy- mi. istota wynalazku polega na wlaczaniu do bazy kazdego z tranzystorów kluczujacych, które wla¬ czaja poszczególne odczepy uzwojenia cewki ge¬ nerujacej — jednej lub wiecej, diod polaczonych ze soba szeregowo w kierunku przewodzenia pra¬ du do tranzystora, *raz dolaczenia przez uklad sterujacy do strony wejsciowej ostatniej (liczac od tranzystora) diody — potencjalu — dla otwarcia okreslonego tranzystora, celem wyslania sygnalu o zadanej czestotliwosci z jednoczesnym wlacze- 92 73392 733 niem potencjalu zerowego do baz pozostalych klu¬ czujacych tranzystorów, eliminujac je w ten spo¬ sób z pracy.Dzieki temu, ze na bazy poszczególnych kluczu¬ jacych tranzystorów podany jest dla zablokowania staly potencjal zerowy oraz, ze spadek napiecia na zlaczu baza — kolektor jest kompensowany spadkiem napiecia na diodach, rezystancja tran¬ zystora kluczujacego w stanie zatkania jest stala.W zwiazku z tym poszerza sie zakres generowa¬ nych czestotliwosci ponad jedna oktawe, przy sta¬ lym napieciu wyjsciowym w calym zakresie ge¬ nerowanych czestotliwosci.Powoduje to macane oszczednosci przy budowie ukladów generacyjnych ze zmiana czestotliwosci powyzej jednej oktawy.Przyklad wykonania ukladu wedlug wynalazku jest przedstawiony na zalaczonym rysunku w po¬ staci schematu ideowego.Jak pokajano na rysunku uklad kluczujacy we¬ dlug wynalazku sklada sie z m galezi zabezpiecza¬ jacych Gl, Ol ... Gm, które poprzez rezystory rv tt ••, rm ograniczajace prad bazy tranzystorów, wlaczone sa do poszczególnych baz tranzystorów Tl, Tz ... Tm kluczujacych generator. Tranzystory te wlaczaja poszczególne odczepy 1, 2 ... m wtór¬ nego uzwojenia II cewki generujacej L poprzez uklad komutacyjny K, pozwalajacy laczyc kolekto¬ ry kazdego tranzystora kluczujacego z dowolnym odczepem cewki generujacej. Polaczenia te sa a- stawiane recznie dla danego kodu. Kazda z galezi zabezpieczajacych Gl, Gl ... Gm sklada sie z jed¬ nej lub wiecej diod Dl/l ... Dn/1, Dl/2 ... Dn/2 ...... Dl/m ... Dn/m polaczonych ze soba szeregowo w kierunku przewodzenia pradu do tranzystora.Dla uruchomienia generatora majacego genero¬ wac zadana czestotliwosc uklad' sterujacy wlacza znak „+" na wejscie ostatniej diody (liczac od tranzystora) do galezi odpowiadajacej tej czesto¬ tliwosci, natomiast dla zablokowania pozostalych galezi wlacza potencjal zerowy.W przykladowym wykonaniu wynalazku zasto¬ sowano uklad generacyjny MeJssnera na tranzy¬ storze Tg, którego baza podlaczona jest w punk¬ cie b do uzwojenia pierwotnego I obwodu drgan polaczonego w drugim koncu a poprzez diode D z masa ukladu. Zmiany generowanej czestotliwo¬ sci sygnalów uzyskuje sie tu przez zmiane zala¬ czenia do punktu a, to jest do poczatku pierwot¬ nego uzwojenia I obwodu drgan, poszczególnych odczepów wtórnego uzwojenia II tego obwodu, tworzacego obwód zamkniety poprzez kondensator blokujacy Cl. Do przelaczanych odczepów uzyto ukladu kluczujacego bezstykowego skladajacego sie z tranzystorów Tl, T2 ... Tm, które, poprzez uklad komutacyjny K, swoimi (kolektorami lacza sie z okreslonymi odczepami wtórnego uzwojenia cew¬ ki na caly czas pracy generatora, na którego wyj¬ sciu W pojawia ®ie poprzez sprzegajacy konden- saitor C2 polaczony z kolektorem generacyjnego tranzystora Tg — sygnal o stalym poziomie.Uklad kluczujacy do elektronicznego (przelacza¬ nia odczepów cewki w ukladach generacyjnych wedlug niniejszego wynalazku dziala w sposób na¬ stepujacy.Jak juz wspomniano generator pracuje w ukla¬ dzie Meissnera, w którym zmiany generowanej czestotliwosci sygnalów uzyskuje sie przez zmia¬ ne zalaczanych odczepów wtórnego uzwojenia cew¬ ki L do punktu a. Do przelaczania odczepów uzy- to ukladu kluczujacego bezstykowego skladajacego sie z tranzystorów Tl ... Tm, które poprzez uklad komutacyjny K swoimi kolektorami laczy sie z o- kreslonymi odczepami wtórnego uzwojenia cewki, na caly czas pracy generatora. (W zaleznosci oi zadanego kodu sygnalu).Stwierdzono, z<. jesli w obwód bazy tranzystorów kluczujacych Tl - Tm nie wlaczy sie diody Dl - Dni w kierunku przewodzenia, to napiecie wyjsciowe generowanych sygnalów imienia sie powyzej 6 dB, w zaleznosci od generowanej czestotliwosci.Wlaczenie w obwód bazy kluczujacych tranzy¬ storów wynalazku diody Dl - D*n powoduje usu¬ niecie powyzszej wady. Ilosc wlaczonych diod w obwód bazy tranzystora kluczujacego zal$zy od zakresu przestrajania generatora.Stwierdzano, ze przy zmianie czestotliwosci ge¬ nerowanych sygnalów w zakresie dwóch oktaw i przy wlaczeniu w obwód bazy tranzystora klu¬ czujacego trzech diod otrzymuje sie wahania na- piecia wyjsciowego generowanego sygnalu ponizej 1 dB.Generator generuje sygnal o okresLonej czesto¬ tliwosci, jesli na baze tranzystora kluczujacego po dane jest napiecie dodatnie. W tym samym cza- sie inne tranzystory kluczujace powinny byc za¬ blokowane. Tranzystory kluczujace bk&uje sie przez podanie na baze napoeela o potencjale ze¬ rowym. 40 PL