Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny uklad sterowania ilorazem pradów, zwlaszcza dla analo¬ gowych bloków mnozaco-dzielacych o duzej do¬ kladnosci i szerokim pasmie czestotliwosci robo¬ czych, znajdujacy zastosowanie w ukladach po¬ miarowych i automatyki przemyslowej, w których konieczna jest realizacja funkcji mnozenia lub dzielenia sygnalów analogowych.Dotychczas znane sa uklady diodowo-tranzysto- rowe lub uklady tranzystorowe przeznaczone do sterowania ilorazem pradów. W ukladach diodo- wo-tranzystorowych, do pary diod wejsciowych przetwarzajacych prady wedlug funkcji logarytmu na napiecia, przylaczona jest bazami para tran¬ zystorów wyjsciowych delogarytmujacych sygnal napieciowy diod na sygnal pradowy obwodu ko¬ lektorów. Niedoskonalosc charakterystyk logaryt¬ micznych diod jest powodem duzych bledów for¬ mowania ilorazu pradów tranzystorów wyjscio¬ wych w porównaniu do wymuszonego ilorazu pra¬ dów diod wejsciowych. Natomiast w ukladach tranzystorowych sterowania ilorazem pradów, dzieki zastapieniu diod para tranzystorów wej¬ sciowych o zwartych odpowiednio bazach do ko¬ lektorów, uzyskuje sie znaczne polepszenie zalez¬ nosci logarytmicznych napiec emiterowych od pra¬ dów.Jednakze pobór pradu przez bazy tranzystorów wyjsciowych jest powodem bledów logarytmowa- nia funkcji pradów wymuszonych w tranzysto- rach wejsciowych. Nawet przy stosunkowo duzych wartosciach wspólczynnika wzmocnienia tranzys¬ torów wyjsciowych uzyskuje sie w tych ukladach niepomijalne bledy sterowanego ilorazu pradów.Uzyskana w zwiazku z tym niewielka dokladnosc rzedu 0,5fyo ogranicza zastosowanie tych ukladów do analogowych bloków mnozaco-dzielacych o ma¬ lych dokladnosciach.Celem wynalazku jest usuniecie podanych nie¬ dogodnosci przez opracowanie ukladu sterowania ilorazem pradów, w którym uzyskano odpowied¬ nie odseparowanie ukladu delogarytmujacego na¬ piecia od ukladu logarytmujacego prady.Cel ten osiagnieto przez zastosowanie w elektro¬ nicznym ukladzie sterowania, wzmacniacza wej¬ sciowego i diody prostowniczej, polaczonej z obwo¬ dem wyjsciowym tego wzmacniacza. Wejspie nie- inwersyjne wzmacniacza polaczone jest bezposred¬ nio lub poprzez rezystor z kolektorem tranzysto¬ ra logarytmujacego. Natomiast wyjscie tego wzmacniacza polaczone jest bezposrednio lub po¬ przez rezystory z bazami dwóch tranzystorów, lo¬ garytmujacego i delogarytmujacego, przy czym bazy pozostalych tranzystorów ukladu polaczone sa ze soba bezposrednio lub poprzez rezystor. Po¬ nadto emitery tranzystorów logarytmujacyeh oraz emitery tranzystorów delogarytmujacych polaczo¬ ne sa ze soba parami.W ukladzie wedlug wynalazku, sterowanie ilo¬ razem pradów doplywajacych do kolektorów tran- 92 609 \3 92 609 4 zystorów, uzyskuje sie w przypadku zastosowania tranzystorów typq „npn" przy podlaczeniu anody diody prostowniczej do obwodu wyjsciowego wzmacniacza. Natomiast sterowanie ilorazem pra¬ dów odplywajacych z kolektorów tranzystorów, uzyskuje sie w przypadku zastosowania w ukla¬ dzie tranzystorów typu „pnp" przy podlaczeniu katody diody prostowniczej do obwodu wyjscio¬ wego wzmacniacza.Omawiany uklad moze zawierac wiecej niz jedna para tranzystorów delogarytmujacych o odpowied¬ nio polaczonych emiterach i bazach. W tym przy¬ padku uzyskuje sie mozliwosc jednoczesnego stero¬ wania wieloma ilorazami pradów kolektorowych par tranzystorów delogarytmujacych.Dzieki malej rezystancji wyjsciowej wzmacnia¬ cza, prady sterowania baz tranzystorów delogaryt¬ mujacych nie wplywaja na zmiane rozplywu pra¬ dów w tranzystorach logarytmujacych. Zastosowa¬ nie wzmacniacza wejsciowego spowodowalo, ze cha¬ rakterystyka logarytmowania nie jest obarczona bledem wynikajacym z obecnosci tranzystorowego ukladu delogarytmujacego. Ponadto zastosowanie odpowiedniego scalonego wzmacniacza wejsciowe¬ go pozwala na bardzo dokladne przetwarzanie sy¬ gnalu wejsciowego na prad tranzystora logarytmu- jacego.Dokladnosc elektronicznego ukladu stanowiacego przedmiot wynalazku jest stosunkowo duza i za¬ lezy ona glównie od parametrów, zastosowania wzmacniacza oraz od parametrów dobieranych pa¬ rami tranzystorów logarytmujacych i delogaryt¬ mujacych. Uklad umozliwia uzyskanie bez specjal¬ nych trudnosci dokladnosci rzedu 0,l°/o.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiony jest schemat ideowy elektronicznego ukladu sterowania ilorazem pradów w przypadku zastosowania tranzystorów typu „npn".Sygnal wyjsciowy wzmacniacza 5 ukladu, steru¬ je poprzez rezystory 8 i 9 obwody baz, równole¬ gle polaczonych par tranzystorów. Jedina pare sta¬ nowia tranzystory logarytmujace 1 i 2, a druga pa¬ re tranzystory delogarytmujace 3 i 4. Kazda para tranzystorów ma zwarte ze soba emitery do któ¬ rych doprowadzone sa prady Iz oraz Iy z zewne¬ trznych zródel 12 i 13. Bazy tranzystorów 2 i 4 polaczone sa ze soba poprzez rezystor 10. Obwód ujemnego sprzezenia zwrotnego wzmacniacza wej¬ sciowego 5 zamkniety jest przez polaczenie kolek¬ tora tranzystora 1 z wejsciem nieinwersyjnym wzmacniacza, przy czym polaczenia tego mozna dokonac poprzez rezystor 11.Dla zapewnienia wlasciwej polaryzacji tranzys- torów ukladu, wyjscie wzmacniacza 5 polaczone jest z anoda diody 6, która wraz ze zródlem po¬ mocniczym 7 ujemnego napiecia stanowi ogranicz¬ nik napiecia wyjsciowego wzmacniacza. W oma¬ wianym ukladzie wymuszenie odpowiednich pra¬ dów Ix oraz I2 kolektorów tranzystorów logarytmu¬ jacych1 1 i 2, powoduje odpowiednie sterowanie ilo¬ razem pradów I3 oraz I4 kolektorów tranzystorów delogarytmujacych. Tak wiec spelniona zostaje za¬ leznosc: . 1. = -L czyli iloraz pradów Ix do I2 równy I2 I4 jest ilorazowi pradów I3 do I*. PL