Przedmiotem wynalazku jest uklad elektroniczny linearyzatora nieliniowego sygnalu napieciowego.Znane elektroniczne uklady linearyzatorów nieliniowych sygnalów napieciowych budowane w oparciu o pojedyncze wzmacniacze operacyjne sa objete petlami ujemnego liniowego i nieliniowego sprzezenia zwrotne¬ go, a które sa dolaczone na odwracajace wejscie wzmacniacza operacyjnego. Rozwiazanie takie umozliwia jedynie przechodzenie od charakterystyki przejsciowej prostoliniowej linearyzatora do charakterystyki przejsciowej opi¬ sanej krzywa wypukla czyli realizujaca kompresje charakterystyki. Znane uklady linearyzatorów nie umozliwiaja ponadto niezaleznej regulacji glebokosci liniowego i nieliniowego sprzezenia zwrotnego co nie pozwala na kory¬ gowanie nieliniowosci charakterystyki przejsciowej niezaleznie od wartosci czulosci napieciowej ukladu.Znane elektroniczne uklady linearyzatorów nieliniowych sygnalów napieciowych nie umozliwiaja za po¬ moca jednego elementu regulacyjnego jednoczesnej regulacji nachylenia wszystkich odcinków skladajacych sie na charakterystyke przejsciowa linearyzatora oraz nie umozliwiaja za pomoca tego samego elementu regulacyjnego plynnego przechodzenia od krzywej wypuklej czyli realizujacej kompresje do krzywej wkleslej czyli realizujacej dekompresje co utrudnia strone manipulacyjna ukladu.Celem wynalazku jest opracowanie prostego ukladu elektronicznego linearyzatora nieliniowego sygnalu napieciowego na pojedynczym wzmacniaczu operacyjnym umozliwiajacego za pomoca jednego elementu regula¬ cyjnego realizacje jednoczesnej regulacji nachylenia wszystkich odcinków skladajacych sie na charakterystyke przejsciowa linearyzatora oraz umozliwiajacego plynne przechodzenie od krzywej wypuklej czyli realizujacej kompresje do krzywej wkleslej czyli realizujacej dekompresje charakterystyki.Istota wynalazku polega na zalaczeniu potencjometru pomiedzy wejscie odwracajace i nieodwracajace wzmacniacza operacyjnego objetego petla liniowego sprzezenia zwrotnego oraz co najmniej jedna petla nielinio¬ wego sprzezenia zwrotnego podlaczona na wejscie wzmacniacza poprzez suwak potencjometru. Petla liniowego sprzezenia zwrotnego utworzona jest przez rezystory i wlaczona pomiedzy wyjscie wzmacniacza a wejscie odwra¬ cajace ukladu, przy czym punkt wspólny rezystorów petli liniowego sprzezenia zwrotnego jest polaczony z wejsciem odwracajacym wzmacniacza. Petla nieliniowego sprzezenia zwrotnego zawiera dwójnik szeregowy rezystorowo-diodowy skladajacy sie z diody i rezystora polaczonych od strony wejscia ukladu z suwakiem1 * 92 585 potencjometru zalaczonego pomiedzy odwracajace i nieodwracajace wejscie wzmacniacza, przy czym wejscie nicodwracajace wzmacniacza polaczone jest z wejsciem nieodwracajacym ukladu poprzez rezystor natomiast od strony wyjscia ukladu dwójnik rezystorowo-diodowy jest polaczony poprzez rezystor z nieuziemionym biegu¬ nem zródla napiecia odniesienia i poprzez rezystor z wyjsciem wzmacniacza. Anoda diody jest polaczona przy tym od strony wejscia wzmacniacza z nieuziemionym biegunem zródla napiecia*odniesienia, spolaryzowanym dodatnio wzgledem masy dla ujemnych napiec wyjsciowych wzmacniacza. Katoda diody jest natomiast polaczo¬ na od strony wejscia wzmacniacza z nieuziemionym biegunem zródla napiecia odniesienia spolaryzowanym ujemnie wzgledem masy dla dodatnich napiec wyjsciowych wzmacniacza.Wynalazek zostal uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy ukladu lineary- zatora pozwalajacego na realizacje charakterystyki przejsciowej wyrazonej zaleznoscia napiecia wyjsciowego od róznicowego napiecia wejsciowego, skladajacej sie z(m+l) odcinków prostoliniowych dla napiec wyjsciowych ujemnych oraz skladajacej sie z(n+l) odcinków prostoliniowych dla napiec wyjsciowych dodatnich a fig. 2 przedstawia charakterystyki przejsciowe ukladu linearyzatora dla przypadku gdy m - 3 i n = .1. ¦ m Uklad elektroniczny linearyzatora nieliniowego sygnalu napieciowego wedlug wynalazku posiada wejscie . róznicowe linearyzowanego sygnalu napieciowego skladajacego sie ze skladowej róznicowej Er i skladowej sumacyjnej Es i zbudowany jest na pojedynczym wzmacniaczu operacyjnym W pomiedzy odwracajace i nieod¬ wracajace wejscie, którego wlaczony jest potencjometr P. Wejscie nieodwracajace wzmacniacza W polaczone jest z wejsciem nieodwracajacym ukladu poprzez rezystor Ri. Wzmacniacz W objety jest petla liniowego sprzezenia zwrotnego utworzona przez rezystory R2 i R3 oraz petlami nieliniowego sprzezenia zwrotnego, z których kazda stanowi szeregowy dwójnik rezystorowo-diodowy zawierajacy diody Dia...Dna, Dib.Dmb i odpowiednio rezys¬ tory R4la-R4na R41b-R4mb polaczony z odpowiednim dzielnikiem rezystancyjnym Rsia - R6la-R5na - Rona* Rsib - R61b-R5mb - Romb- Dzielniki te podlaczone sa jednym koncem do zródla napiecia odniesienia odpowiednio Eg lub Eb, a drugim koncem do wyjscia wzmacniacza W.Dla zakresu napiecia wejsciowego Er okreslonego w obszarze II (fig. 2) diody Dia, Dib, D2b D36 sa zatkane a nachylenie charakterystyki przejsciowej ukladu okreslone jest przez rezystory R2 i R3 i nie zalezy od polozenia suwaka potencjometru P. Ze wzrostem napiecia wejsciowego Er nastepuje wlaczenie kolejno diod Dib £2b i E3b co odpowiada zakresom napiec w obszarach III, IV iV w zwiazku z czym uzyskuje sie dla róznych polozen suwaka potencjometru P rodzine charakterystyk przejsciowych zawartych pomiedzy krzywa lamana a odpowiadajaca zwarciu suwaka potencjometru P z wejsciem nieodwracajacym wzmacniacza W a krzywa lamana c odpowiadajaca zwarciu suwaka potencjometru P z wejsciem odwracajacym wzmacniacza W. W jednym z polozen posrednich suwaka potencjometru P uzyskuje sie charakterystyke liniowa b. Ze zmniejszaniem sie napiecia wejsciowego Ej nastepuje wlaczenie diody Dia co odpowiada zakresowi napiecia w obszarze I w zwiaz¬ ku z czym uzyskuje sie dla róznych polozen suwaka potencjometru P rodzine charakterystyk przejsciowych oznaczonych jak wyzej lecz lezacych w, drugiej i trzeciej cwiartce ukladu wspólrzednych Uwy - Er.Zastosowanie w ukladzie wedlug wynalazku elementu regulacyjnego w postaci potencjometru P, reguluja¬ cego charakter nieliniowego sprzezenia zwrotnego od ujemnego do dodatniego lub odwrotnie umozliwia realiza¬ cje jednoczesnej regulacji nachylenia wszystkich odcinków prostoliniowych, skladajacych sie na charakterystyke przejsciowa linearyzatora oraz umozliwia plynne przechodzenie od krzywej wypuklej czyli realizujacej kompre¬ sje do krzywej wkleslej czyli realizujacej dekompresje charakterystyki. c b m i. • Of5 T/g 2 PL