Przedmiotem wynalazku jest przystawka prog¬ ramujaca zmiany predkosci obrotowej wrzecion przedzarki obraczkowej w funkcji polozenia lawy obraczkowej. Od ukladów programujacych zmiany predkosci obrotowej wrzecion w funkcji polozenia lawy obraczkowej wymaga sie, aby program zmian posiadal ksztalt trapezoidalny. Uklad powinien za¬ pewnic regulacje zarówno spadków predkosci w poczatkowym i koncowym etapie przedzenia, jak i parametrów stanowiacych fragmenty skoku lawy obraczkowej. Od ukladów programujacych zmiany ne zmiany predkosci obrotowej.Znane rozwiazania realizuja zalozony program w oparciu o skomplikowany uklad kinematyczny krzywek czy przekladni mechanicznych, za po¬ srednictwem których ruch lawy przekazywany jest potencjometrom, selsynom lub innym czlonom wejsciowym ukladu programujacego i powoduje okreslone zmiany sygnalu wyjsciowego ukladu.System kinematyczny mechanicznych elementów tych urzadzen musi zapewniac, przy zmianie po¬ lozenia roboczego lawy, ruch w obu kierunkach elementu wejsciowego ukladu programujacego.Wynika stad klopotliwa obsluga i regulacja urza¬ dzenia do nastawiania programu zmian sygnalu wyjsciowego, przy czym dokladnosc i mozliwosc zmian sa niewielkie.Istota wynalazku polega na tym, ze element wejsciowy przystawki programujacej jest sprzezo¬ ny bezposrednio z osia mechanizmu nadajacego 2 ruch posuwisto-zwrotny lawie obraczkowej. Ele¬ ment wejsciowy stanowi korzystnie potencjometr tworzacy z drugim potencjometrem mostek rezy- stancyjny przylaczony poprzez prostownik do ukladu progowego, do którego doprowadzone jest regulowane napiecie z drugiego prostownika. Za¬ miast ukladu potencjometrów tworzacych mostek rezystancyjny mozna zastosowac selsyn. Walek potencjometru wejsciowego lub inny element wej- sciowy wykonuje ruchy obrotowe w jednym kie¬ runku odwzorowujac polozenie robocze lawy ob¬ raczkowej, przy czym na wyjsciu urzadzenia otrzy¬ muje sie napiecie zmieniajace sie wedlug progra¬ mu o trapezoidalnym ksztalcie. !5 Rozwiazanie wedlug wynalazku eliminujac skomplikowany uklad kinematyczny, zapewnia lat¬ wosc nastawiania programu na drodze zmiany po¬ lozenia potencjometrów. Konstrukcja urzadzenia oparta na powszechnie dostepnych i typowych ele- mentach odznacza sie funkcjonalnoscia i prostota.Przedmiot wynalazku jest odtworzony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ideowy przystawki progra¬ mujacej, fig. 2 inna wersje wykonania przystawki, a fig. 3 przebiegi zmian napiec w poszczególnych punktach ukladu przystawki w funkcji polozenia lawy obraczkowej.Przystawka programujaca sklada sie z potencjo¬ metru wejsciowego 1 sprezonego bezposrednio z osia mechanizmu N nadajacego ruch posuwisto- 916353 91635 4 -zwrotny lawie obraczkowej tj. z kolem zapadko¬ wym. Potencjometr wejsciowy 1 tworzy z drugim potencjometrem 2 mostek rezystancyjny pradu przemiennego zasilany np. z transformatora Tr.Wyjscie mostka jest przylaczone poprzez prostow¬ nik 3 do ukladu progowego 4, do którego dopro¬ wadzony jest równiez sygnal wyjsciowy z zasila¬ nego z transformatora Tr drugiego prostownika 5, wytwarzajacego regulowane napiecie U3.Wyprostowane napiecie wyjsciowe U2 z prosto¬ wnika 3 polaczonego z mostkiem rezystancyjnym i napiecie regulowane U3 z drugiego prostownika sa porównywane w ukladzie progowym 4 i je-r zeli wyprostowane napiecie U2 mostka rezystan- cyjnego jest wieksze od napiecia regulowanego U3, to na wyjsciu ukladu progowego pojawia sie róznica tych napiec U4. Róznica napiec U4 jest podawana na uklad potencjometrów wyjsciowych 6 i dalej przez element przelaczajacy 7 na wejscie wzmacniacza 8.Zamiast potencjometrów 1 i 2 tworzacych mo¬ stek rezystancyjny mozna stosowac selsyn 9 (fig. 2) sprzezony bezposrednio z mechanizmu napedowe¬ go lawy.Dzialanie przystawki ilustruje fig. 3. W czasie ruchu lawy napiecie wyjsciowe Vt mostka rezy- stancyjnego od pewnej wartosci VL' przechodzac przez wartosc zerowa zmienia faze i osiaga war¬ tosc U!". Po wyprostowaniu otrzymujemy napie¬ cie U2 porównywane w ukladzie progowym z re¬ gulowanym napieciem U3. Jezeli to ostatnie jest mniejsze na wyjsciu ukladu progowego pojawia sie róznica tych napiec U4 podawana na uklad po¬ tencjometrów wyjsciowych. Na wyjsciu ukladu potencjometrów wyjsciowych wystepuje czesc tej róznicy — napiecie U5. Po wzmocnieniu napiecia U5 na wyjsciu urzadzenia otrzymuje sie napiecie wyjsciowe U6 bedace napieciem zadajacym regu¬ latora predkosci obrotowej wrzeciona.Uklad potencjometrów wyjsciowych 6 i element przelaczajacy 7 dzialajacy w dowolnym punkcie srodkowej czesci ruchu roboczego lawy obraczko¬ wej umozliwia niezalezna regulacje nachylenia krzywej napiecia wyjsciowego U6 w jej poczat¬ kowym i koncowym fragmencie. Za pomoca po¬ tencjometru 2 mostka rezystancyjnego uzyskuje sie regulacje parametru 1A, stanowiacego fragment skoku lawy obraczkowej, w którym wystepuje zmiana predkosci obrotowej wrzeciona. Zas przez zmiane napiecia regulowanego U3 uzyskuje sie re¬ gulacje parametru 12, stanowiacego fragment sko¬ ku lawy obraczkowej, w którym predkosc obro¬ towa wrzecion jest stala. Przez odpowiednie wzmocnienie sygnalu wyjsciowego U6 reguluje sie wartosc napiecia maksymalnego umax. PL